Nếu phải chọn một thế hệ chịu nhiều va đập nhất trong quá trình chuyển đổi của xã hội, có lẽ đó chính là thế hệ 7x và 8x. Chúng ta được sinh ra bởi những cha mẹ thuọc thế hệ 4x, 5x, những người lớn lên trong sự thiếu thốn, chịu đựng, hy sinh, thậm chí là sống trong sự tuân thủ. Nhưng con cái chúng ta là những đứa trẻ của thời địa intểnt. Đó là những đứa trẻ Gen Z và Alpha được sinh ra khi đất nước đã bước vào giai đoạn phát triển nhất định, đất nước đi vào thời kỳ hội nhập sâu rộng; đó không chỉ là sự thay đổi về kinh tế, chính trị mà còn lạ sự bùng nổ và mở cửa về thông tin. Khoảng cách giữa hai đầu thế hệ chưa bao giờ lớn đến vậy. 

Bạn hãy nhơ slại xem, cha mẹ chúng ta từng đi bộ hàng chục cây số chỉ để mua hàng chục cân gạo. Họ sử dụng tem phiếu để mua thực phẩm, dành cả đời tích góp mới xây được một căn nhà. Trong thời buổi thiếu thốn đó, sự sống quan trọng hơn cảm xúc; bởi vậy, cách giáo dục con cái ngày ấy cũng khác hơn nhiều: yêu thương thường được thể hiện bằng sự lo lắng, lo lắng được thể hiện bằng kiểm soát và kiểm soát thường đi kèm với quở trách. Thậm chí, đòn roi được xem như điều bình thường trong việc nuôi dạy ocn. Đối với nhiều người thuộc thế hệ 7x, 8x, ký ức tuổi thơ thường ít khi gắn với những lời khen ngợi hay động viên, thay vào đó là những câu quen thuộc: "Con còn nhỏ, bieté gì mà nói," "Cãi người lớn à?", "Bố mẹ làm thế là vì tốt cho con"... Ngày ấy, trẻ em được dạy phải vâng lời trước khi được lắng nghe, không được hỏi hay cãi lại. 

Năm tháng qua đi, chúng ta lớn lên trở thành cha mẹ. Thế giới đã thay đổi. Các chuyên gia giáo dục hiện đại khuyến khích cha mẹ lắng nghe cảm xúc của con, tôn trọng sự khác biệt, đồng hành thay vì áp đặt. Những điều mà cha mẹ chúng ta ít khi được học hoặc có cơ hội thực hành. 

Thế là một nghịch lý xuất hiện: Chungs ta được nuôi dưỡng bằng phương pháp cũ nhưng lại phải nuôi dạy con bằng phương pháp mới. Đó chính là cú sốc thế hệ đầu tiên. Nhiều cha mẹ 7x, 8x thường xuyên rơi vào trạng thái bối rối. Trong đầu là bài học họ từng nhận từ cha mẹ, thế nhưng tước mắt là những đứa con đang lớn lên trong một môi trường hoàn toàn khác. Vậy nên, khi con phản biện, cha mẹ cho đó là hỗn hào, rồi cảm thấy bị xúc phạm, tổn thương. Trong khi với Gen Z hay Gen Alpha, đó chỉ là cách thể hiện chính kiến của cá nhân. Khi cha mẹ muốn bảo vệ con bằng sự kiểm soát, con lại cảm thấy bị xâm phạm quyền riêng tư. Khi cha mẹ nahức nhở bằng kinh nghiệm sống, con thường phản biện bằng thông tin tìm thấy trên mạng chỉ sau vài giây. Lần đầu tiên trong lịch sử, con cái có khả năng tiếp cận lượng thông tin không thua kém cha mẹ, thậm chí còn nhiều hơn bởi chúng thông thạo công nghệ hơn chugns ta. Khoảng cách về tri thức giữa thế hệ bị thu hẹp nhanh chóng khiến nhiều bậc cha mẹ cảm thấy mất đi vị thế vốn có. 

Nhưng cú sốc chưa dừng lại ở đó. Cha mẹ 7x, 8x còn đang ở giữa một "chiếc bánh kẹp thế hệ": phía trên là cha mẹ già cần được chăm sóc; phía dưới là con cái cần được nuôi dưỡng; ở giữa là áp lực công việc, tài chính, các khoản vay, trách nhiệm gia đình và những thay đổi chóng mặt của xã hội. 

Bạn có thể hình dung như thế này. Buổi sáng chúng ta học cách kiên nhẫn với con, buổi chiều phải thấu hiểu khách hàng và tối đến chăm sóc cha mẹ già. Trong khi bản thân chúng ta hiếm có thời gian để chăm sóc cảm xúc của chính mình. Đây là thế hệ đầu tiên vừa làm cha mẹ của con mình, vừa dần trở thành người chăm sóc cho chính cha mẹ mình. Vậy nên, đây cũng là thế hệ đầu tiên phải "tự chữa lành" những tổn thương tuổi thơ trong khi vẫn đang gánh vác trách nhiệm trưởng thành. 

Con cái chúng ta, những đứa trẻ Gen Z và Alpha, lớn lên trong một xã hội mà cái ăn cái mặc không còn là vấn đề như thời của ông bà, cha mẹ chúng. Được sống đầy đủ về mặt vật chất và dư thừa về mặt thông tin nên con cái có những mối bận tâm khác như tìm kiếm hạnh phúc, thành công hay cân bằng giữa sự nghiệp và cuộc sống. 

Vậy nên, chúng ta, những người làm cha mẹ thuộc thế hệ 7x, 8x là cầu nối giữa thế hệ cha ông và thế hệ con cái. Chúng ta hiểu giá trị của sự hy sinh nhưng cũng bắt đầu học cách tôn trọng cảm xúc, hiểu giá trị của kỷ luật; đồng thời nhận ra tầm quan trọng của sự đồng hành, hiểu rằng một đứa trẻ không chỉ cần được dạy cách thành công, mà còn cần được dạy cách hạnh phúc. Đó chính là thách thức lớn nhất nhưgnx cũng là thành tựu lớn nahát của những bậc cha mẹ 7x, 8x trong thế kỷ 21. Vậy nên, muốn giải mã Gen Z và Gen Alpha, trước hết chúng ta cần hiểu chính hành trình đồng hành của mình với con cái. 

Thông qua những câu chuyện thật và góc nhìn đa chiều, cuốn sách là lời chia sẻ của người làm cha thế hệ 7x, hy vọng sẽ là một nhịp cầu giúp bạn hiểu thế giới nội tâm của con, nhìn lại chính mình và giúp hai thế hệ tìm lại tiếng nói chúng. Bởi sau tất cả, điều một đứa trẻ cần không phải là cha mẹ hoàn hảo, mà là những người cha mẹ đủ dũng cảm để thay đổi và đồng hành với con trên bước đường trưởng thành vững chãi. 

- Trích "Lời mở đầu" của cuốn sách "Cha mẹ 7x, 8x giải mã con Gen Z, Gen Alpha".