Nép mình ở góc vỉa hè trên con đường Lâm Văn Bền đoạn gần trường tiểu học Nguyễn Thị Định (phường Bình Thuận, quận 7, TP.HCM) là tiệm sách cũ “kỳ lạ”: không nhà cửa, chẳng biển hiệu, mua 1 được 2 thậm chí còn được tặng miễn phí… của ông Trần Minh Quang (97 tuổi).
Ông Quang quê ở huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai. Hơn 20 năm về trước, gia đình làm ăn thua lỗ, vợ con ly tán, ông lang bạt vào Sài Gòn mưu sinh ở độ tuổi thất thập. Thời gian đầu đến với mảnh đất Sài Thành, khoảng năm 1999, ông mở quán ăn nhỏ. Tuy nhiên, phần vì môi trường quán xá đông đúc, xô bồ; phần do tuổi cao, công việc nấu nướng, dọn dẹp khiến ông đuối sức, nên ông nghỉ bán. Sau đó, ông chuyển hướng sang mở “tiệm sách dã chiến” mưu sinh.
Chia sẻ về lý do lựa chọn và gắn bó với nghề bán sách cũ vỉa hè đến ngày nay, ông Quang trải lòng: “Tôi ở bên Đồng Nai, tôi đến Sài Gòn bán sách từ năm 2000 đến nay là năm 2025, tức là tôi bán ở đây 25 năm rồi. Tôi mê sách mà mến sách mà quý trọng sách lắm thành ra tôi mới lựa chọn bán sách. Tôi rất là yêu sách, thành ra tôi mở ra bán sách là tôi để tôi đọc. Sách là quý lắm, văn hóa thông tin là nhờ sách không, nó giúp ích cho mình về vấn đề đời sống, về văn hóa...”
Theo lời kể của ông Quang, thập niên 2000, sách, báo cũ được săn lùng và rất có giá. Từ người lớn đến trẻ em, ai ai cũng mê đọc sách, nghiền truyện tranh nên ông trải tấm bạt nhỏ bán sách, báo cũ trên vỉa hè quận 7 để mưu sinh và thỏa mãn niềm đam mê đọc sách của mình.
Thời gian đầu “khởi nghiệp”, ông mua sách, báo cũ từ những người bán ve chai, ở những cửa hàng bán sách báo ở quận 5, quận 1… với giá 5.000 - 10.000 đồng/kg, rồi phân loại bán theo cuốn. Những năm sau này, tuổi đã cao, sức khỏe yếu dần cộng thêm không có tiền để thu mua sách làm vốn, ông được bà con xung quanh, các nhà hảo tâm mang sách, báo đến tặng. Cứ như thế, năm này qua tháng nọ, ông vẫn có sách để bán hằng ngày để trang trải cuộc sống sinh hoạt.
“Tôi thu mua ở trong đường Trần Nhân Tôn, Nguyễn Thị Minh Khai với gần nhà thờ Đức Bà nó có đường sách mua. Thu nhập thì có khi cũng khá khá, có khi là không có rất thất thường. Buôn bán một ngày thì kiếm được 100 trăm mấy còn nhiều bữa mười mấy nghìn à. Bây giờ già rồi, không có đi mua được. Tôi đi chiếc xe đạp vô đó cả ngày. Mua rồi nó nặng quá, 2-3 trăm ký không chở được, thành ra tôi không có đi.
Ở đây, họ tới họ cho sách, sách họ cho không: sách tình cảm, sách kinh tế, sách Anh văn, tiếng Nhật, tiếng Hàn, truyện tranh, từ điển… đủ thứ hết. Họ giúp đỡ tôi giữ lắm. Tôi mang ơn ở đây dữ lắm", ông Quang chia sẻ.
Thấm thoát hơn 20 năm trôi qua, đều đặn mỗi ngày, “tiệm sách” không tên của ông Quang “mở cửa” đón khách từ 7 giờ sáng đến 11 giờ trưa. Cứ mỗi sáng sớm, nơi góc đường Lâm Văn Bền, người ta lại thấy một ông cụ râu tóc bạc phơ cẩn thận bày những chồng sách, báo cũ ra tấm bạt nhỏ trải trên vỉa hè.
Đến khoảng giữa trưa, ông cụ lại cặm cụi sắp xếp lại đống sách lên chiếc xe đẩy nằm nép trong góc tường, rồi che chắn kỹ càng để tránh mưa, tránh gió.
Gắn bó với nghề bán sách cũ lề đường ở Sài Gòn – TP.HCM ngót nghét hơn 2 thập kỷ qua, số tiền kiếm được từ bán sách báo cũ chả đáng bao nhiêu, nhất là trong bối cảnh hiện nay, mạng internet bùng nổ, nhiều phương tiện hiện đại như smartphone, tivi, ipad… xuất hiện, vị trí của sách, báo cũ cũng không còn như xưa.
Ông cụ vẫn ngủ ven đường, “tổ ấm” nhỏ là chiếc võng cột tạm bên hàng cây, “gia tài” vỏn vẹn chỉ có chiếc xe đạp cũ kỹ cùng chiếc xe đẩy chứa hàng trăm quyển sách, báo cũ được được ông xếp ngay ngắn, tỉ mỉ.\
Trải qua hàng chục năm vất vả, cực khổ nhưng đến nay tuổi đã cao, ông vẫn cần mẫn bày bán sách cũ trên vỉa hè, cố gắng duy trì hàng sách cho đến ngày nay. Ông giữ nghề không chỉ vì kế sinh nhai, vì miếng cơm manh áo mà còn vì tình yêu sách, quý sách. Ở cái tuổi “gần đất xa trời”, ước nguyện cuối đời của ông là được tặng “gia tài” sách cũ cho trường học, cho những ai cần với mong muốn lan tỏa, giữ gìn văn hóa đọc giữa thời đại công nghệ số bùng nổ như giữa lòng đô thị Sài Gòn - TP.HCM.
“Tôi duy trì bán sách 20 năm nay, thứ nhất là để mưu sinh, kiếm chút đỉnh tiền sống qua ngày sống qua ngày. Thứ hai nữa là tôi yêu sách lắm. Tôi tôi thích đọc sách lắm vì đọc sách là mình hiểu đủ thứ chuyện hết. 20 năm qua tôi nhờ sách mà tôi sống được. Tôi nhờ sách mà tôi mới có ngày hôm nay.
Nhờ đọc sách mà tôi minh mẫn vậy nè, tâm hồn của tôi cũng như là con người tôi nó thoải mái lắm. Mà tôi có ý định, sau này tôi muốn hiến tặng xe sách cho trường học hay là hiến do địa phương, Tôi mang con chữ đến cho người ta. Tôi tặng hết đặng để mình duy trì văn hóa đọc”, ông Quang chia sẻ.
- Theo: VOV Giao thông