“Tất cả những người mà tôi nói chuyện cùng đều bị ám ảnh bởi AI hoặc là cách sử dụng nó, hoặc là cách giả vờ đang sử dụng nó, hoặc là họ ghét dùng nó đến mức nào, hoặc là nó sẽ xóa sổ vị trí của họ hay sản phẩm của công ty họ ra sao,” một nhân viên marketing than phiền, phản ánh tâm trạng chung.

Các khảo sát cho thấy đây không chỉ là ý kiến cá nhân. Một cuộc thăm dò gần đây của Quinnipiac cho thấy 80% người tham gia “khá lo lắng” hoặc “rất lo lắng” về AI. Một nửa có ấn tượng tiêu cực về công nghệ đang phát triển nhanh chóng này.

Vậy cách tốt nhất để đối mặt với nỗi lo về AI là gì? Đó là câu hỏi trị giá triệu đô, và vì thế cũng có hàng triệu câu trả lời khác nhau. Nhưng một điểm khởi đầu hợp lý là tự trang bị kiến thức về những rủi ro, cơ hội và các nền tảng kỹ thuật cốt lõi của công nghệ đang làm đảo lộn cuộc sống của chúng ta.

Làm thế nào để thực hiện điều đó? Sách vẫn là cách tốt nhất để đào sâu một chủ đề phức tạp. Và đâu là những cuốn sách phù hợp nhất cho những ai muốn nắm bắt tình hình AI hiện nay?

Một trong những trang web gợi ý sách yêu thích của tôi đã đưa ra một cách tiếp cận rất thông minh (và cực kỳ “meta”) để trả lời câu hỏi này. Chuyên mục Five Books trên Inc. thường là nơi để mọi người chia sẻ về những cuốn sách họ yêu thích trong lĩnh vực chuyên môn của mình. Gần đây chuyên mục này đã dành chỗ cho một “nhân vật” phỏng vấn đặc biệt: họ hỏi ChatGPT về những cuốn sách hay nhất về AI.

Dưới đây là 5 cuốn sách về AI mà chính AI khuyên bạn nên đọc nếu muốn hiểu rõ tương lai của AI.

1/ “Trí tuệ đồng hành” của Ethan Mollick

ChatGPT đã chọn những cuốn sách bao quát toàn bộ phổ phản ứng đối với AI, từ nỗi sợ mang tính tận thế đến sự phấn khích tột độ. “Trí tuệ đồng hành” của một nhà nghiên cứu AI tại Trường Wharton, nằm ở khoảng giữa. 

AI phân loại cuốn sách này là “lạc quan một cách thận trọng” và tóm tắt luận điểm chính như sau:

“Cốt lõi của cuốn sách là ý tưởng rằng AI nên được đối xử không chỉ như một công cụ, mà giống như một đồng nghiệp với những điểm mạnh và điểm yếu kỳ lạ. Đặc biệt, các mô hình ngôn ngữ lớn rất mạnh mẽ nhưng cũng không đáng tin cậy: chúng có thể tạo ý tưởng, soạn thảo văn bản và hỗ trợ giải quyết vấn đề với tốc độ đáng kinh ngạc, nhưng cũng mắc sai sót và cần sự đánh giá của con người. Theo Mollick, kỹ năng then chốt là học cách quản lý AI: đặt câu lệnh hiệu quả, kiểm tra đầu ra và tích hợp nó vào quy trình làm việc.”

2/ “Đế Chế Open AI Và ChatGPT” của Karen Hao

“Đế Chế Open AI Và ChatGPT” - cuốn sách đã giành giải của National Book Critics Circle cho hạng mục phi hư cấu năm ngoái, ít tập trung vào chi tiết kỹ thuật của việc xây dựng AI, mà chủ yếu nói về lượng tài nguyên khổng lồ mà các công ty, đặc biệt là OpenAI, cần để tạo ra các mô hình này. Bức tranh hiện ra không mấy tích cực, và CEO của OpenAI, Sam Altman, đã cố gắng làm giảm uy tín của cuốn sách.

Dưới đây là tóm tắt của ChatGPT:

“Một trong những phát hiện quan trọng của cuốn sách là sự bùng nổ AI phụ thuộc vào những hạ tầng và lao động ẩn giấu - từ các trung tâm dữ liệu tiêu tốn năng lượng đến công việc của con người thường bị bỏ qua như gán nhãn dữ liệu và kiểm duyệt nội dung. Điều này thách thức câu chuyện về AI như một thứ thuần kỹ thuật số hay tự vận hành, thay vào đó cho thấy nó là một hệ thống phức tạp, mang tính toàn cầu với những hệ quả thực tế. Hao cũng chỉ ra rằng quyền kiểm soát AI ngày càng tập trung hóa, đặt ra câu hỏi về trách nhiệm, quản trị và ai là người thực sự hưởng lợi.”

3/ “If Anyone Builds It, Everyone Dies” của Eliezer Yudkowsky và Nate Soares

Bạn đang tìm một cuốn sách mang màu sắc “rợn tóc gáy” hơn? Vậy thì đây là lựa chọn dành cho bạn. 

Đúng như tiêu đề, “If Anyone Builds It, Everyone Dies” đưa ra một trong những “lập luận gay gắt và không khoan nhượng nhất trong toàn bộ cuộc tranh luận về AI: rằng việc xây dựng AI siêu nhân loại không chỉ rủi ro mà còn có khả năng gây ra cái chết cho nhân loại,” theo ChatGPT.

Không ngạc nhiên khi xét đến nỗi lo về sự tồn vong của loài người, các tác giả cho rằng:

“Thế giới nên cân nhắc việc làm chậm lại hoặc thậm chí dừng phát triển AI tiên tiến cho đến khi có thể đảm bảo an toàn. Các tác giả tỏ ra hoài nghi rõ rệt đối với những nỗ lực an toàn do ngành công nghiệp dẫn dắt và xem đây là một vấn đề phối hợp toàn cầu, nơi áp lực cạnh tranh khiến các bên chấp nhận những rủi ro có thể ảnh hưởng đến tất cả mọi người.”

ChatGPT kết luận:

“Cuốn sách mang tính khiêu khích có chủ đích, nhưng chính điều đó cũng làm nên giá trị của nó.”

Vì vậy, đừng chọn cuốn này nếu bạn đang tìm một cuốn sách giúp xoa dịu nỗi lo âu.

4/ “The AI Ideal” của Niklas Lidströmer

Nếu bạn muốn một góc nhìn bớt “nóng” và cân bằng hơn về các trường phái tư duy khác nhau xoay quanh AI, thì “The AI Ideal” là lựa chọn phù hợp.

“Luận điểm trung tâm của cuốn sách là các cuộc tranh luận về chính sách AI thường bị chi phối bởi cái mà tác giả gọi là ‘AIdealism’ - những cách nhìn cạnh tranh về việc AI là gì và nên trở thành gì. Một số người xem nó là động lực của tiến bộ cần được thúc đẩy nhanh chóng; những người khác coi nó là một lực lượng nguy hiểm cần được kiểm soát chặt chẽ. Theo cuốn sách, những niềm tin nền tảng này âm thầm định hình các quy định, chiến lược doanh nghiệp và diễn ngôn công chúng,” ChatGPT giải thích.

“Ngoài việc không đưa ra một giải pháp duy nhất, cuốn sách còn vạch ra các trường phái tư duy khác nhau và cho thấy chúng dẫn đến những cách tiếp cận rất khác nhau trong quản trị,” ChatGPT nói thêm.

5/ “Genesis - Khởi nguyên” của Craig Mundie, Eric Schmidt và Henry Kissinger

Lựa chọn cuối cùng của ChatGPT là “Genesis - Khởi nguyên”, cuốn sách được viết bởi cố chính khách gây nhiều tranh cãi Henry Kissinger cùng với hai CEO công nghệ.

“Luận điểm trung tâm của cuốn sách là AI không chỉ đơn thuần là một cuộc cách mạng công nghệ khác, mà là một sự chuyển dịch thách thức những giả định nền tảng về tri thức, trí tuệ, thậm chí cả ý thức,” ChatGPT tóm tắt.

Một số nhà phê bình đánh giá về cuốn sách này rằng:

“Nó có thể tạo cảm giác trừu tượng, mang tính suy đoán và hơi lan man giống như một chuỗi suy tư hơn là một lập luận chặt chẽ. Một số ý kiến nhận xét rằng cuốn sách đặt ra những câu hỏi lớn hơn là đưa ra câu trả lời cụ thể,” chatbot trả lời.

Mỗi cuốn sách trên mang đến một góc nhìn rất khác nhau về trí tuệ nhân tạo. Nhưng khi đặt cạnh nhau, “chúng giúp người đọc có được một cái nhìn toàn diện về AI như một hiện tượng công nghệ, xã hội và đạo đức,” ChatGPT khẳng định.

Vì vậy, nếu bạn muốn hiểu rõ hơn về công nghệ mà ai cũng đang nói đến, hãy cân nhắc thêm chúng vào danh sách đọc của mình.

- Tham khảo: Inc.