Trong cuốn sách “Build: Những điều đáng làm tạo ra sản phẩm đáng giá”, Fadell nhìn lại sự nghiệp của mình, thẳng thắn chia sẻ cả thành công lẫn thất bại, đồng thời đưa ra nhiều góc nhìn giá trị giúp người đọc áp dụng vào lựa chọn nghề nghiệp và các quyết định về sản phẩm. 

“Build” là kiểu sách bạn có thể đọc một mạch, hoặc dùng như tài liệu tham khảo ở nhiều giai đoạn khác nhau trong hành trình làm sản phẩm. Cuốn sách khiến tôi suy ngẫm về sự nghiệp của chính mình cũng như phong cách quản lý, và đây là những điều tôi rút ra:

Fadell phân biệt giữa quyết định dựa trên dữ liệu và quyết định dựa trên quan điểm. Với các quyết định dựa trên dữ liệu, bạn có thể thu thập, phân tích và tranh luận bằng những con số cụ thể, từ đó khá tự tin vào lựa chọn của mình. Những quyết định này thường dễ đưa ra, dễ giải thích và dễ bảo vệ.

Ngược lại, với quyết định dựa trên quan điểm, bạn phải dựa vào trực giác và tầm nhìn của mình - khi chưa có đủ dữ liệu để dẫn dắt hay hậu thuẫn.

Khi không có đủ dữ liệu, bạn cần insight để hình thành quan điểm. Insight có thể là những hiểu biết sâu sắc về khách hàng, thị trường hoặc lĩnh vực sản phẩm - những điều đủ “nặng” để giúp bạn cảm nhận trực giác về việc nên làm gì.

Điều này khiến tôi nghĩ đến việc bắt đầu với những giả định, đặc biệt ở phiên bản đầu tiên của sản phẩm. Bạn xác định những insight cần có để kiểm chứng các giả định đó, từ đó biết được mình đang đi đúng hay sai.

“Việc tạo ra một câu chuyện đáng tin mà mọi người có thể bám vào là yếu tố then chốt để tiến lên và đưa ra những quyết định khó khăn. Đó chính là cốt lõi của marketing. Là trái tim của bán hàng.”

Fadell nhấn mạnh rằng mọi sản phẩm tốt đều cần một câu chuyện hấp dẫn. Câu chuyện này phải trả lời được “tại sao” sản phẩm tồn tại, vấn đề cốt lõi mà nó giải quyết và thậm chí cả việc vấn đề đó có thể được giải quyết mà không cần sản phẩm.

Một câu chuyện sản phẩm tốt có 3 yếu tố:

• Chạm tới cả lý trí và cảm xúc
• Biến những thứ phức tạp trở nên đơn giản
• Luôn nhắc lại vấn đề đang được giải quyết (tập trung vào “why”)

Với các sản phẩm phần cứng mà ông từng làm, Fadell cho rằng câu chuyện không chỉ nằm ở lời nói:

“Câu chuyện của sản phẩm là thiết kế, tính năng, hình ảnh, video, phản hồi khách hàng, tương tác với đội hỗ trợ… là tất cả những gì mọi người nhìn thấy và cảm nhận về thứ bạn tạo ra.”

Dù bạn dùng phép ẩn dụ hay thông điệp lợi ích, Fadell khuyên không nên xem product marketing là việc “làm sau”. Đừng chỉ xây xong sản phẩm rồi giao cho marketing kể chuyện. Người làm sản phẩm nên bắt đầu từ câu chuyện từ rất sớm, trước khi sản phẩm thực sự tồn tại.

• Evolution: Cải tiến nhỏ, từng bước
• Disruption: Một bước ngoặt thay đổi căn bản hiện trạng bằng cách tiếp cận mới
• Execution: Thực thi đúng những gì đã hứa và làm tốt

Fadell cho rằng phiên bản đầu tiên của sản phẩm nên mang tính đột phá (disruptive), không phải chỉ là cải tiến. Nếu thành công, phiên bản tiếp theo thường là sự cải tiến (evolution) dựa trên phiên bản đầu.

Ở phiên bản đầu, bạn phải đưa ra nhiều quyết định dựa trên quan điểm vì chưa có dữ liệu. Nhưng từ phiên bản thứ hai, bạn có thể tận dụng dữ liệu và insight từ người dùng thực tế.

Giống như CEO Snowflake Frank Slootman, Fadell nhấn mạnh tầm quan trọng của thực thi (execution). Dù sản phẩm của bạn là đột phá hay cải tiến, bạn vẫn phải làm nó thật tốt. Ngay cả khi phạm vi nhỏ, chất lượng thực thi vẫn là yếu tố sống còn.

Vitamin tốt nhưng không thiết yếu, vì thế bạn có thể quên uống mà không nhận ra. Nhưng thuốc giảm đau thì khác, bạn sẽ nhận ra ngay nếu thiếu nó.

Những ý tưởng lớn luôn bắt đầu từ một “why” mạnh mẽ, và Fadell chỉ ra 3 đặc điểm của ý tưởng tốt:

• Giải quyết được “tại sao” - “why” dẫn dắt “what”
• Giải quyết vấn đề mà nhiều người gặp trong đời sống hàng ngày
• Ám ảnh bạn, bạn không thể ngừng nghĩ về nó, ngay cả khi biết nó khó

Ngay cả khi bạn tin rằng mình có một ý tưởng tốt, Fadell khuyên hãy dành thời gian nghiên cứu, làm prototype sơ bộ và xây dựng rõ ràng câu chuyện “why”.

Fadell phân biệt rõ hai khái niệm thường bị dùng lẫn:

• Coach: Tập trung vào công việc, doanh nghiệp, thời điểm cụ thể
• Mentor: Cá nhân hơn, giúp về cuộc sống, gia đình, định hướng

Coach giúp cá nhân hoặc đội nhóm đạt mục tiêu cụ thể (ngắn và dài hạn), thường dùng các kỹ thuật như đặt câu hỏi kiểu Socrates để giúp người khác tự tìm ra giải pháp.

Tốt nhất là sự kết hợp của cả hai - người hiểu cả công việc lẫn con người, giúp bạn nhìn bức tranh lớn hơn.

Trong bối cảnh vai trò PM đang được bàn luận nhiều, góc nhìn của Fadell khá rõ ràng: PM là “tiếng nói của khách hàng”.

Họ đảm bảo mọi đội ngũ không quên mục tiêu cuối cùng: tạo ra khách hàng hài lòng.

Các nhiệm vụ chính của PM bao gồm:

• Xác định sản phẩm cần làm gì và lộ trình phát triển
• Định hình và duy trì thông điệp/metric
• Làm việc với engineering để xây đúng sản phẩm
• Làm việc với design để sản phẩm dễ dùng và hấp dẫn
• Hỗ trợ marketing hiểu sản phẩm để truyền thông hiệu quả
• Trình bày với lãnh đạo và nhận phản hồi
• Làm việc với sales & finance để đảm bảo tính thương mại
• Hỗ trợ chăm sóc khách hàng
• Phối hợp với truyền thông 

Fadell nhìn PM theo hướng gần với kinh doanh hơn, giống các công ty như Airbnb. PM không phải “người dọn backlog” mà phải gắn chặt với marketing và tính khả thi thương mại.

Phần khó nhất của PM là: quyết định nên xây gì và tại sao.

“Build” là cuốn sách mà bất kỳ ai làm sản phẩm một cách nghiêm túc đều nên đọc. Đơn giản vậy thôi.

Cuốn sách khiến tôi nhìn lại sự nghiệp, cách ra quyết định và mang lại nhiều insight giá trị để cải thiện. Dù bạn đang xây sản phẩm đầu tiên hay đã có kinh nghiệm lâu năm, chắc chắn bạn sẽ rút ra được những bài học đáng giá từ “Build”.

- Tham khảo: MAA1