Không chỉ ở Pháp mà trên khắp thế giới, các cửa hàng đĩa than, phòng tráng phim hay hiệu sách địa phương đều đang thu hút ngày càng nhiều người tìm đến. Điều họ tìm kiếm không đơn thuần là một sản phẩm, mà là một trải nghiệm văn hóa.

Nếu có một nơi chứng minh rằng hiệu sách độc lập vẫn có thể phát triển mạnh mẽ, đó chính là nước Pháp.

Hiện nay, quốc gia này có hơn 3.000 hiệu sách độc lập, trung bình một hiệu sách phục vụ khoảng 30.000 cư dân – một trong những mật độ cao nhất thế giới.

Điều đáng chú ý là mạng lưới này không chỉ tập trung ở Paris hay các thành phố lớn. Trong giai đoạn 2017–2022, 50% hiệu sách mới được mở tại các thị trấn có dưới 15.000 dân, và 25% nằm ở những nơi chỉ có dưới 5.000 cư dân.

Ngay cả những ngôi làng vài trăm dân cũng có thể sở hữu một hiệu sách riêng, nơi người dân gặp gỡ, trò chuyện và tham gia các hoạt động văn hóa.

Một trong những yếu tố giúp hiệu sách Pháp tồn tại là Luật Lang (Loi Lang - 1981), quy định mọi cuốn sách mới phải được bán với cùng một mức giá, bất kể ở hiệu sách nhỏ, chuỗi bán lẻ hay nền tảng trực tuyến.

Nhờ không phải cạnh tranh bằng giá, các hiệu sách độc lập có thể tập trung vào điều khiến họ khác biệt: lựa chọn đầu sách, tư vấn cá nhân và xây dựng cộng đồng độc giả.

Bên cạnh đó, người Pháp vẫn duy trì thói quen đọc sách rất đáng ngưỡng mộ. Theo thống kê của Trung tâm Sách Quốc gia Pháp, 63% người dân đọc ít nhất 5 cuốn sách mỗi năm.

Hơn nũa, điều khiến các hiệu sách độc lập hấp dẫn không nằm ở số lượng đầu sách mà ở trải nghiệm.

Nhiều hiệu sách tổ chức các buổi giao lưu tác giả, ký tặng sách, câu lạc bộ đọc sách, triển lãm nghệ thuật hay những buổi hòa nhạc nhỏ. Chủ hiệu sách hiểu khách hàng thông qua những cuộc trò chuyện, chứ không phải bằng thuật toán gợi ý.

Chính điều đó khiến mỗi hiệu sách mang một cá tính riêng và trở thành một phần của đời sống cộng đồng.

Song song với sự phát triển của #BookTok và #Bookstagram, du lịch văn học cũng đang trở thành một xu hướng toàn cầu.

Nhiều độc giả sẵn sàng đến thăm những địa điểm gắn với các tác phẩm nổi tiếng hoặc dành cả chuyến đi để khám phá các hiệu sách độc đáo.

Tại Pháp, làng sách Montolieu chỉ có khoảng 800 cư dân nhưng sở hữu tới 15 hiệu sách cũ và sách cổ, thu hút hơn 52.000 lượt khách mỗi năm.

Ở Scotland, thị trấn sách Wigtown còn cho phép du khách trực tiếp điều hành một hiệu sách trong kỳ nghỉ của mình – một trải nghiệm đặc biệt đến mức phải đặt chỗ trước nhiều năm.

Xu hướng này cũng xuất hiện tại nhiều quốc gia khác.

Tại Mỹ, năm 2025 ghi nhận 762,4 triệu cuốn sách in được bán ra, đánh dấu năm tăng trưởng thứ hai liên tiếp của thị trường. Trong giai đoạn 2020–2025, số lượng hiệu sách độc lập tại nước này tăng khoảng 70%, cho thấy nhu cầu đối với không gian đọc sách trực tiếp đang trở lại.

Một cuốn sách có thể được mua chỉ trong vài giây trên Internet. Nhưng cảm giác bước vào một hiệu sách nhỏ, lật giở những trang sách, trò chuyện với người bán, tình cờ phát hiện một cuốn sách hay hay đơn giản là ngồi đọc vài trang trong một góc yên tĩnh là điều mà công nghệ vẫn chưa thể thay thế.

Có lẽ đó là lý do những hiệu sách độc lập vẫn tồn tại giữa thời đại số. Chúng không chỉ bán sách, mà còn gìn giữ một nhịp sống chậm hơn, nơi việc đọc trở thành một trải nghiệm để tận hưởng chứ không chỉ là một giao dịch để hoàn tất. 

- Trạm Đọc tổng hợp