Hôm nay chính là kỷ niệm 270 năm ngày sinh của Wolfgang Amadeus Mozart (27/01/1756 - 27/01/2026) - nhà soạn nhạc nổi tiếng người Áo và được xem là một trong những nhà soạn nhạc "vĩ đại nhất" mọi thời đại đã từng gây chấn động toàn thế giới khi bắt đầu sáng tác lúc 5 tuổi, lưu diễn vòng quanh châu Âu khi chỉ mới 7 tuổi.
Ngoài việc sáng tạo và chơi được rất nhiều nhạc cụ, Mozart còn có một ngón nghề khác gây ngạc nhiên ở thời đại đó: chỉ cần nghe một nốt nhạc bất kỳ, trên mọi nhạc cụ, thậm chí trên bất kỳ đồ đạc nào phát ra giai điệu, chỉ cần nghe và không cần nhìn, Mozart ngay lập tực xác định chính xác đó là nốt nhạc nào. Nhờ biệt tài này mà ông được nhiều người miêu tả là sở hữu “thính giác tuyệt đối”, “thính giác hoàn hảo” cực kỳ hiếm hoi chỉ 1/10.000 người làm được.
Nhưng khả năng đó so với sự phát triển của con người và xã hội ngày nay lại không còn được coi là “tài năng bẩm sinh”. Khả năng này hoàn toàn có thể luyện tập được bởi hiện nay những người học nhạc chuyên nghiệp, nhạc lý, ký xướng âm,... đều có thể làm điều tương tự.
Quay trở lại với hoàn cảnh gia đình của Mozart, liệu thời điểm đó phải chăng ông đã được học hành bài bản như những người học nhạc chuyên nghiệp ngày nay?
Câu trả lời là không, không có giáo trình hay lý thuyết được gây dựng chi tiết như hiện nay. Nhưng bạn đừng quên, người cha của Mozart là Leopold Mozart - một nghệ sĩ violin và là một nhạc sĩ, dù không quá nổi tiếng nhưng đã đào tạo Mozart nghe nhạc, chơi nhiều loại nhạc cụ khác nhau từ nhỏ.
Mặc dù không ai có thể biết cha ông đã luyện tập cho Mozart như thế nào, nhưng không thể phủ nhận ở độ tuổi từ 3 - 5 tuổi là khoảng thời gian lý tưởng để phát triển năng khiếu cho một người. Môi trường đóng vai trò rất quan trọng trong việc Mozart sống với âm nhạc, nhạy cảm với âm nhạc và am hiểu về âm nhạc.
Câu hỏi khiến nhiều người băn khoăn là liệu sinh ra trong một gia đình bình thường, không có cơ hội tiếp xúc với âm nhạc từ sớm thì liệu Mozart có thể trở nên xuất chúng?
Trên thực tế, nhiều thí nghiệm khoa học đã chứng minh rằng “thính giác hoàn hảo” không phải là năng khiếu, mà đúng hơn “khả năng phát triển thính giác hoàn hảo” mới là năng khiếu - và bất kỳ ai cũng có thể sở hữu năng khiếu này, không chỉ riêng Mozart.
Bằng chứng là chỉ cần luyện tập đúng cách, bạn có thể sở hữu và sử dụng năng khiếu này bài bản, chắc hẳn những người học nhạc chuyên nghiệp hiện nay đã không còn xa lạ.
Mozart vẫn là tượng đài âm nhạc cả thế giới thán phục, nhưng qua câu chuyện của ông, bạn có thể thấy nhiều năng lực bình thường bạn nghĩ mình không thể làm được thực chất có thể tạo ra thông qua việc luyện tập đúng đắn.
Đó cũng là những gì mà tiến sĩ Anders Ericsson truyền tải trong cuốn sách “PEAK - Giải mã bí mật của những thiên tài”.
