Nếu vài năm trước, điều đó có vẻ chỉ dành cho những người mê sách, thì đến năm 2026, du lịch văn học (literary travel) đã trở thành một trong những xu hướng đáng chú ý nhất của ngành du lịch toàn cầu. Từ những tour theo dấu các nhà văn, các kỳ nghỉ kết hợp đọc sách cho đến những hiệu sách trở thành điểm đến du lịch, ngày càng nhiều người lựa chọn để sách dẫn đường cho hành trình của mình.
Khi một cuốn sách trở thành lý do để lên đường
Literary travel (hay literary tourism) là hình thức du lịch được truyền cảm hứng từ sách và văn học. Thay vì chọn điểm đến vì phong cảnh hay ẩm thực, du khách tìm đến những nơi gắn với các tác giả, tác phẩm hoặc không gian văn chương.
Đó có thể là Stratford-upon-Avon – quê hương của William Shakespeare; Dublin với những tuyến đường gắn với James Joyce; Bath – thành phố gắn liền với Jane Austen; hay Barcelona, nơi Carlos Ruiz Zafón đã dựng nên thế giới đầy mê hoặc của "Bóng hình của gió". Bên cạnh đó là những thư viện cổ, hiệu sách độc lập, bảo tàng văn học và các lễ hội sách đang trở thành điểm dừng chân hấp dẫn của du khách.
Một trong những tín hiệu rõ ràng nhất đến từ báo cáo Travel Trends 2026 của nền tảng du lịch Skyscanner.
Khảo sát của Skyscanner cho thấy 73% du khách đã đặt hoặc sẽ cân nhắc một chuyến đi lấy cảm hứng từ văn học. Điều này phản ánh sức ảnh hưởng ngày càng lớn của văn học đối với quyết định du lịch của người tiêu dùng.
Cũng trong báo cáo này, Skyscanner ghi nhận lượng tìm kiếm các khách sạn có thư viện tăng khoảng 70% so với cùng kỳ năm trước, cho thấy nhu cầu tìm kiếm những không gian lưu trú khuyến khích việc đọc và nghỉ ngơi đang gia tăng.
Trong khi đó, khảo sát của nền tảng cho thuê kỳ nghỉ Vrbo cho thấy 91% người được hỏi bày tỏ sự quan tâm đến các kỳ nghỉ kết hợp đọc sách và thư giãn, hay còn được gọi là Readaways – một hình thức nghỉ dưỡng ưu tiên việc đọc, giảm thời gian sử dụng thiết bị điện tử và tận hưởng không gian yên tĩnh.
Những số liệu này cho thấy sách không chỉ còn là hành trang mang theo trong vali, mà đang trở thành yếu tố định hình cả điểm đến của chuyến đi.
Điều gì đang thúc đẩy sự bùng nổ của du lịch văn học?
Sau nhiều năm chứng kiến xu hướng du lịch dày đặc lịch trình và chạy theo các điểm check-in, ngành du lịch toàn cầu đang chuyển dịch sang những trải nghiệm sâu hơn.
Các khái niệm như Slow Travel, Quietcation, Digital Detox hay Analog Travel xuất hiện ngày càng nhiều trong các báo cáo xu hướng.
Trong bối cảnh đó, việc dành vài ngày ở một ngôi làng nhỏ, đọc hết một cuốn sách trong khu vườn của khách sạn hay ghé thăm thư viện lâu đời của một thành phố trở thành một cách nghỉ ngơi hấp dẫn hơn nhiều đối với không ít du khách.
Không chỉ giúp sách bán chạy, BookTok còn tạo ra một hiệu ứng lan tỏa sang ngành du lịch.
Theo National Geographic, các cộng đồng đọc sách trên TikTok cùng với những câu lạc bộ sách của người nổi tiếng đang khiến độc giả muốn trực tiếp đặt chân đến những nơi từng xuất hiện trong các tác phẩm họ yêu thích.
Một cuốn tiểu thuyết có thể khiến độc giả muốn ghé thăm Barcelona, Edinburgh hay Prince Edward Island; một hiệu sách nổi tiếng trên mạng xã hội có thể trở thành điểm dừng chân không thể thiếu trong hành trình.
Thay vì đơn thuần đọc về một địa điểm, nhiều người muốn tự mình trải nghiệm không gian đã nuôi dưỡng các tác giả hoặc truyền cảm hứng cho những câu chuyện nổi tiếng.
Một nguyên nhân khác đến từ sự thay đổi trong thói quen đọc.
Forbes dẫn số liệu của American Time Use Survey cho thấy chỉ khoảng 16% người Mỹ dành thời gian đọc sách vì mục đích giải trí trong một ngày trung bình. Đồng thời, thời gian đọc sách tự nguyện đã giảm đáng kể trong hai thập kỷ qua khi điện thoại thông minh, mạng xã hội và các nền tảng video chiếm phần lớn thời gian rảnh.
Làm việc từ xa cũng khiến nhiều người mất đi khoảng thời gian đọc sách trên tàu điện hoặc xe buýt như trước.
Vì vậy, với không ít người, kỳ nghỉ trở thành khoảng thời gian hiếm hoi để quay lại với một cuốn sách.
Không chỉ là tour tham quan nhà văn
Điều đáng chú ý là du lịch văn học năm 2026 không còn giới hạn ở việc ghé thăm nhà lưu niệm của các tác giả.
Một loạt mô hình mới đang phát triển:
Theo Condé Nast Traveller, nhiều hiệu sách độc lập ngày nay đã trở thành điểm đến du lịch đúng nghĩa. Những cái tên như Shakespeare and Company (Paris), Livraria Lello (Porto) hay Daunt Books (London) thu hút hàng trăm nghìn lượt khách mỗi năm nhờ sự kết hợp giữa giá trị văn hóa, kiến trúc và trải nghiệm đọc.
Trong những năm gần đây, khái niệm set-jetting – du lịch theo dấu các bộ phim và series – cũng đã trở nên phổ biến.
Giờ đây, văn học cũng đang tạo nên một hiệu ứng tương tự.
Độc giả tìm đến Dublin vì James Joyce, Stratford-upon-Avon vì Shakespeare, Bath vì Jane Austen, Barcelona vì Carlos Ruiz Zafón hay Prince Edward Island vì “Anne dưới chái nhà xanh”. Điểm đến không chỉ hấp dẫn bởi cảnh quan mà còn bởi những câu chuyện đã gắn liền với chúng trong trí tưởng tượng của hàng triệu độc giả.
Theo cách đó, sách trở thành một chiếc cầu nối giữa trí tưởng tượng và trải nghiệm thực tế.
Cơ hội mới cho ngành xuất bản và các thành phố văn hóa
Sự phát triển của du lịch văn học cũng mở ra nhiều cơ hội cho ngành xuất bản, thư viện, bảo tàng và các địa phương sở hữu di sản văn học.
Thay vì chỉ quảng bá cảnh quan, nhiều thành phố đang xây dựng thương hiệu dựa trên các nhà văn và tác phẩm nổi tiếng.
Một ví dụ là kế hoạch phát triển khu vực biên giới giữa Ireland và Bắc Ireland thành "UNESCO Region of Literature" đầu tiên trên thế giới. Dự án hướng đến việc kết nối các tuyến tham quan, lễ hội văn học, bảo tàng và không gian sáng tác nhằm biến văn chương thành một động lực phát triển du lịch và kinh tế địa phương.
Sự trỗi dậy của du lịch văn học cho thấy một thay đổi đáng chú ý trong cách con người tận hưởng kỳ nghỉ.
Ngày càng nhiều người không còn chỉ tìm kiếm những bức ảnh đẹp để chia sẻ trên mạng xã hội, mà muốn mang về một trải nghiệm có chiều sâu hơn – được bước vào thế giới của những cuốn sách mình yêu, ngồi đọc trong một thư viện cổ, trò chuyện với những người có chung niềm đam mê hoặc đơn giản là dành vài ngày sống chậm cùng văn chương.
Có lẽ đó cũng là điều hấp dẫn nhất của literary travel: thay vì chỉ đưa chúng ta đến một địa điểm mới, nó đưa chúng ta đến gần hơn với những câu chuyện đã từng làm thay đổi cách chúng ta nhìn về thế giới.
- Trạm Đọc tổng hợp