Khảo sát AI at Work 2026 của Boston Consulting Group (BCG), thực hiện với 11.749 người lao động, quản lý và lãnh đạo tại 14 thị trường, cho thấy 47% người được hỏi dành nhiều thời gian cho việc quản lý và định hướng AI hơn là trực tiếp thực hiện công việc. Đồng thời, 72% cho biết AI đã làm thay đổi đáng kể những kỹ năng mà công việc của họ yêu cầu.

Nói cách khác, AI đang chuyển một phần công việc từ “làm” sang “điều phối”.

Dưới đây là 3 cuốn sách giúp bạn không chỉ tập trung vào “AI là gì”, mà đi theo một mạch khá rõ: làm việc cùng AI → ứng dụng AI → thay đổi cách ra quyết định → thay đổi công việc → nhìn rộng hơn về tương lai.

Trước khi tìm cách sử dụng AI, có lẽ điều cần thiết đầu tiên là hiểu AI đang phát triển ra sao và nó có thể tác động đến cuộc sống, công việc của chúng ta như thế nào.

Không Ai Cản Được AI của Nguyễn Tiến Huy (Huy Pencil) mang đến một cách tiếp cận tương đối gần gũi với AI, giúp người đọc hình dung những khái niệm và xu hướng quan trọng của trí tuệ nhân tạo, đồng thời nhìn vào những ứng dụng mà AI đang tạo ra trong thực tế.

Với người đi làm, việc hiểu AI không chỉ để biết thêm một công nghệ mới. Nó còn giúp chúng ta nhận ra những phần việc nào có thể được tự động hóa, những nhiệm vụ nào có thể được hỗ trợ và đâu là những năng lực con người vẫn cần phát triển.

Bởi trong một môi trường mà AI ngày càng phổ biến, không hiểu AI cũng có thể trở thành một bất lợi nghề nghiệp.

AI thường được nhắc đến như một công cụ giúp chúng ta tiết kiệm thời gian.

Nhưng tiết kiệm thời gian không đồng nghĩa với làm việc hiệu quả hơn.

Nếu một nhiệm vụ trước đây mất tám giờ và giờ chỉ còn một giờ nhờ AI, bảy giờ còn lại sẽ đi đâu? Chúng ta có dùng chúng để nghỉ ngơi, học hỏi, suy nghĩ và làm những công việc quan trọng hơn? Hay chỉ đơn giản là nhận thêm nhiều nhiệm vụ hơn?

Đây là lúc câu chuyện về AI gặp câu chuyện về năng suất cá nhân.

Trong Siêu Năng Suất, Chris Bailey tiếp cận năng suất không đơn thuần bằng việc tìm cách hoàn thành thật nhiều đầu việc. Thay vào đó, ông tập trung vào ba nguồn lực quan trọng của mỗi người: thời gian, năng lượng và sự tập trung.

Điều này đặc biệt đáng suy nghĩ trong thời đại AI.

Khi máy móc có thể giúp chúng ta xử lý nhanh hơn những công việc lặp lại, giá trị của con người có thể nằm nhiều hơn ở khả năng xác định việc gì đáng làm, tập trung vào điều quan trọng và sử dụng thời gian được giải phóng một cách có chủ đích.

AI có thể giúp bạn làm nhanh hơn.

Nhưng làm nhanh hơn để làm gì vẫn là câu hỏi mà con người phải tự trả lời.

Vì vậy, Siêu Năng Suất không chỉ là một cuốn sách về quản lý thời gian. Nó còn gợi mở một vấn đề rất phù hợp với thời đại AI: làm thế nào để công nghệ phục vụ năng suất của con người, thay vì khiến con người đơn giản là làm được nhiều việc hơn?

Nếu Không Ai Cản Được AI giúp chúng ta hiểu công nghệ, còn Siêu Năng Suất đặt câu hỏi về cách chúng ta làm việc, thì "Life 3.0 – Loài Người Trong Kỷ Nguyên Trí Tuệ Nhân Tạo" của Max Tegmark đưa câu chuyện lên một phạm vi rộng hơn:

Điều gì sẽ xảy ra khi trí tuệ nhân tạo không chỉ hỗ trợ một số công việc, mà ngày càng có khả năng thực hiện những nhiệm vụ phức tạp?

Max Tegmark, nhà vật lý và nhà nghiên cứu AI, đưa người đọc vào một loạt câu hỏi về tương lai của trí tuệ nhân tạo và mối quan hệ giữa AI với con người.

AI sẽ trở thành cộng sự của chúng ta hay cạnh tranh với chúng ta?

Con người sẽ kiểm soát AI như thế nào?

Khi máy móc có thể thực hiện ngày càng nhiều công việc trí óc, điều gì sẽ tạo nên giá trị và ý nghĩa của lao động con người?

Những câu hỏi ấy khiến Life 3.0 vượt ra ngoài một cuốn sách hướng dẫn sử dụng công nghệ. Đây là một lời mời để người đọc suy nghĩ về vị trí của con người trong một thế giới mà trí tuệ không còn là năng lực độc quyền của con người.

Và cũng từ đó, câu chuyện về AI trong công việc trở nên rộng hơn.

Có thể tương lai không đơn giản là “con người làm việc” hoặc “AI làm việc”.

Có thể chúng ta sẽ bước vào một giai đoạn mà con người và AI cùng tham gia vào một quy trình, trong đó máy móc đảm nhận ngày càng nhiều nhiệm vụ thực thi, còn con người tập trung hơn vào việc đặt mục tiêu, ra quyết định, sáng tạo, phán đoán và chịu trách nhiệm.

- Trạm Đọc