Trong bài nói chuyện How to Get Whatever You Want (Cách đạt được mọi điều bạn muốn), diễn giả nổi tiếng Jim Rohn đưa ra một thông điệp ngắn gọn: nếu muốn nhận được điều gì, trước hết hãy học cách yêu cầu.

Chúng ta thường được dạy rằng thành công đến từ sự chăm chỉ, kiên trì và nỗ lực không ngừng. Những phẩm chất ấy rất quan trọng, nhưng chúng không phải lúc nào cũng đủ để đưa chúng ta đến đích.

Hãy tưởng tượng một người luôn hoàn thành tốt công việc, ngày ngày nỗ lực để chứng minh năng lực, nhưng chưa bao giờ đề xuất một cơ hội thăng tiến, bày tỏ mong muốn được tham gia dự án mới hay đề nghị sự hỗ trợ cần thiết. Người ấy có thể tiếp tục làm việc chăm chỉ trong nhiều năm mà vẫn đứng yên ở vị trí cũ.

Điều còn thiếu ở đây là khả năng chủ động yêu cầu.

Yêu cầu không đơn thuần là đòi hỏi người khác đáp ứng mong muốn của mình. Đó có thể là việc đặt câu hỏi, đề xuất một ý tưởng, tìm kiếm sự giúp đỡ, thương lượng một cơ hội hoặc thẳng thắn nói ra điều mình đang hướng tới.

Khi không yêu cầu, chúng ta có thể vô tình để người khác quyết định thay mình. Những người xung quanh không phải lúc nào cũng biết chúng ta muốn gì, cần gì hay có khả năng làm được những gì. Nếu không lên tiếng, mong muốn của chúng ta rất dễ bị bỏ qua.

Bởi vậy, bên cạnh việc nâng cao năng lực, mỗi người cần học cách diễn đạt mong muốn và chủ động tạo ra cơ hội cho chính mình.

Theo diễn giả, một trong những trở ngại lớn nhất trên con đường đạt được mục tiêu là không biết yêu cầu, hoặc không thực sự xác định mình đang tìm kiếm điều gì.

Có người nói muốn thành công nhưng không định nghĩa thành công có ý nghĩa gì với bản thân. Có người muốn cải thiện cuộc sống nhưng không biết cụ thể điều gì cần thay đổi. Cũng có người dành nhiều năm làm việc không ngừng nghỉ nhưng chưa từng viết ra một mục tiêu rõ ràng để theo đuổi.

Khi đích đến còn mơ hồ, chúng ta rất dễ nhầm lẫn giữa bận rộn và tiến bộ. Làm nhiều việc không đồng nghĩa với việc đang tiến gần hơn đến điều mình mong muốn.

Vì thế, bước đầu tiên không phải lúc nào cũng là hành động nhiều hơn, mà có thể là dừng lại để tự hỏi: Mình thực sự muốn điều gì?

Bạn muốn đạt được vị trí công việc nào? Muốn phát triển kỹ năng gì? Muốn có một cuộc sống với những điều kiện ra sao? Bạn muốn hoàn thành mục tiêu ấy trong khoảng thời gian bao lâu?

Càng trả lời cụ thể những câu hỏi này, bạn càng có cơ sở để xây dựng kế hoạch và lựa chọn hành động phù hợp.

Mục tiêu rõ ràng giống như một chiếc la bàn. Nó không tự đưa bạn đến đích, nhưng giúp bạn biết mình đang đi đâu, cần tập trung vào điều gì và nên điều chỉnh hướng đi khi cần thiết.

Để minh họa cho cách con người nhìn nhận thành công, diễn giả sử dụng hình ảnh một đại dương bao la. Trong khi một số người mang theo chiếc thìa nhỏ để lấy nước, họ hoàn toàn có thể mang theo một chiếc xô lớn hơn.

Hình ảnh này nhắc chúng ta về sự chênh lệch giữa những gì mình mong muốn và những gì mình dám tìm kiếm.

Đôi khi, giới hạn lớn nhất không nằm ở việc cơ hội có tồn tại hay không, mà ở cách chúng ta nhìn nhận khả năng của bản thân. Chúng ta có thể không dám ứng tuyển vào một vị trí tốt hơn vì nghĩ mình chưa đủ giỏi, không đề xuất một dự án vì sợ bị từ chối, hoặc từ bỏ một ý tưởng trước khi thực sự thử sức.

Tất nhiên, không phải mọi cơ hội đều nằm trong tầm với, và không phải cứ yêu cầu là sẽ được đáp ứng. Thành công còn phụ thuộc vào năng lực, hoàn cảnh, nguồn lực và nhiều yếu tố khác. Nhưng nếu luôn thu nhỏ mong muốn chỉ để tránh thất vọng, chúng ta cũng có thể tự đóng lại những cánh cửa vốn chưa từng được thử mở.

Điều quan trọng là biết mở rộng tầm nhìn, đặt ra những mục tiêu có ý nghĩa và sẵn sàng tìm kiếm những cơ hội tương xứng với chúng.

Thay vì chỉ hỏi mình có thể làm được gì trong giới hạn hiện tại, hãy thử hỏi thêm: Mình cần học gì, chuẩn bị gì và chủ động tìm kiếm điều gì để tiến xa hơn?

Biết mình muốn gì là bước đầu tiên. Nhưng để biến mong muốn thành hành động, bạn cần học cách diễn đạt nó rõ ràng.

Một yêu cầu mơ hồ thường dẫn đến những kỳ vọng mơ hồ. Nếu chỉ nói rằng mình muốn thành công, bạn sẽ khó biết cần bắt đầu từ đâu. Nếu đặt mục tiêu cải thiện công việc, nhưng không xác định muốn cải thiện kỹ năng nào hoặc đạt kết quả gì, bạn cũng khó đánh giá tiến độ của mình.

Ngược lại, khi mục tiêu được cụ thể hóa, bạn có thể chuyển nó thành những bước đi thực tế.

Chẳng hạn, thay vì nói “Tôi muốn phát triển sự nghiệp”, hãy xác định vị trí bạn muốn hướng đến, những năng lực cần có và thời hạn dự kiến. Thay vì nói “Tôi muốn quản lý tài chính tốt hơn”, hãy đặt ra mục tiêu tiết kiệm một khoản tiền cụ thể mỗi tháng hoặc xây dựng kế hoạch chi tiêu phù hợp.

Cách tiếp cận này cũng hữu ích trong giao tiếp với người khác. Một đề xuất rõ ràng về mục tiêu, thời gian, nguồn lực cần thiết và kết quả kỳ vọng sẽ giúp đối phương hiểu bạn đang tìm kiếm điều gì và cân nhắc khả năng đáp ứng.

Khi biết chính xác điều mình muốn, bạn cũng dễ nhận ra những gì cần làm để đạt được nó.

Mục tiêu càng rõ ràng, hành động càng có định hướng. Tuy nhiên, sự cụ thể chỉ thực sự có giá trị khi đi kèm với kế hoạch khả thi và khả năng điều chỉnh trước những thay đổi của thực tế.

Một thông điệp đáng chú ý khác trong bài nói là hãy lập kế hoạch như người trưởng thành, nhưng tin tưởng vào kế hoạch ấy với sự hồn nhiên của một đứa trẻ.

Người trưởng thành thường cân nhắc rủi ro, phân tích những giới hạn và nhận thức rõ những điều có thể không diễn ra như mong đợi. Đây là những phẩm chất cần thiết khi đưa ra quyết định. Tuy nhiên, nếu sự thận trọng biến thành hoài nghi quá mức, chúng ta có thể dành quá nhiều thời gian để dự đoán thất bại mà không bao giờ bắt đầu.

Ngược lại, niềm tin giúp chúng ta dám thử sức, chấp nhận những điều chưa biết và tiếp tục tiến lên khi kết quả chưa xuất hiện ngay lập tức.

Điều này không có nghĩa là chỉ cần tin tưởng thì mọi mong muốn đều sẽ trở thành hiện thực. Niềm tin không thể thay thế năng lực, sự chuẩn bị hay hành động. Giá trị của nó nằm ở việc giúp chúng ta không tự loại mình khỏi cuộc chơi trước khi thực sự thử sức.

Hãy xây dựng kế hoạch dựa trên những điều kiện thực tế, xác định các bước cần thực hiện và chuẩn bị cho những trở ngại có thể xảy ra. Sau đó, hãy cho bản thân cơ hội thực hiện kế hoạch ấy mà không liên tục nghi ngờ khả năng thành công của mình.

Bạn không cần chắc chắn rằng mọi thứ sẽ diễn ra hoàn hảo mới có thể bắt đầu. Đôi khi, điều cần thiết chỉ là đủ tin tưởng để thực hiện bước đi đầu tiên, rồi học hỏi và điều chỉnh trên hành trình.

Cuối bài nói, diễn giả đưa ra một lời khuyến khích đơn giản: hãy thử áp dụng cách tiếp cận này trong 90 ngày.

Khoảng thời gian ấy không phải lời bảo đảm rằng mọi mục tiêu đều sẽ hoàn thành. Nó là một lời mời thực hành đủ lâu để biến những ý định mơ hồ thành một quá trình có chủ đích.

Trong 90 ngày, bạn có thể bắt đầu bằng việc xác định một mục tiêu quan trọng, viết ra kết quả mong muốn và chia nhỏ mục tiêu thành những hành động có thể thực hiện mỗi ngày hoặc mỗi tuần.

Nếu cần một cơ hội, hãy chủ động đề xuất. Nếu cần sự giúp đỡ, hãy nói rõ điều mình cần. Nếu muốn cải thiện một kỹ năng, hãy dành thời gian học tập và thực hành. Đồng thời, thường xuyên xem xét tiến độ để biết điều gì đang hiệu quả và điều gì cần thay đổi.

Bạn có thể gặp thất bại, bị từ chối hoặc nhận ra rằng mục tiêu ban đầu không còn phù hợp. Những điều đó không nhất thiết có nghĩa là bạn đã thất bại. Chúng cung cấp thông tin để bạn điều chỉnh cách làm và đưa ra quyết định tốt hơn.

Sau 90 ngày, điều đáng đánh giá không chỉ là bạn đã đạt được bao nhiêu, mà còn là bạn đã chủ động hơn đến mức nào, hiểu rõ mong muốn của mình ra sao và học được gì từ quá trình thực hiện.

Bởi cuối cùng, điều tạo nên khác biệt không phải là việc chúng ta mong muốn nhiều đến đâu, mà là những gì chúng ta thực sự làm để tiến gần hơn đến mong muốn ấy.

Thế giới ngưỡng mộ những người hành động. Và hành động đôi khi bắt đầu từ một việc rất nhỏ: xác định điều mình muốn, mạnh dạn lên tiếng và chủ động thực hiện bước đi tiếp theo.

Biết mình muốn gì và dám lên tiếng là bước khởi đầu. Nhưng trong thực tế, không phải mọi mong muốn đều được đáp ứng ngay khi chúng ta đưa ra yêu cầu. Một cơ hội nghề nghiệp, mức lương tốt hơn, sự hợp tác trong công việc hay một thỏa thuận có lợi đều có thể đòi hỏi chúng ta phải thuyết phục, thương lượng và tìm kiếm tiếng nói chung với người khác.

Đó cũng là lý do kỹ năng đàm phán trở nên quan trọng. Trong cuốn “Bạn có thể đàm phán bất cứ điều gì”, Herb Cohen giúp người đọc nhìn nhận đàm phán như một phần quen thuộc của đời sống, chứ không chỉ là kỹ năng dành riêng cho doanh nhân hay những cuộc thương lượng lớn. Từ công việc đến các mối quan hệ hằng ngày, chúng ta thường xuyên đứng trước những tình huống cần trình bày mong muốn, cân nhắc lợi ích và tìm cách đạt được thỏa thuận.

Nếu thông điệp “hãy yêu cầu” nhắc chúng ta đừng im lặng chờ đợi cơ hội, thì nghệ thuật đàm phán giúp trả lời câu hỏi tiếp theo: Làm thế nào để biến yêu cầu thành một thỏa thuận có lợi và khả thi?

Điều đó không có nghĩa là phải tìm mọi cách để giành phần thắng hay buộc người khác chấp nhận mong muốn của mình. Một cuộc đàm phán hiệu quả bắt đầu từ việc hiểu rõ mục tiêu, chuẩn bị thông tin, nhận diện lợi ích của các bên và biết khi nào nên thuyết phục, khi nào cần điều chỉnh kỳ vọng.

Bạn có thể làm việc chăm chỉ nhưng chưa chắc nhận được cơ hội mình mong muốn nếu không biết cách đề xuất. Bạn có thể có năng lực nhưng vẫn bỏ lỡ một thỏa thuận tốt nếu không dám trao đổi về những điều quan trọng với mình. Ngược lại, khi biết chuẩn bị và đàm phán, bạn có thêm khả năng chủ động định hình kết quả thay vì chỉ chấp nhận những gì được đưa ra.

 “Bạn có thể đàm phán bất cứ điều gì” của Herb Cohen là gợi ý dành cho những ai muốn cải thiện khả năng thương lượng, tự tin hơn khi trình bày mong muốn và chủ động hơn trong việc tìm kiếm cơ hội.

Bởi đôi khi, khoảng cách giữa điều bạn đang có và điều bạn mong muốn không chỉ nằm ở việc bạn đã nỗ lực bao nhiêu, mà còn ở việc bạn có biết lên tiếng, thương lượng và tạo ra một thỏa thuận phù hợp hay không.

- Trạm Đọc