1/ Nên trừ tuyệt tục tảo hôn
Cái hại tục tảo hôn, bấy lâu dư luận nói đến đã nhiều. Vậy chỉ xin nói qua mấy điều:
2/ Nên trừ tuyệt thói áp chế. Vợ chồng lấy nhau cốt phải có thuận tình nhau thời mới ăn ở với nhau lâu dài được. Nếu bì bị áp chế mà phải lấy nhau thì sau này phi sinh ra thế này, sẽ phải hóa thế kia, thật khó lòng giữ được cho hoàn toàn. Vậy người làm cha mẹ cũng không nên giữ thói áp chế mà lấy đôi lứa thuận tình làm trọng.
3/ Nên bỏ thói kén môn đương hộ đối. Vợ chồng lấy nhau cốt ở thuận tình, nếu đã thuận tình với nhau thời bất luận con nhà giàu, nghèo, sang, hèn; sai khác thế nào đều nên cho lấy nhau. Nếu cứ bó buộc về thói môn đương hộ đối, thật không mấy khi hai bên đều được thuận tình, đã không thuận tình, thời ăn ở với nhau còn ra làm sao? Đó tức là một cái gốc họa trong gia đình vậy.
4/ Nên bỏ thói lấy nhau bằng tiền. Cái tục lấy nhau mà phải chồng tiền, thật không khác gì một cách mua bán, cho nên người ta đã gọi là “mua vợ” (mãi hôn). Ôi! Vợ mà đến mua, thời còn danh giá gì. Huống chi nhà gái thách tiền nhiều, thời nhà giai tất phải chạy chọt lắm thời sau này cái gánh nặng ấy lại đổ vào cho con gái mình. Thế có phải mình ham cái lợi một lúc, mà khiến cho con mình phải đeo cái vạ về sau không?
5/ Nên bỏ thói đôi tuổi. Vợ chồng lấy nhau, cốt bởi ái tình, đã có ái tình với nhau thể nào cũng nên vợ chồng hay! Ta không nên theo tục mà đôi tuổi làm gì. Nghĩa là sự hay dở cốt ở người, chứ không bởi đâu ở tuổi vậy.
6/ Ở nhà quê lại còn nhiều nhà con giai hãy còn bé nhưng cũng lấy con dâu về để lấy người làm. Cái ý tưởng của họ: một là muốn cho chóng có dâu cho đẹp mặt với người ngoài. Hai là lấy con dâu về thời vừa được có con, lại vừa đỡ được cái món tiền mướn đứa ở hằng nam. Ấy cái ý tưởng của họ hẹp hòi và ngu dốt đến thế! Sao không nghĩ: con dâu lớn, mà con giai bé, nhỡ gặp phải đứa không kiên trinh thời còn ra gì?... Lại hoặc đến khi đứa con giai nó lớn lên nó không thuận. Thời còn ra gì?... Ta chả thường thấy lắm nhà con giai hãy còn bé, mà lấy con dâu lớn quá, được ít lâu thời con dâu chửa, con dâu có con, mà cả cha mẹ cũng phải câm ngậm tăm đấy ư? Ôi! Vẻ chi một chút lợi nhỏ, mà gây nên một cái mối bại hoại gia phong đến thế! Vậy tục lấy vợ lớn con bé, nên trừ tuyệt bỏ.
7/ Nên trừ tuyệt thói vì ham giàu mà lấy nhau. Nếu ham giàu mà lấy nhau đến khi tiền hết, tất ở với nhau không ra gì.
8/ Nên trừ tuyệt thói vì ham quyền thế mà lấy nhau. Nếu ham quyền thế mà lấy nhau, đến khi quyền thế hết, tất ở với nhau không ra gì.
9/ Nên trừ tuyệt tục chăng dây. Chăng dây là một tục rất dã man, nên từ bỏ.
10/ Nên trừ tuyệt thói đóng cửa nhà thờ. Cách đóng cửa nhà thờ để vòi tiền! Thật là đê tiện nên trừ bỏ.
- Trích: “Gia lễ chỉ nam” của Nguyễn Tử Siêu
