Chúng ta không cần phải gồng mình để cố trở thành một người hoàn hảo. Chỉ cần ta đủ tỉnh thức để biết chỗ nào mình chưa tốt và cần sửa đổi, chỗ nào mình cần buông những thứ nên buông, và chỗ nào bên trong mình là vùng tối cần được chuyển hóa bằng ánh sáng hiểu biết và từ tâm. 

Chúng ta cũng không cần ép mình phải thương yêu tất cả mọi người. Chỉ cần ta không làm tổn thương, không oán giận hay trả đũa ai, kể cả những người từng khiến ta đau khổ.

Chúng ta không cần phải quá cố gắng đẹp đẽ trong mắt người khác. Chỉ cần ta giữ được sự chân thành, thiện lương và giản dị – như đóa sen không cần tô điểm mà vẫn ngát hương.

Chúng ta không cần phải thành công theo cách người đời vẫn thường mong đợi. Chỉ cần ta không sợ thất bại, không chùn bước hay buông xuôi trước những vấp ngã giữa dòng đời đầy sóng gió, và vẫn giữ được nụ cười khi mọi thứ không được như mình ƯỚC mong.

Chúng ta không cần phải đi tìm hạnh phúc hay bình an ở đâu xa. Bởi khi thôi tìm kiếm, ta sẽ nhận ra mọi thứ vốn đã có sẵn, ngay nơi chính mình, bây giờ và tại đây – lặng lẽ tỏa sáng như vầng trăng sau lớp mây che phủ.

Niết bàn, quả thật, không có lối để đi vào. 

Niết bàn ở ngay đây!

—

Có cơn bão nào khởi sinh mà không đi đến hồi tan biến? Có trận địa chấn nào rung chuyển mọi thứ mà sau đó không dừng lại? Vì vậy, không có nỗi khổ hay niềm vui nào trong quá khứ còn nguyên vẹn đến hôm nay.

Nếu bây giờ mình vẫn còn thấy lòng nhói đau khi nhớ lại, thì đó không phải là nỗi buồn ngày cũ, mà là nỗi buồn đã được chính mình làm cho tái sinh - qua mỗi lần hoài niệm, mỗi lần tâm không chịu buông.

Ký ức không làm mình khổ. Chính sự giam giữ ký ức mới là điều khiến tim mình nặng trĩu, khổ đau. Tim mình còn khóa chặt, tay mình còn nắm giữ, mắt mình còn bị che mờ, thì dù ngoài kia có bao nhiêu tinh tú đang sáng lấp lánh, cuộc sống có bao nhiêu điều nhiệm mầu đang xảy ra, mình cũng không thể nhìn thấy được.

Mặt đất chưa bao giờ ngừng sáng dưới bước chân tỉnh thức. Bầu trời kia dù trong bão dông vẫn chưa từng mất đi sự mênh mông vô cùng của thực tại.

Chỉ là chúng ta có đủ tĩnh lặng để quay vào trong và nhìn thấy?

Chỉ là chúng ta có đủ lắng dịu để ngồi xuống, mỉm cười, cảm nhận thực tại mênh mông ấy và thấy rằng khổ đau cũng là trí tuệ?

—

Tất cả chúng ta, không ngoại trừ bất kỳ ai trong đời này, đều đang bước vào một kỳ thi tâm linh. Kỳ thi này không có giấy mực, không có giám thị, và cũng không có bảng điểm, nhưng không ai trốn tránh được. Kỳ thi lặng lẽ diễn ra trong từng hơi thở, trong mỗi sự xúc chạm, trong nỗi khổ trước những khen chê, được mất, hơn thua – tất cả những gì không như ý xảy ra trong cuộc sống.

Không ai biết trước lúc nào mình sẽ bị thử thách, và cũng không ai biết khi nào hồi chuông báo giờ “lên lớp” sẽ vang lên. Nhưng hễ còn khổ, còn dính mắc, còn khựng lại... giữa đời sống, là mình biết mình vẫn chưa qua được kỳ thi.

Trong kỳ thi này, khổ đau không phải là sự trừng phạt, mà là thử thách, bằng câu hỏi “Người đã thấy ra chưa, đã ngộ ra chưa?”. Nếu tâm mình còn giận hờn, thì đề thi dành cho mình sẽ là “Người đã có đủ từ bi chưa?”. Nếu tâm mình còn hơn thua, đúng sai, thì đề thi sẽ là lời gợi nhắc để mình học bài học về Vô ngã.

Thành công trong kỳ thi này không phải là khi ta được ca tụng, khi những điều ta mong muốn, tham cầu được thỏa mãn, và thất bại không phải là lúc ta bị lãng quên hay mất mát. Thành công của người tu là khi ta thấy được bản chất của cuộc đời, bản chất của khổ đau, còn thất bại là khi ta đi sai đường, lạc lối, là khi một câu nói, một ánh nhìn cũng khiến tâm ta xao động, lưu luyến, bất an.

Trước kỳ thi không tránh khỏi này, ta chỉ cần học ra bài học mà vạn pháp mang lại. Học ở đây là sống thật với chính mình, không dối lòng, không tô vẽ. Ta học ngồi lặng im trước nỗi khổ, nhìn sâu vào nó cho đến khi ta nhận ra rằng khổ đau chỉ là ảo tưởng do chính mình tạo, khổ đau không có thật.

Sống ở đời, ta không cần sợ sai, sai ở đâu thì sửa ở đó. Không ai trách người biết nhận sai và sửa sai, chỉ trách người đã làm sai mà còn cố chấp, không thức tỉnh nhìn lại bản thân mình.

Trên đường tu, ta không cần vội. Không cần vượt lên trước người khác, ta chỉ cần thấy được chính mình. Dù đi chậm hay tụt lại phía sau, chỉ cần ta luôn rô biết chính mình.

—

Đôi khi, ta phải chọn buông tay ai đó – không phải vì hết thương, mà để vá lại những niềm tin rách rưới trong cuộc đời mình.

Có những lần, ta chọn rời xa một người – không phải vì tình đã cạn, mà để học cách lớn lên, không còn dựa dẫm vào một bàn tay đã không còn đủ sự nâng đỡ.

Và cũng có những lúc, ta nhẹ thả trôi một thứ tình cảm mình từng ôm ấp, nâng niu – vì ta nhận ra mình cần học cách yêu thương sao cho trọn vẹn.

Mỗi người một nỗi niềm riêng, một lý do, một lựa chọn..., nhưng ngẫm lại, người ta rời xa nhau phần nhiều vì tình thương chưa thật sự đủ lớn và lòng bao dung vẫn còn chật hẹp.

Dù ở hay đi, dù tình thương vẫn còn hay đã nhạt phai, thì rốt cuộc, ta vẫn phải sống tiếp cuộc đời mình. Không ai có thể chịu trách nhiệm thay ta. Hạnh phúc hay khổ đau của riêng mình, chỉ có ta là người thật sự cảm nhận.

Cho nên, thôi trách cứ, thôi đợi trông. Chỉ cần sống thật với mình. Và thương không ràng buộc, không lý do – không vì người đó tốt đẹp mà thương, cũng không vì người đó xấu dở mà rời bỏ.

—

Người thương!

Chỉ là hỏi thăm nhau một câu rất nhẹ: Dạo này người thế nào?

Tâm người vẫn tĩnh lặng trước bão dông, hay còn muốn xoay chuyển lòng người, thay đổi thời cuộc?

Người đã thấy mình là chủ nhân của những nguồn cơn, hay vẫn vô thức đóng vai nạn nhân trong mọi chuyện đúng - sai, được - mất?

Đôi khi, chỉ cần dừng lại một chút thôi để nhìn sâu vào tâm mình, mình sẽ thấy rất rõ:

Không phải thế gian nhiều sóng gió, mà lòng mình chưa đủ lặng.

Không phải người khác chưa đủ thương, mà mình chưa đủ thấu.

Không phải vì cuộc đời bất công, mà vì mình chưa chấp nhận được sự bất toàn trong đời sống.

Cho nên hôm nay, nếu có ai hỏi thăm dạo này người thế nào, xin hãy đáp lại bằng nụ cười thật dịu dàng và cái nhìn lặng thinh.

Đôi mắt biết cười, dù ngoài kia thế nào đi nữa!

- Trích dẫn sách “Không khóc giữa Nhân gian” của Đại đức Thích Đồng Tâm do First News ấn hành