Trong phiên thảo luận Why India Matters – Shaping the Future of Global Publishing by 2030 tại Frankfurt Book Fair 2026, câu chuyện về Ấn Độ được đặt trong tầm nhìn đến năm 2030. Điều đáng quan tâm không đơn thuần là nước này có thể bán bao nhiêu sách, mà là liệu các tác giả, nhà xuất bản và nội dung văn hóa Ấn Độ có thể hiện diện nhiều hơn trong danh mục sách quốc tế, thị trường bản quyền và hệ sinh thái tri thức toàn cầu hay không.

Đây cũng là một câu hỏi có ý nghĩa đối với Việt Nam: một thị trường đọc lớn hơn chưa chắc đã tạo ra một ngành xuất bản có sức ảnh hưởng lớn hơn. Muốn đi từ quy mô nội địa đến vị thế quốc tế, cần có những năng lực khác ngoài việc in và bán sách.

Theo India Book Market Report 2026–2030, do Liên đoàn các nhà xuất bản Ấn Độ (FIP) phối hợp với NielsenIQ BookData thực hiện và công bố ngày 3/9/2026, thị trường xuất bản sách nước này được dự báo đạt 21 tỷ USD vào năm tài chính 2030–2031. Một số nguồn chuyên ngành trích dẫn mức dự báo cụ thể hơn là 21,4 tỷ USD. Báo cáo bao quát sách in, xuất bản số, xuất bản học thuật, giáo dục và các thị trường ngôn ngữ Ấn Độ.

Quy mô đó tạo ra sức hấp dẫn thương mại đáng kể. Một thị trường đông dân, có nhu cầu học tập lớn và nhiều nhóm độc giả khác nhau cho phép nhà xuất bản phát triển đa dạng sản phẩm: từ sách giáo khoa, tài liệu luyện thi, sách chuyên ngành đến văn học, sách thiếu nhi và sách phát triển bản thân.

Tuy nhiên, cần phân biệt giữa thị trường lớn và quyền lực xuất bản. Thị trường lớn cho biết có bao nhiêu nhu cầu và doanh thu có thể được tạo ra. Quyền lực xuất bản còn thể hiện ở khả năng đưa tác giả ra nước ngoài, bán bản quyền cho nhà xuất bản quốc tế, định hình xu hướng đọc và tạo ra những tác phẩm được tiếp nhận vượt khỏi biên giới ngôn ngữ.

Một dữ liệu từ Euromonitor giúp làm rõ khoảng cách này: năm 2024, thị trường sách Ấn Độ được ước tính đạt 9,5 tỷ USD về nhu cầu, nhưng xuất khẩu chỉ chiếm 3,4% giá trị sản xuất của ngành. Chỉ số này không hoàn toàn đồng nhất với dự báo của FIP–NielsenIQ do khác năm và phương pháp đo lường, nhưng cho thấy quy mô tiêu thụ trong nước không tự động chuyển thành sức mạnh xuất khẩu tương xứng.

Đó là điểm mấu chốt trong câu hỏi được đặt ra tại Frankfurt: Ấn Độ đã có nền tảng thị trường để phát triển, nhưng bước tiếp theo là chuyển lợi thế ấy thành năng lực cạnh tranh quốc tế.

Một trong những lợi thế đặc biệt của Ấn Độ là hệ sinh thái ngôn ngữ phong phú. Sách được xuất bản bằng tiếng Anh, Hindi và nhiều ngôn ngữ khu vực, phục vụ những cộng đồng độc giả có bối cảnh văn hóa, nhu cầu và sức mua khác nhau.

Đối với thị trường nội địa, sự đa dạng này giúp ngành xuất bản tiếp cận nhiều nhóm độc giả hơn. Nhưng khi mở rộng ra quốc tế, nó đặt ra bài toán phức tạp: tác phẩm nào có tiềm năng vượt biên giới, cần dịch sang ngôn ngữ nào, ai sẽ đầu tư chi phí dịch thuật và làm thế nào để tiếp cận đúng nhà xuất bản nước ngoài?

Đây là lý do phiên thảo luận tại Frankfurt nhấn mạnh tiềm năng thương mại của các ngôn ngữ Ấn Độ, bên cạnh các lĩnh vực giáo dục, học thuật và xuất bản thương mại.

Có thể hình dung hai con đường phát triển khác nhau. Con đường thứ nhất là mở rộng xuất bản bằng tiếng Anh, tận dụng khả năng tiếp cận độc giả quốc tế vốn đã có sẵn. Con đường thứ hai là đầu tư vào các tác phẩm bằng ngôn ngữ khu vực, tìm kiếm những câu chuyện có sức hấp dẫn xuyên văn hóa và đưa chúng ra thế giới thông qua dịch thuật, đại lý bản quyền và quan hệ hợp tác xuất bản.

Con đường thứ hai khó hơn, nhưng có thể tạo ra lợi thế khác biệt. Khi một tác phẩm mang những trải nghiệm đặc thù của Ấn Độ được độc giả ở nhiều quốc gia đón nhận, giá trị xuất khẩu không chỉ nằm ở số bản sách bán ra mà còn ở khả năng lan tỏa văn hóa và hình thành thương hiệu tác giả.

Vì vậy, đa dạng ngôn ngữ chỉ trở thành lợi thế toàn cầu khi đi kèm một hệ thống chuyển ngữ và thương mại hóa bản quyền đủ mạnh. Nếu thiếu những mắt xích đó, sự phong phú của văn học vẫn có thể chủ yếu phục vụ thị trường nội địa.

Ngành xuất bản Ấn Độ có một nền tảng quan trọng là nhu cầu sách giáo dục và tài liệu học tập. Đây là nhóm sản phẩm gắn với quy mô người học, hệ thống trường học, đại học và nhu cầu đào tạo chuyên môn.

Bên cạnh đó, xuất bản học thuật có thể giúp Ấn Độ tham gia sâu hơn vào mạng lưới tri thức quốc tế. Sách chuyên ngành, tạp chí khoa học, công trình nghiên cứu và tài liệu đào tạo không chỉ phục vụ độc giả phổ thông mà còn tạo ra những kênh phân phối xuyên biên giới thông qua trường đại học, thư viện, cơ sở nghiên cứu và nền tảng số.

Tuy nhiên, tăng trưởng ở mảng giáo dục không đồng nghĩa với việc nội dung Ấn Độ sẽ tự động có ảnh hưởng trên thị trường sách thương mại toàn cầu. Một quốc gia có thể sản xuất và tiêu thụ khối lượng lớn sách giáo khoa mà chưa tạo được nhiều tác giả, tác phẩm hoặc thương hiệu xuất bản có sức hút quốc tế.

Muốn mở rộng ảnh hưởng, ngành xuất bản cần đồng thời phát triển chất lượng biên tập, uy tín học thuật, năng lực phát hiện tác giả và hệ thống phân phối quốc tế. Nói cách khác, quy mô tạo ra nền tảng kinh doanh; chất lượng nội dung và năng lực phân phối mới quyết định mức độ ảnh hưởng.

Đây cũng là lý do báo cáo FIP–NielsenIQ không chỉ đề cập đến doanh thu mà còn xem xét nghiên cứu, công nghệ, quyền tác giả và khung chính sách cho giai đoạn đến năm 2030.

Một lý do khiến câu chuyện Ấn Độ trở nên đáng chú ý tại Frankfurt là sự kết hợp giữa thị trường nội địa lớn và tốc độ phát triển công nghệ. Báo cáo India Book Market Report 2026–2030 dành sự quan tâm cho AI, số hóa và các mô hình phân phối mới, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo vệ bản quyền và quyền lợi của người sáng tạo.

Với ngành xuất bản, công nghệ số có thể giúp giảm một số chi phí phân phối, tiếp cận độc giả ở những khu vực xa trung tâm và đưa nội dung đến nhiều thị trường hơn. Các nền tảng xuất bản số cũng tạo điều kiện để nhà xuất bản quản lý, cấp phép và khai thác nội dung qua nhiều kênh khác nhau.

Nhưng công nghệ không tự giải quyết được bài toán quốc tế hóa. Một cuốn sách được số hóa chưa chắc đã được độc giả nước ngoài biết đến; một kho nội dung lớn cũng chưa chắc tạo ra doanh thu nếu thiếu mô hình cấp phép phù hợp, dữ liệu thị trường và chiến lược tiếp thị.

AI còn đặt ra một vấn đề khác: khi tác phẩm được dùng để huấn luyện mô hình hoặc tạo ra sản phẩm mới, nhà xuất bản và tác giả cần xác định quyền sử dụng, cơ chế cấp phép và cách phân chia giá trị kinh tế. Đây không chỉ là vấn đề pháp lý mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến động lực đầu tư vào nội dung gốc.

Vì vậy, nếu muốn trở thành một trung tâm xuất bản có ảnh hưởng toàn cầu, Ấn Độ cần coi công nghệ là công cụ mở rộng giá trị của nội dung, chứ không chỉ là phương tiện tăng tốc sản xuất. Một hệ sinh thái mạnh phải bảo đảm được cả hai phía: khả năng đưa nội dung đến độc giả mới và khả năng bảo vệ giá trị của người tạo ra nội dung.

Câu chuyện Ấn Độ có ý nghĩa với Việt Nam không phải vì hai thị trường hoàn toàn giống nhau, mà vì cả hai đều phải đối mặt với một câu hỏi chung: làm thế nào để phát triển từ một ngành xuất bản phục vụ chủ yếu nhu cầu trong nước thành một ngành có khả năng đưa nội dung và tri thức ra thế giới?

Có ba bài học đáng lưu ý.

Thứ nhất, cần đo lường năng lực xuất bản bằng nhiều chỉ số hơn doanh thu và số đầu sách. Quy mô thị trường nội địa quan trọng, nhưng để đánh giá sức cạnh tranh quốc tế, cần theo dõi thêm số hợp đồng bản quyền bán ra nước ngoài, số ngôn ngữ mà tác phẩm được dịch, doanh thu từ quyền xuất bản và mức độ hiện diện của tác giả Việt Nam trong danh mục của các nhà xuất bản quốc tế.

Thứ hai, bản quyền cần được nhìn nhận như một hoạt động kinh doanh có chiến lược. Tham gia hội sách quốc tế không chỉ để giới thiệu sách hoặc tìm mua tác phẩm nước ngoài. Đây còn là cơ hội để xây dựng danh mục bản quyền có thể xuất khẩu, gặp gỡ đại lý văn học, giới thiệu tác giả và tìm kiếm đối tác có khả năng phát triển tác phẩm ở thị trường khác.

Thứ ba, nội dung mang bản sắc Việt Nam cần được chuẩn bị cho độc giả quốc tế. Giá trị văn hóa là điểm khởi đầu, nhưng chưa đủ. Tác phẩm cần được lựa chọn, biên tập, dịch thuật và giới thiệu theo cách giúp người đọc nước ngoài hiểu được giá trị của nó. Việc phát triển một hệ sinh thái dịch giả, chuyên gia bản quyền và đơn vị đại diện tác giả có thể đóng vai trò quan trọng trong quá trình này.

Điểm cần tránh là đồng nhất thành công tại hội sách với thành công xuất khẩu. Một gian hàng đông khách, nhiều cuộc gặp hoặc sự quan tâm dành cho văn hóa Việt Nam là tín hiệu tích cực, nhưng kết quả dài hạn cần được đánh giá qua hợp đồng, tác phẩm được xuất bản ở nước ngoài và khả năng tạo ra doanh thu bền vững.

Việc Frankfurt dành một phiên thảo luận riêng cho tương lai xuất bản Ấn Độ cho thấy ngành sách toàn cầu đang quan tâm không chỉ đến những thị trường có tốc độ tăng trưởng cao, mà còn đến những quốc gia có khả năng định hình tương lai của ngành.

Ấn Độ có nhiều lợi thế: thị trường nội địa lớn, nhu cầu giáo dục mạnh, sự đa dạng ngôn ngữ và tiềm năng phát triển xuất bản số. Nhưng để biến những lợi thế đó thành ảnh hưởng toàn cầu, nước này cần phát triển đồng bộ năng lực sáng tạo nội dung, dịch thuật, kinh doanh bản quyền, công nghệ và chính sách bảo vệ quyền tác giả.

Quyền lực xuất bản không chỉ nằm ở việc một quốc gia sản xuất được bao nhiêu cuốn sách, mà còn ở việc những cuốn sách ấy có thể đi xa đến đâu, được đọc bằng bao nhiêu ngôn ngữ và tạo ra bao nhiêu giá trị ngoài thị trường nội địa.

Đó cũng là câu hỏi mà Việt Nam có thể đặt ra cho chính mình khi nhìn vào chiến lược của Ấn Độ: không chỉ làm thế nào để ngành sách phát triển lớn hơn, mà làm thế nào để tri thức, câu chuyện và tác giả Việt Nam có vị trí rõ nét hơn trên bản đồ xuất bản thế giới.

- Trạm Đọc tổng hợp