Trước khi đi sâu vào khoa học, hãy cùng quan sát một tình bạn trong thực tế.
Nếu bằng cách nào đó tôi có thể thiết kế một người bạn thân, gom góp tất cả những phẩm chất lý tưởng của một người bạn hoàn hảo, thì người đó vẫn chẳng thể sánh với Priya.
Cô ấy có thể biến bất kỳ tình huống nào thành một cuộc vui, từ phòng thí nghiệm hóa học cho đến buổi tập ban nhạc. Điều tôi muốn nói là tôi chưa bao giờ cười nhiều như khi ở bên Priya. Và cô ấy luôn ở đó vì tôi. Như năm ngoái, sau khi tôi bị Te- thôi, bạn biết gì không? Tôi thậm chí không muốn nhắc đến tên người đó. Khi ấy, tôi cảm giác như cả thế giới của mình đang sụp đổ. Nhưng ngay khi tôi kể cho Priya nghe, cô ấy lập tức xuất hiện trước cửa nhà tôi. Tôi lúc đó hoàn toàn suy sụp, nhưng cô ấy ngồi bên cạnh, lắng nghe tôi. Chúng tôi lúc nào cũng hiểu nhau; cứ như thể có thể đọc được suy nghĩ của nhau vậy! Và chúng tôi có thể nói chuyện hàng giờ về bất cứ điều gì. Tôi nghĩ mẹ tôi sẽ nói rằng hóa đơn điện thoại là bằng chứng rõ nhất cho chuyện đó.
Nếu bạn cảm thấy những tình bạn được hình thành ở tuổi vị thành niên đặc biệt hơn, thì quả thực chúng đặc biệt như vậy.
Tình bạn thời thơ ấu, tuổi vị thành niên và tuổi trưởng thành đều có những biểu hiện hơi khác nhau, một phần bởi vì não bộ hoạt động theo những cách khác nhau ở mỗi giai đoạn của cuộc đời.
Tuổi vị thành niên là một giai đoạn đặc biệt, khi các mối quan hệ với bạn bè trở thành trọng tâm. Và nhờ sự phát triển của não bộ, cách bạn coi trọng, thấu hiểu và kết nối với bạn bè cũng thay đổi. Những người bạn tuổi teen có thể lúc nào cũng quấn lấy nhau. Các nhà khoa học mô tả tuổi vị thành niên là một giai đoạn tái định hướng xã hội, khi thanh thiếu niên bắt đầu dành nhiều thời gian cho bạn bè ngang bằng hoặc thậm chí nhiều hơn thời gian dành cho cha mẹ.
Động lực muốn ở bên bạn bè này có thể bắt nguồn từ những thay đổi trong trung tâm tưởng thưởng của não bộ, được gọi là thể vân bụng. Khi vùng não này được kích hoạt, việc ở bên người khác trở nên thú vị và thúc đẩy bạn muốn dành nhiều thời gian hơn cho họ.
Các nghiên cứu hình ảnh não cho thấy vùng này phản ứng rất mạnh trong những năm tuổi teen, điều này có thể giải thích vì sao thanh thiếu niên dường như coi trọng các tương tác xã hội hơn trẻ em hoặc người trưởng thành.
Tình bạn tuổi teen cũng có thể mang lại cảm giác thân mật hơn so với tình bạn thời thơ ấu. Mối liên kết sâu sắc hơn này có được nhờ sự phát triển của điều mà các nhà khoa học gọi là thuyết tâm trí. Thuyết tâm trí là khả năng hiểu được cảm xúc, suy nghĩ, động cơ và góc nhìn của người khác, đồng thời nhận ra rằng chúng có thể khác với chính mình. Dù có vẻ như một khả năng rất tự nhiên, năng lực này phụ thuộc vào sự phối hợp tinh vi giữa nhiều vùng não khác nhau, đôi khi được gọi chung là não bộ xã hội.
Trẻ sơ sinh bắt đầu phát triển thuyết tâm trí vào khoảng 18 tháng tuổi. Trước thời điểm đó, người ta cho rằng trẻ tin rằng mọi người đều cảm nhận và biết chính xác những gì chúng cảm nhận và biết.
Trước đây, các nhà khoa học từng cho rằng năng lực này phát triển hoàn thiện vào khoảng 5 tuổi, nhưng ngày nay họ biết rằng thuyết tâm trí vẫn tiếp tục được cải thiện và trưởng thành trong suốt tuổi vị thành niên và cả những năm sau đó.
Tương tự, các vùng thuộc não bộ xã hội cũng cho thấy mức độ kết nối gia tăng trong tuổi vị thành niên so với thời thơ ấu. Nhờ đó, thanh thiếu niên có thể hiểu góc nhìn của bạn bè tốt hơn, cho phép những mối liên kết sâu sắc hơn phát triển.
Trong những tình bạn thân thiết nhất, đôi khi bạn có cảm giác như mình được kết nối ở một cấp độ gần như siêu hình - hai cơ thể và hai tâm trí hoàn toàn đồng điệu. Và điều này thực sự có cơ sở khoa học!
Khả năng kết nối với người khác của bạn phần nào phụ thuộc vào sự phối hợp giữa hành động, cảm xúc, trạng thái sinh lý và suy nghĩ. Các nhà tâm lý học gọi hiện tượng này là sự đồng bộ giữa các cá nhân. Những dấu hiệu đầu tiên của khả năng đồng bộ với người khác xuất hiện từ khi chúng ta còn là trẻ sơ sinh - khi chúng ta đồng bộ các chuyển động và tiếng bập bẹ với cha mẹ. Khi lớn lên và dành nhiều thời gian hơn bên ngoài gia đình, chúng ta ngày càng thể hiện sự đồng bộ này với bạn bè đồng trang lứa.
Ví dụ, hãy tưởng tượng bạn đang đi bộ trên phố cùng một người bạn. Thường thì không cần suy nghĩ có ý thức, hai người sẽ bước cùng tốc độ và đi theo cùng một hướng.
Bạn và người bạn thân nhất có thể không chỉ đồng điệu về suy nghĩ, mà còn thực sự bước cùng một nhịp theo nghĩa khoa học.
- Theo: TED-Ed
