Ý tôi là, nếu ai đó tổ chức sinh nhật mà không đăng gì lên Instagram, thì liệu bữa tiệc đó có thực sự diễn ra không?
Tất cả chúng ta đều từng gặp những người không tương tác với mạng xã hội, không sử dụng mạng xã hội, chẳng bao giờ đăng bài, thậm chí còn không có tài khoản. Tôi đã gặp khá nhiều người như vậy trong những năm qua.
Có thể bạn cũng là một trong số họ, hoặc đang cân nhắc việc từ bỏ hoàn toàn mạng xã hội. Một mặt, ý tưởng đó nghe có vẻ rất hấp dẫn. Nhưng mặt khác, nó lại có vẻ thật kỳ lạ, như thể bạn đang tự cắt mình khỏi thế giới, giống như tự bịt một mắt vì đã quá mệt mỏi với những thứ mình nhìn thấy.
Đây chính là tâm lý kỳ lạ của những người không sử dụng mạng xã hội.
Tôi đã tổng hợp bốn lý do mà tôi cho rằng khiến một số người rời bỏ hoàn toàn thế giới trực tuyến và chỉ sống trong thế giới ngoại tuyến.
Lý do số một: Nghịch lý của việc chụp ảnh
Vợ tôi là một trong những người như vậy. Mỗi bữa ăn ngon mà cô ấy thưởng thức, mỗi hoàng hôn đẹp, mỗi địa điểm thú vị chúng tôi ghé qua hay mỗi trải nghiệm vui vẻ mà chúng tôi có, cô ấy đều muốn chụp ảnh.
Và điều đó khiến tôi phát điên, bởi ngay khi bạn dừng lại để chụp một bức ảnh, bạn đang tự đưa mình ra khỏi trải nghiệm đó.
Là một người rất thích sống trong khoảnh khắc và cố gắng hiện diện trọn vẹn nhất có thể, tôi thực sự không thích điều này. Nó giống như bạn hoàn toàn bị kéo ra khỏi trạng thái “flow” chỉ để chụp một bức ảnh về một thứ vốn có thể đẹp, hoặc cũng có thể chẳng đẹp được như trong ảnh.
Và tất nhiên, một bức ảnh chẳng bao giờ là đủ.
Bạn phải chụp từ những góc khác nhau, rồi chụp dọc, chụp ngang, phóng to, dùng ống kính góc rộng… và việc đó dường như chẳng bao giờ kết thúc.
Nhưng tôi hiểu điều đó.
Với tôi, mạng xã hội giống như một sự đánh đổi với quỷ dữ.
Tôi không thích việc cuộc sống của mình liên tục bị gián đoạn. Nhưng phải nói rằng, càng nhiều năm trôi qua, tôi càng thấy biết ơn vì mình có rất nhiều ảnh và video ghi lại những trải nghiệm trong quá khứ.
Nếu mọi chuyện hoàn toàn phụ thuộc vào tôi, có lẽ tôi đã không có nhiều ảnh và video đến vậy.
Vì thế, tôi phải cảm ơn vợ mình vì đã bắt tôi chụp chúng.
Nhưng tôi nghĩ lý do thứ hai mới thực sự là nguyên nhân lớn hơn khiến mọi người rời xa mạng xã hội.
Đó chính là sự so sánh xã hội.
Xét về mặt tiến hóa, con người được lập trình để liên tục so sánh bản thân với những người xung quanh. Bộ não của chúng ta không ngừng đánh giá vị trí của mình trong một hệ thống thứ bậc xã hội, xem địa vị của mình đang ở đâu so với những người khác.
Bạn phải hiểu rằng cơ chế so sánh đó đã tiến hóa qua hàng trăm nghìn năm, trong những bộ lạc nhỏ chỉ có vài chục người.
Bạn so sánh mình với những người khác, nhưng đó có thể chỉ là so sánh với một người nào đó trong bộ lạc và xem ai có khả năng dùng một khúc gỗ đập chết một con linh dương tốt hơn.
Không có quá nhiều thứ để so sánh, và cũng không có quá nhiều rủi ro.
Nhưng rồi đột nhiên, khi lên mạng, bạn được tiếp xúc với hàng triệu, hàng triệu người trên khắp thế giới. Phần lớn trong số họ bạn sẽ chẳng bao giờ gặp ngoài đời và cũng chẳng bao giờ tương tác trực tiếp.
Thế nhưng cơ chế so sánh trong não vẫn hoạt động. Bạn vẫn vô thức so sánh vị thế xã hội của mình với từng người trong số đó.
Và điều tệ nhất là các thuật toán mạng xã hội được thiết kế để cho bạn thấy “những khoảnh khắc nổi bật nhất” của cuộc đời người khác, trong khi bạn lại đang mắc kẹt trong cuộc sống thường ngày của chính mình.
Ngay từ đầu, đây đã là một phép so sánh không công bằng.
Đặc biệt, những người nhạy cảm với sự so sánh, hoặc mắc phải một dạng thiên kiến nhận thức khiến họ cho rằng những gì nhìn thấy trên mạng phản ánh đúng thế giới thực, có thể bị mạng xã hội làm cho rối loạn cách nhìn về cuộc sống.
Vì vậy, lần tới nếu bạn cảm thấy thế giới như đang sụp đổ xung quanh mình, có lẽ hãy thử thư giãn với một chút âm nhạc.
Brain.fm sử dụng âm nhạc được thiết kế dựa trên khoa học thần kinh và nghiên cứu thực tế để giúp não bộ chuyển sang trạng thái mà bạn cần vào thời điểm đó.
Có thể là tập trung làm việc sâu, thư giãn, thiền định, hoặc thậm chí là đi ngủ trước 2 giờ sáng một lần cho tử tế.
Tôi thích Brain.fm vì nó không chỉ đơn giản là âm thanh nền.
Nó không phải kiểu một anh chàng nào đó trên YouTube bật tiếng mưa rồi phát ra từ một cái loa nghe như âm thanh vọng qua lon thiếc.
Đây là những âm thanh được thiết kế có chủ đích, với âm nhạc được tạo ra để thay đổi trạng thái não bộ của bạn chỉ trong vài phút.
Nó vượt qua phần “lười biếng” của thùy trán và tác động vào phần sâu hơn bên dưới, phần thực sự giúp bạn bắt tay vào làm việc.
Dù đang viết, đọc hay chỉ đơn giản là cố giữ cho khả năng tập trung của mình không bị tan chảy thành một đống “súp TikTok”, tôi đều bật Brain.fm lên và nó giúp tôi tập trung.
Brain.fm rất dễ sử dụng. Bạn có thể dùng trên điện thoại, máy tính hay bất cứ đâu.
Và tôi rất thích nó.
Bởi vì các bạn biết tôi không quảng bá những thứ mà bản thân mình không sử dụng, họ đang dành cho các bạn 30 ngày sử dụng không giới hạn miễn phí nếu đăng ký thông qua đường link bên dưới.
Một tháng trọn vẹn để rèn luyện bộ não, ngừng trở thành một kẻ điên rồ và thực sự bắt tay vào làm việc.
Vì vậy, lần tới khi thế giới khiến bạn cảm thấy mọi thứ thật tồi tệ, hãy thử Brain.fm.
Hãy nhấn vào đường link trong phần mô tả hoặc đường link bên dưới để bắt đầu dùng thử 30 ngày ngay bây giờ.
Nhưng đây mới là điều thú vị.
Ngày nay, người ta nói rất nhiều về việc mạng xã hội đang hủy hoại sức khỏe tinh thần của mọi người, rằng nó là nguyên nhân khiến thế hệ trẻ ngày càng đi xuống và đủ thứ tương tự.
Nhưng nếu thực sự đào sâu vào các nghiên cứu, bạn sẽ nhận ra rằng trải nghiệm của mỗi người với mạng xã hội rất khác nhau.
Với một số người, mạng xã hội thực sự mang lại lợi ích. Nó thậm chí còn khiến họ cảm thấy hạnh phúc hơn.
Nhưng với một số người khác, nó lại khiến họ hoàn toàn khốn khổ.
Và điều thú vị là mạng xã hội không nhất thiết biến một người vốn đang hạnh phúc thành một người bất hạnh.
Nó có thể lấy một người vốn đã có khuynh hướng so sánh xã hội, bất an, ám ảnh hoặc ái kỷ, rồi đơn giản là khuếch đại những đặc điểm đó trong tính cách của họ.
Vì vậy, nếu bạn vốn là người đặc biệt nhạy cảm với việc so sánh bản thân với người khác, hoặc luôn lo lắng quá mức về ngoại hình, cách người khác nhìn nhận mình, địa vị hay vị trí của mình trong xã hội, thì đúng vậy, mạng xã hội có lẽ sẽ không phải là một trải nghiệm dễ chịu đối với bạn.
Và điều này đặc biệt đúng với nhóm người thứ ba.
Mạng xã hội thiên về người hướng ngoại
Điều thú vị là khi xem xét dữ liệu về những ai tương tác và hoạt động tích cực nhất trên mạng xã hội và Internet, đó thường là những người hướng ngoại hơn.
Họ thường là những người có tính xã hội cao hơn.
Trong khi đó, những người có tính hướng nội cao thường không cảm thấy mình đang bỏ lỡ quá nhiều thứ.
Vì thế, họ dễ dàng từ bỏ cái gọi là sự kết nối với thế giới bên ngoài hơn, đặc biệt nếu họ liên tục cảm thấy khó chịu và phiền toái bởi những màn so sánh xã hội vô nghĩa kia.
Tôi có thể nghĩ ngay ra ba người đã hoàn toàn từ bỏ mạng xã hội và thế giới trực tuyến từ nhiều năm trước.
Nhưng khi nghĩ về ba người đó, tôi nhớ rằng lúc họ rời đi, tôi từng nghĩ: “Họ sẽ quay lại thôi.”
Đó là vào cái thời kỳ cổ đại của Facebook và Twitter, khoảng đầu những năm 2010.
Tôi đã nghĩ: “Làm sao họ có thể rời khỏi đây hoàn toàn được? Có quá nhiều thứ thú vị đang diễn ra trên này. Họ sẽ lấy meme ở đâu? Làm sao họ có thể sống nổi?”
Nhưng điều thú vị là tất cả những người tôi biết từng hoàn toàn rời khỏi thế giới mạng xã hội đều không bao giờ quay trở lại.
Thực ra, tôi chẳng biết bây giờ họ đang làm gì.
Và điều đó thật kỳ lạ.
Bởi vì với tất cả những người tôi từng biết, tôi đều có thể lên mạng và xem họ đang làm gì hôm nay.
Ngoại trừ ba người đó.
Tôi hoàn toàn không biết họ đang ở đâu.
Không biết họ đang làm gì.
Không biết họ làm công việc gì.
Họ có thể đang sống lang thang ngoài đường, cũng có thể là tỷ phú.
Tôi hoàn toàn không biết.
Nhưng tôi thấy thật thú vị khi họ chưa bao giờ quay trở lại.
Bởi vì một điều tôi nhận ra khi ngày càng giảm mức độ hiện diện trên mạng và tập trung nhiều hơn vào những người đang thực sự ở xung quanh mình ngoài đời là:
Tôi không còn cảm thấy FOMO.
FOMO là cảm giác bạn có khi dành quá nhiều thời gian trên mạng, bởi bạn liên tục bị phơi nhiễm với những gì người khác đang làm.
Còn thứ tôi cảm nhận được là JOMO - Joy of Missing Out, niềm vui khi bỏ lỡ.
Tôi cảm thấy vui vì mình không cần phải biết tất cả những người khác đang làm gì.
Tôi có thể đơn giản tận hưởng những gì mình đang làm ngay tại thời điểm đó.
Vì vậy, nếu bạn đang trực tuyến một cách quá mức và điều đó đang khiến bạn phát điên, tôi khuyến khích bạn thử trải nghiệm một chút JOMO.
Hãy thử digital detox - cai nghiện kỹ thuật số.
Xóa tất cả ứng dụng mạng xã hội khỏi điện thoại.
Có thể mua một chiếc điện thoại “cục gạch” rẻ tiền và dùng nó trong vài tuần.
Xem điều gì sẽ xảy ra.
Biết đâu bạn sẽ chẳng bao giờ quay trở lại nữa.
COMBO 5 CUỐN SÁCH GIÚP "DIGITAL DETOX" ĐỂ BẠN "SỐNG NHIỀU HƠN"
Điều gì xảy ra khi một thế hệ lớn lên cùng smartphone và mạng xã hội? "iGen" của Jean M. Twenge đi vào những thay đổi trong cách người trẻ giao tiếp, học tập, giải trí, hình thành các mối quan hệ và nhìn nhận bản thân khi công nghệ trở thành một phần thường trực của đời sống. Cuốn sách đặt ra nhiều câu hỏi về sự kết nối tưởng như chưa bao giờ dễ dàng hơn, nhưng đồng thời cũng đi kèm những thay đổi về cô đơn, lo âu, tương tác trực tiếp và cách sử dụng thời gian. Đây là cuốn sách phù hợp để hiểu bối cảnh lớn hơn đằng sau câu chuyện smartphone và mạng xã hội.
Nếu iGen giúp nhìn thấy bức tranh lớn, "Siêu năng suất" của Chris Bailey lại đưa câu chuyện về cấp độ cá nhân: chúng ta đang sử dụng thời gian và sự chú ý của mình như thế nào? Tác giả thực hiện hàng loạt thử nghiệm với chính bản thân để tìm ra những phương pháp làm việc hiệu quả hơn, trong đó có cả việc thử nghiệm với mạng xã hội và công nghệ. Cuốn sách không chỉ nói về việc làm được nhiều việc hơn, mà còn đặt câu hỏi quan trọng hơn: điều gì thực sự xứng đáng để chúng ta dành thời gian và sự tập trung?
3/ Deep Work – Làm Ra Làm, Chơi Ra Chơi
Trong một thế giới mà chỉ một thông báo cũng có thể kéo chúng ta khỏi công việc đang làm, khả năng tập trung ngày càng trở thành một lợi thế. "Deep Work - Làm ra làm chơi ra chơi" của Cal Newport tập trung vào năng lực làm việc sâu - khả năng tập trung cao độ vào một nhiệm vụ mà không bị phân tán bởi những gián đoạn liên tục. Cuốn sách đặc biệt phù hợp với câu chuyện digital detox, bởi vấn đề không chỉ là dành ít thời gian hơn cho điện thoại, mà là lấy lại quyền quyết định xem sự chú ý của mình nên thuộc về điều gì.
Có bao giờ bạn mở điện thoại chỉ định xem một thông báo, rồi 30 phút sau mới nhận ra mình đã lướt qua hàng chục bài đăng? "Sức mạnh của thói quen" của Charles Duhigg giúp giải thích tại sao những hành động tưởng như rất nhỏ lại có thể trở thành những vòng lặp khó phá vỡ. Từ góc nhìn về cơ chế hình thành và thay đổi thói quen, cuốn sách giúp chúng ta nhìn lại không chỉ việc sử dụng mạng xã hội mà cả những hành vi lặp lại trong công việc và đời sống. Muốn thay đổi cách sử dụng công nghệ, trước hết cần hiểu vì sao chúng ta cứ quay lại với nó.
Không phải mọi sự lệ thuộc đều dễ nhận ra. "Sống vững vàng" mở rộng câu chuyện sang những “cơn nghiện vô hình” của đời sống hiện đại: nghiện thông tin, mạng xã hội, công nghệ và cả sự phụ thuộc quá mức vào những kích thích liên tục từ môi trường xung quanh. Thay vì chỉ đặt câu hỏi “làm sao để dùng điện thoại ít hơn?”, cuốn sách hướng đến một câu hỏi rộng hơn: làm thế nào để giữ được sự chủ động trong suy nghĩ, cảm xúc và lựa chọn của mình giữa một thế giới luôn có thứ mới để thu hút sự chú ý?