Ba câu hỏi dưới đây có sức mạnh cắt xuyên qua mọi ồn ào, giúp bạn nhìn rõ mình đang đứng ở đâu. Chúng rất đáng để quay lại tự hỏi nhiều lần, đặc biệt khi bạn cảm thấy mình đang trôi dạt, thay vì chủ động cầm lái con thuyền cuộc đời.

Hãy tưởng tượng bạn có đủ an toàn tài chính cho cả đời. Bạn sẽ làm gì mỗi ngày? Bạn sẽ dùng hơn 40 giờ mỗi tuần - khoảng thời gian hiện tại bạn dành cho công việc - vào việc gì?

Đây không chỉ là một bài tập mơ mộng, mà là một phép thử thực tế. Bạn dành gần một nửa quãng thời gian tỉnh táo của mình cho công việc, vì vậy ít nhất nó cũng nên mang lại cho bạn một phần sự thỏa mãn.

Tôi nhớ có lần, trong một công việc thời vụ nhiều năm trước, một đồng nghiệp nói với tôi: “Bạn không thể có một công việc quá căng thẳng, vì như thế có nghĩa là bạn sẽ căng thẳng gần như suốt cả thời gian.” Một nhận xét rất đơn giản, nhưng nó ở lại trong tôi đến tận bây giờ.

Dĩ nhiên, an toàn tài chính là điều quan trọng. Việc chọn một công việc ổn định, đủ trang trải cuộc sống là hoàn toàn hợp lý. Nhưng rắc rối bắt đầu khi ta đã đạt được sự an toàn đó, mà vẫn tiếp tục đuổi theo nhiều hơn nữa - nhiều tiền hơn, nhiều địa vị hơn, nhiều trách nhiệm hơn, dù thực ra không cần. Ta tự thuyết phục mình rằng mỗi lần thăng tiến đều là “bắt buộc”, trong khi thực chất chỉ đang đổi thời gian và năng lượng lấy số tiền mà ta đã có đủ.

Ngụy biện chi phí chìm luôn thì thầm bên tai ta: “Đi xa đến thế này rồi, không thể dừng lại được.” Nhưng nếu việc dừng lại, hoặc ít nhất là rẽ sang hướng khác, lại chính là điều bạn cần thì sao?

Hãy nghĩ về bạn của năm 15 hay 16 tuổi. Cậu bé, cô bé đó có ngưỡng mộ con người bạn hôm nay không? Bạn có muốn con cái mình đi theo con đường mà bạn đang bước không?

Câu hỏi này chạm rất sâu, vì nó thực chất đang hỏi: Bạn có tự hào về con người mình đã trở thành không? Cuộc sống của bạn được xây dựng trên sự chính trực, hay bạn đang mang theo một cảm giác xấu hổ lặng lẽ về những thỏa hiệp mình đã chấp nhận?

Rất nhiều người trong chúng ta sống trong trạng thái “để sau này”. Ta tự nhủ: “Bây giờ mình cần làm X, Y, Z. Khi vượt qua giai đoạn bận rộn này, khi đạt được cột mốc kia, khi giải quyết xong những vấn đề này, rồi mình sẽ có thời gian để trở thành con người mình luôn muốn.”

Nhưng nếu tương lai “không vấn đề” đó không bao giờ đến thì sao? Nếu con người bạn đang trở thành ngay lúc này, trong hiện tại lộn xộn và không hoàn hảo này, mới chính là con người thật của bạn thì sao?

Phiên bản trẻ hơn của bạn từng có những ước mơ và giá trị rất rõ ràng. Trên đường đời, mọi thứ trở nên phức tạp hơn. Nhưng bên dưới tất cả sự rối rắm ấy, những giá trị cốt lõi đó có lẽ vẫn còn, chỉ đang chờ bạn nhớ lại mà thôi.

Khi nhìn lại 10 năm vừa qua, điều gì nổi bật nhất trong bạn? Không phải những ngày họp hành hay nghĩa vụ chồng chéo, mà là những khoảnh khắc thật sự có ý nghĩa - cả những điều bạn tự hào lẫn những điều vẫn khiến bạn nhói lòng.

Có một câu nói thế này: “Có thể bạn sẽ không nhớ mình đã ở văn phòng bao nhiêu giờ, nhưng con cái bạn thì chắc chắn sẽ nhớ.” Đó là một sự thật khá khắc nghiệt, nhưng rất quan trọng. Những việc ta nghĩ là khẩn cấp và tối quan trọng ở hiện tại thường phai mờ theo thời gian, trong khi những mối quan hệ và trải nghiệm ta bỏ bê lại để lại những khoảng trống rất lâu dài.

Điều đáng nói về sự hối tiếc là: nó không chỉ là một cảm xúc đau đớn để chịu đựng, nó là thông tin. Nếu bây giờ bạn hối tiếc về điều gì đó, có thể vẫn còn thời gian để đổi hướng. Ngụy biện chi phí chìm khiến ta tin rằng mình đã đi quá xa trên một con đường để có thể bắt đầu con đường khác, nhưng điều đó hiếm khi đúng.

Có thể bạn không thể thay đổi quá khứ, nhưng bạn hoàn toàn có thể quyết định 10 năm tiếp theo của mình sẽ trông như thế nào. Bạn có thể chọn tha thứ cho bản thân vì những sai lầm, và bắt đầu đưa ra những lựa chọn khác ngay từ hôm nay.

Tại sao bạn phải đặt ra những câu hỏi này?

Việc đặt ra những câu hỏi này không nhằm đẩy bạn vào vòng xoáy tự nghi ngờ hay hối tiếc. Chúng ở đây để đánh thức bạn. Để giúp bạn nhận ra những khoảnh khắc mình đang “sống theo quán tính” trong chính cuộc đời mình, và trao cho bạn quyền được thay đổi, kể cả những thay đổi lớn, nếu câu trả lời trung thực dẫn bạn đến đó.

Khi bạn đặt ra những câu hỏi đúng và đủ sâu, chẳng hạn như: “Điều DUY NHẤT tôi có thể làm lúc này là gì, để nhờ nó mà mọi thứ khác trở nên dễ dàng hơn hoặc không còn cần thiết?” sẽ giúp bạn dừng lại, lọc bỏ nhiễu loạn, và nhìn thẳng vào điều thực sự quan trọng trong công việc lẫn cuộc sống.

Khi bạn liên tục đặt ra những câu hỏi sâu và trung thực như tinh thần mà cuốn sách "The ONE Thing - Điều ý nghĩa nhất trong từng khoảnh khắc cuộc đời" nhấn mạnh, bạn sẽ dần xây dựng được một cuộc sống không chỉ bận rộn, mà còn có định hướng; không chỉ thành công theo tiêu chuẩn bên ngoài, mà còn đúng với giá trị cốt lõi bên trong mình.