Nhưng phải thú thật rằng, từ khi có một cậu con trai đang tuổi chập chững biết đi, tôi cũng thường bị thôi thúc bởi mong muốn cho con tiếp xúc với bảng chữ cái hết lần này đến lần khác, chỉ với hy vọng con có thể nhận diện được các chữ cái. Tại sao? Bởi đó dường như là một cách rõ ràng và dễ đo lường để chứng minh rằng con đang tiến gần hơn đến việc biết đọc, giống như tôi có thể nhìn thấy kết quả của những gì mình đang làm.
Con biết đây là chữ "A" à? Tuyệt quá, vậy chắc hẳn chúng tôi đang đi đúng hướng.
Nhưng với tất cả những gì mình biết, tôi hiểu rằng mọi chuyện không hề đơn giản như vậy.
Ghi nhớ chữ cái không phải là chìa khóa để biết đọc
Rất nhiều phụ huynh có con ở độ tuổi mầm non mặc định rằng trẻ cần phải nhận diện được các chữ cái càng sớm càng tốt. Vì thế, họ dành rất nhiều thời gian cho thẻ học (flashcard), trò chơi ghép chữ, phiếu bài tập hay các trò chơi bảng chữ cái.
Thực tế, nếu con bạn yêu thích những hoạt động đó thì chúng hoàn toàn có ích. Tuy nhiên, chúng không phải là những yếu tố dự báo mạnh mẽ nhất về khả năng đọc của trẻ trong tương lai.
Có một điều còn quan trọng hơn nhiều việc một đứa trẻ mầm non có thể gọi đúng tên một chữ cái hay đọc được một từ.
Cách tốt nhất để giúp con phát triển kỹ năng đọc trước khi bước vào tiểu học là biến giờ đọc sách thành một trải nghiệm mang tính tương tác hơn. Điều này dễ thực hiện hơn bạn nghĩ rất nhiều.
Thực ra, nếu bạn vẫn thường xuyên đọc sách cùng con ở nhà thì bạn đã làm được phần quan trọng nhất rồi.
Biến giờ đọc sách thành một cuộc trò chuyện
Kể chuyện tương tác (interactive storytelling) đơn giản là cùng trò chuyện với con về cuốn sách đang đọc.
Đó là một thói quen nhỏ nhưng có thể tạo ra ảnh hưởng rất lớn đối với sự phát triển kỹ năng đọc ở giai đoạn đầu đời.
Vậy bạn có thể bắt đầu như thế nào?
Hãy chọn một cuốn sách mà con đặc biệt yêu thích, một cuốn vừa mượn ở thư viện hoặc đơn giản là một cuốn đã lâu hai mẹ con chưa đọc lại. Chỉ cần đó là cuốn khiến con hào hứng.
Sau đó, hãy dừng lại ở một vài đoạn và đặt những câu hỏi như:
Bạn không cần phải hỏi quá nhiều hay áp dụng với mọi cuốn sách.
Chỉ cần một cuốn sách mỗi ngày cùng vài câu hỏi là đủ.
Nếu có thể, hãy ưu tiên những câu hỏi mở, chẳng hạn: "Con nghĩ bạn ấy sẽ làm gì tiếp theo?", thay vì: "Con có nghĩ cô bé sẽ đi tìm chiếc cặp của mình không?"
Nếu đang nuôi một em bé ở tuổi chập chững, hẳn bạn biết rằng một trong những từ các bé thích nói nhất là: "Tại sao?"
Dù đôi khi phải trả lời hàng chục câu hỏi "Tại sao?" mỗi giờ khiến cha mẹ thấy mệt mỏi, nhưng đó lại là dấu hiệu của một điều vô cùng quan trọng:
Con đang cố gắng hiểu thế giới xung quanh mình.
Và sách chính là nơi tuyệt vời để bạn đồng hành cùng sự tò mò ấy.
Việc hình thành thói quen đặt cho con vài câu hỏi mỗi tối, dù chỉ với một cuốn sách, sẽ giúp trẻ phát triển: khả năng ngôn ngữ nói; tư duy phản biện; kỹ năng diễn đạt suy nghĩ.
Đây đều là những yếu tố dự báo rất tốt cho khả năng đọc hiểu và thành công trong việc học đọc sau này.
Quan trọng hơn, bạn đang giúp con xây dựng khả năng hiểu nội dung.
Biết chữ là điều hữu ích. Nhưng điều cốt lõi của việc đọc là hiểu được câu chuyện, ý tưởng và ý nghĩa mà văn bản truyền tải.
Bạn cũng đang mở rộng vốn từ của con một cách tự nhiên khi trẻ được tiếp xúc với những từ mới trong đúng ngữ cảnh, vốn là cách trẻ học ngôn ngữ hiệu quả nhất.
Không chỉ vậy, phương pháp này còn dạy trẻ biết suy nghĩ, chứ không chỉ ghi nhớ.
Những câu hỏi bắt đầu bằng "Tại sao?", "Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?" hay "Con nghĩ sao?" giúp trẻ hình thành khả năng: dự đoán; liên hệ với trải nghiệm của bản thân; suy luận từ những gì đã đọc.
Nhờ vậy, việc đọc sách cũng trở nên hấp dẫn và gắn kết hơn.
Thay vì cảm thấy mình đang bị kiểm tra kiến thức, trẻ sẽ cảm nhận đây là khoảng thời gian hai mẹ con cùng nhau khám phá một câu chuyện.
Điều tuyệt vời nhất là có lẽ bạn đã vô thức làm một phần của điều này mỗi khi đọc sách cùng con.
Giờ đây, bạn chỉ cần thực hiện nó một cách chủ động hơn và hiểu rằng chính những cuộc trò chuyện nhỏ ấy mới là điều đang tạo nên nền tảng đọc hiểu vững chắc cho con trong tương lai.
- Theo: Business Insider