Từ những series như “Fourth Wing” (tựa tiếng Việt: Cánh Tư) hay “A Court of Thorns and Roses” đến những tác phẩm mới xuất hiện trên bảng bestseller, romantasy vẫn đang tạo ra doanh số đáng kể cho ngành xuất bản. Những con số mới nhất từ thị trường Mỹ và Anh cho thấy đây không còn đơn thuần là một trào lưu nhất thời của BookTok. Romantasy đang dần trở thành một hệ sinh thái xuất bản, nơi một cuốn sách có thể tiếp tục tạo ra giá trị thông qua cộng đồng độc giả, các phiên bản đặc biệt, hàng hóa ăn theo và cả những dự án chuyển thể.

Một ví dụ mới nhất là “The Knave and the Moon” của Rachel Gillig, phần tiếp theo trong series The Stonewater Kingdom. Theo Publishers Weekly, cuốn sách đứng đầu bảng sách hư cấu bìa cứng bán chạy nhất tại Mỹ trong tuần ngày 14/9/2026, với 104.183 bản in được bán ra ngay trong tuần đầu. Đáng chú ý, doanh số này cao hơn khoảng 36.000 bản so với phần trước trong tuần đầu phát hành. Thành tích này cho thấy sức mạnh của một series đã hình thành được cộng đồng người đọc trung thành: độc giả không chỉ chờ một cuốn sách mới, mà còn chủ động theo dõi thế giới, nhân vật và những câu chuyện tiếp theo của nó.

Điều đáng chú ý hơn là giá trị thương mại của “The Knave and the Moon” không chỉ nằm ở những bản sách được bán ra. Một sản phẩm merchandise chính thức dựa trên nhân vật Bartholomew của series cũng bán được khoảng 6.400 đơn vị trong cùng tuần. 

Đây là một chi tiết nhỏ nhưng cho thấy cách một số series romantasy đang được vận hành ngày càng giống những thương hiệu giải trí. Khi độc giả gắn bó với thế giới và nhân vật trong sách, họ có thể tiếp tục chi tiền cho phiên bản đặc biệt, đồ sưu tầm, audiobook hoặc những sản phẩm liên quan. Sách vì thế không còn là điểm kết thúc của trải nghiệm đọc mà trở thành điểm khởi đầu cho cả một hệ sinh thái fandom.

Sức mạnh của romantasy trước hết đến từ việc nó kết hợp hai thị trường vốn đã có lượng độc giả lớn. 

Romance mang đến câu chuyện tình cảm, sự hấp dẫn về mối quan hệ giữa các nhân vật và những mô-típ quen thuộc như “enemies to lovers” hay “slow burn”. Fantasy lại mở ra một thế giới rộng lớn với phép thuật, những vương quốc hư cấu, sinh vật huyền bí, chiến tranh và các cuộc phiêu lưu. Sự kết hợp này cho phép romantasy tiếp cận cả độc giả vốn yêu fantasy lẫn những người tìm kiếm một câu chuyện tình cảm. Khi hai nhóm độc giả giao nhau, một cuốn sách có thể tạo ra cộng đồng lớn hơn nhiều so với việc chỉ nằm trong một thể loại truyền thống.

Tại Anh, sức tăng trưởng của fantasy và science fiction trong những năm gần đây là một trong những bằng chứng rõ nhất. 

Theo dữ liệu được The Guardian dẫn lại, doanh số sách khoa học viễn tưởng và fantasy tại Anh tăng 41,3% từ năm 2023 đến năm 2024, trong đó romantasy và sự lan truyền trên BookTok được xem là những động lực quan trọng. Riêng “Fourth Wing” của Rebecca Yarros đã bán được 245.217 bản tại Anh, trở thành một trong những cuốn sách bán chạy nhất toàn thị trường trong năm 2024.

BookTok đóng một vai trò đặc biệt trong câu chuyện này bởi romantasy là thể loại rất dễ được chuyển hóa thành nội dung mạng xã hội. Một video không cần kể toàn bộ cốt truyện vẫn có thể khiến người xem tò mò chỉ bằng cách nhắc đến một mối quan hệ giữa hai nhân vật, một cú “plot twist”, một nhân vật nam “morally grey” hay một thế giới có rồng, tiên và phép thuật. Những phản ứng khi đọc sách, video mở hộp phiên bản đặc biệt và các cuộc tranh luận về nhân vật cũng trở thành nội dung tiếp tục quảng bá cho cuốn sách. Một cuốn sách vì thế có thể tạo ra hàng nghìn nội dung khác do chính độc giả sản xuất.

Đây là điểm khác biệt quan trọng giữa BookTok và hình thức quảng bá sách truyền thống. Nhà xuất bản không còn hoàn toàn kiểm soát câu chuyện về một cuốn sách. Độc giả trở thành người giới thiệu, bình luận và đôi khi là những người quyết định cuốn sách nào đáng được chú ý. Một tác phẩm đã phát hành từ nhiều năm trước vẫn có thể bất ngờ quay trở lại bảng bestseller nếu một video trên TikTok tạo được đủ sự quan tâm. Với romantasy, hiệu ứng này càng mạnh vì các series thường tạo ra những cộng đồng người đọc có mức độ gắn bó cao.

Sự phát triển của fandom cũng đang tác động ngược trở lại cách nhà xuất bản sản xuất và bán sách. Những phiên bản hardcover đặc biệt với cạnh sách phun màu, bìa ép kim, tranh minh họa, endpaper được thiết kế riêng hoặc chương bổ sung ngày càng trở nên phổ biến, đặc biệt ở những series có cộng đồng người hâm mộ lớn. 

Độc giả không chỉ mua một cuốn sách để đọc mà còn có thể mua nhiều phiên bản khác nhau để sưu tầm. Những video mở hộp và giới thiệu “special edition” trên mạng xã hội lại tiếp tục tạo ra nhu cầu mới. Sách từ một sản phẩm đọc trở thành một vật thể văn hóa có giá trị sưu tầm và thể hiện sự gắn bó của người đọc với một fandom.

Điều này cũng giải thích tại sao ngành giải trí ngày càng quan tâm đến những bestseller xuất phát từ cộng đồng đọc sách trên mạng xã hội. Một cuốn sách đã có lượng độc giả lớn sẽ mang theo một lợi thế mà nhiều IP mới không có: một cộng đồng đã tồn tại trước khi bộ phim hay series truyền hình được thực hiện. Với các nhà sản xuất, BookTok vì thế không chỉ là nơi quảng bá sách mà còn có thể trở thành một tín hiệu về khả năng thương mại của một câu chuyện.

Nhưng điều đó không có nghĩa mọi cuốn romantasy đều có thể trở thành hiện tượng. Thị trường đang có dấu hiệu phân hóa rõ rệt. Những thương hiệu đã xây dựng được cộng đồng độc giả lớn vẫn có khả năng tạo doanh số rất cao, trong khi những tác phẩm mới phải cạnh tranh trong một thị trường ngày càng đông đúc. 

Dữ liệu tại Anh cho thấy sức tăng trưởng của science fiction và fantasy vẫn rất mạnh: The Bookseller ghi nhận doanh số SFF đạt 63,5 triệu bảng trong năm 2026 tính đến thời điểm báo cáo, tăng 16% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, 39 trong 50 sách SFF bán chạy nhất thuộc nhóm romantasy. Thị trường vẫn đang tăng trưởng, nhưng thành công ngày càng phụ thuộc vào khả năng một tác phẩm tạo được sự chú ý và xây dựng cộng đồng độc giả.

Vì thế, câu hỏi thú vị về romantasy hiện nay có lẽ không còn là “bao giờ trào lưu này hết thời?”. Câu hỏi đáng quan tâm hơn là romantasy sẽ tiếp tục thay đổi ngành xuất bản như thế nào. Những gì đang diễn ra cho thấy thể loại này đã đi xa hơn một xu hướng BookTok. Nó đang kết nối nhiều phần khác nhau của thị trường: xuất bản, mạng xã hội, cộng đồng người đọc, phiên bản sưu tầm, merchandise và chuyển thể màn ảnh.

Từ góc nhìn đó, 104.183 bản “The Knave and the Moon” bán ra trong tuần đầu không chỉ là một con số bestseller. Nó cho thấy sức mạnh của một mô hình kinh doanh trong đó cuốn sách tạo ra fandom, fandom tạo ra sự chú ý, sự chú ý thúc đẩy doanh số, còn doanh số lại mở đường cho những sản phẩm và hình thức khai thác mới. 

Trong một ngành xuất bản thường xuyên phải cạnh tranh với vô số hình thức giải trí khác, romantasy đang cho thấy một khả năng đáng kể: một cuốn sách có thể trở thành cả một thế giới mà độc giả muốn bước vào và ở lại.

- Trạm Đọc tổng hợp