Với lượng bình luận dày đặc như vậy, liệu còn điều gì mới để học về Jobs không? Thực ra là có, theo khẳng định của nhà báo công nghệ lâu năm chuyên viết về Apple – David Pogue.

Gần đây, Pogue xuất hiện trên nhiều phương tiện truyền thông để quảng bá cuốn sách thứ hai của ông về Apple và nhà sáng lập của hãng – một cuốn lịch sử được minh họa công phu mang tên “Apple: The First 50 Years”.

Rõ ràng ông có một kho kiến thức và mạng lưới quan hệ sâu rộng để khai thác. Nhưng với mức độ “phơi bày” quá nhiều của Jobs suốt hàng chục năm, tôi cũng không kỳ vọng sẽ có thêm những giai thoại hay góc nhìn mới mẻ. Và tôi đã bất ngờ.

Bức chân dung về nhà sáng lập Apple quá cố hiện lên vẫn mang nhiều yếu tố quen thuộc của một  Steve Jobs “huyền thoại”: tính khí nóng nảy, sự tập trung không khoan nhượng nhưng vẫn đầy sức hút. Tuy nhiên, trong câu chuyện của Pogue còn có thêm một yếu tố mà chúng ta ít khi gắn với Jobs, đó là sự hài hước ngớ ngẩn.

Hình ảnh mới, phức tạp hơn này không chỉ cho thấy rằng chúng ta vẫn hiểu sai về vị thiên tài công nghệ, mà còn hiểu sai cả một điều căn bản: nhà lãnh đạo vĩ đại thực sự sẽ như thế nào.

Ai cũng từng nghe những câu chuyện về việc Jobs mắng mỏ đội ngũ hay ép họ đạt được những thành tựu gần như bất khả thi bằng ý chí sắt đá. Nhưng hầu như không ai nghe về “Ông Macintosh”.

Trở lại năm 1982, Jobs hào hứng đưa ra một ý tưởng kỳ quặc với các kỹ sư:

“Ông Macintosh là một người đàn ông nhỏ bé bí ẩn sống bên trong mỗi chiếc máy Macintosh,” Pogue kể lại lời Jobs. “Cứ khoảng một trong một nghìn hoặc hai nghìn lần bạn mở menu, thay vì các lệnh bình thường, bạn sẽ thấy ông Macintosh tựa vào mép menu. Ông ấy sẽ vẫy tay chào bạn rồi biến mất rất nhanh. Bạn sẽ cố gọi ông ấy quay lại, nhưng không thể!”

Đáng tiếc, hạn chế về bộ nhớ của máy tính thời kỳ đầu khiến sự dí dỏm này chưa bao giờ được đưa vào sản phẩm. Nhưng Jobs vẫn tiếp tục mơ về những trò đùa kỳ quặc dành cho khách hàng.

Khi chiếc iMac thứ một triệu sắp được bán ra, Jobs đề xuất một ý tưởng kiểu “Charlie and the Chocolate Factory”: hộp số một triệu sẽ chứa một “vé vàng”, người trúng không chỉ nhận được một chiếc iMac miễn phí mà còn được đến trụ sở Apple tại Cupertino, nơi chính Jobs sẽ dẫn họ đi tham quan trong… bộ trang phục Willy Wonka đầy đủ mũ chóp và áo đuôi tôm.

Các luật sư “khó tính” đã chỉ ra rằng mọi cuộc thi ở California đều phải có điều khoản “không cần mua hàng vẫn có thể tham gia”, và kế hoạch bị hủy bỏ. Nhưng Jobs hoàn toàn nghiêm túc với ý tưởng này.

Hình ảnh Steve Jobs tung tăng trong bộ đồ Willy Wonka có thể xa lạ với những ai quen với các câu chuyện về cơn giận và sự ám ảnh của ông. Nhưng nó hoàn toàn phù hợp với những giai thoại khác mà Pogue thu thập được. Xét cho cùng, đây cũng là người từng “đùa nghịch quá trớn” với Al Gore trong một buổi tập dượt keynote.

Những câu chuyện này không phủ nhận các khía cạnh khác trong con người Jobs. Theo mọi ghi nhận, ông vẫn là một nhà lãnh đạo khắt khe và có tầm nhìn. Dù thích đùa giỡn, ông vẫn cực kỳ nghiêm túc với chất lượng sản phẩm.

Pogue cũng kể lại việc Apple đã mua các thiết bị nghiên cứu hiện đại và xây dựng các căn hộ mô phỏng đầy đủ để thử nghiệm, nhằm đảm bảo tính năng đo calo trên Apple Watch đạt độ chính xác cao.

Tuy vậy, những hành vi “ngớ ngẩn” của Jobs lại bổ sung một lớp ý nghĩa bất ngờ cho hình ảnh của ông và có thể là một sự điều chỉnh cần thiết.

Trong suy nghĩ của nhiều người, hình mẫu lãnh đạo thường là một người cau có, mang trên vai gánh nặng của cả thế giới. Sự hài hước hiếm khi nằm trong top những phẩm chất đầu tiên ta nghĩ đến. Nhưng nhiều chuyên gia cho rằng đó là một sai lầm.

Theo các giáo sư Jennifer Aaker và Naomi Bagdonas của Trường Kinh doanh Stanford, những lãnh đạo có khiếu hài hước tạo động lực cao hơn 27% và khiến nhân viên gắn kết hơn 15%. Một nghiên cứu cho thấy thêm một câu đùa vào bài chào hàng giúp tăng 18% mức độ sẵn sàng chi trả của khách hàng. Một dự án nghiên cứu kéo dài 15 năm ở Na Uy kết luận rằng những người có khiếu hài hước sống lâu hơn trung bình 8 năm.

Hài hước giúp tăng động lực và thúc đẩy quá trình học hỏi. Khả năng tự cười chính mình cũng thể hiện sự tự tin và khiêm tốn trí tuệ. Như nhà tâm lý học Adam Grant từng nói:

 “Một dấu hiệu của trí tuệ cảm xúc là khả năng cười chính mình. Nghiêm túc với trách nhiệm nhưng nhẹ nhàng với cái tôi là một kỹ năng sống cốt lõi.”

Rõ ràng, những trò đùa kiểu “quá trớn” không phải là điều khiến bạn trở thành lãnh đạo giỏi. (Trong phần lớn trường hợp, điều đó thậm chí còn khiến bạn gặp rắc rối với bộ phận nhân sự.) Steve Jobs là một nhà tiên phong vì ông tạo ra những sản phẩm như iMac và iPhone, chứ không phải vì ông sẵn sàng hóa trang hay pha trò.

Nhưng những giai thoại này là một đối trọng lành mạnh với hình ảnh thường quá nghiêm nghị của các lãnh đạo vĩ đại.

Tiếng cười đã giúp Steve Jobs trở thành một người sếp tốt hơn, bền bỉ hơn và truyền cảm hứng hơn. Và việc cho phép bản thân “ngớ ngẩn” đôi chút cũng có thể giúp bạn trở thành một nhà lãnh đạo hiệu quả và hạnh phúc hơn.

- Theo: Inc.