Không có con đường tắt nào để trở thành một người có trí tuệ cảm xúc cao. Đây là một kỹ năng cần được rèn luyện có chủ đích và bền bỉ. Nhưng nếu muốn trở thành một nhà lãnh đạo thành công trong kỷ nguyên AI, EQ là điều không thể thiếu.
Ngay cả CEO Microsoft Satya Nadella cũng thẳng thắn chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn gần đây:
"IQ có vai trò của nó, nhưng đó không phải là điều duy nhất thế giới cần. Tôi luôn tin rằng, đặc biệt với những nhà lãnh đạo, nếu chỉ có IQ mà thiếu EQ thì IQ ấy gần như bị lãng phí."
Vậy nếu EQ quan trọng hơn IQ, điều gì tạo nên sức mạnh của nó?
Câu trả lời có thể gói gọn trong một từ: tư duy.
Cụ thể hơn, đó là việc xây dựng một tư duy biết đối diện với những yếu tố tiêu cực bằng những công cụ tích cực. Nếu bạn gặp một nhà lãnh đạo truyền cảm hứng và luôn lan tỏa năng lượng tích cực, rất có thể họ cũng là người sở hữu trí tuệ cảm xúc cao.
1. Rèn luyện khả năng tự nhận thức
Tự nhận thức (self-awareness) là công cụ giúp bạn bảo vệ chính mình khỏi những điểm yếu và sai lầm của bản thân.
Khi có vấn đề xảy ra, hãy tự hỏi trước tiên liệu chính bạn có phải là nguyên nhân dẫn đến những hành vi tiêu cực hay không.
Ví dụ, nếu bạn có thói quen bàn tán sau lưng người khác, hãy thử tự hỏi:
Đây chính là lúc sự tự nhận thức phát huy tác dụng.
Nếu giống như phần lớn mọi người đang cố gắng trở nên tích cực hơn, bạn sẽ dần hiểu được người khác nhìn nhận mình như thế nào khi tham gia vào những cuộc bàn tán.
Việc đi đến tận gốc rễ của thái độ và hiểu vì sao nó chi phối hành vi của mình không thể giải quyết mọi vấn đề ngay lập tức. Nhưng đó là bước đầu tiên vô cùng quan trọng trên hành trình trở nên tích cực hơn. Đồng thời, nó cũng giúp bạn nhìn thấy những điều mà lâu nay chính mình vẫn cố che giấu.
2. Phân tích và loại bỏ những "hệ thống hỗ trợ" cho sự tiêu cực
Khi đã có sự tự nhận thức, bước tiếp theo là quan sát môi trường xung quanh để xác định những "hệ thống hỗ trợ" đang nuôi dưỡng các thái độ và hành vi tiêu cực.
Trong môi trường làm việc, điều này thường xuất hiện dưới dạng các nhóm người hoặc những phong cách quản lý lỗi thời như quản lý vi mô (micromanagement) hay kiểm soát quá mức. Những yếu tố này thường góp phần tạo nên và duy trì một văn hóa doanh nghiệp độc hại.
Quay trở lại ví dụ về việc buôn chuyện: việc sẵn sàng tham gia hoặc lắng nghe các cuộc nói xấu đồng nghiệp vô tình khiến bạn trở thành một phần của môi trường tiêu cực ấy.
Người có EQ cao sẽ làm điều ngược lại.
Một cách để nuôi dưỡng sự tích cực là chủ động từ chối mọi mối liên hệ với những yếu tố làm suy giảm các giá trị như tôn trọng, tin tưởng và tinh thần trách nhiệm.
Ví dụ, nếu muốn tránh xa chuyện thị phi, hãy đặt ra ranh giới rõ ràng với những người thường xuyên bàn tán. Bạn có thể từ chối các buổi ăn trưa chỉ xoay quanh việc nói xấu người khác, hoặc rời đi khi những cuộc trò chuyện ở hành lang hay bãi đỗ xe bắt đầu kéo bạn vào vòng xoáy tiêu cực.
3. Thay thế hành vi tiêu cực bằng những lựa chọn tích cực
Bước cuối cùng là thay thế những "hệ thống hỗ trợ" tiêu cực bằng các lựa chọn tích cực mang lại kết quả tốt hơn.
Điều đó đồng nghĩa với việc chủ động xây dựng mối quan hệ với những người có tư duy tích cực, luôn đề cao sự hợp tác lành mạnh, tôn trọng lẫn nhau và sẵn sàng hỗ trợ đồng nghiệp bằng sự đồng cảm cùng tinh thần lạc quan.
Theo thời gian, bạn sẽ dễ dàng nhận ra những người có EQ cao.
Họ là những người biết thiết lập ranh giới rõ ràng và không để bản thân bị cuốn vào sự tiêu cực. Thay vì chỉ trích, họ tìm cách cải thiện tình huống. Họ sẵn sàng chịu trách nhiệm cho hành động của mình và luôn mong muốn đóng góp vào việc giải quyết các vấn đề của tổ chức.
Tương lai sẽ không thuộc về những nhà lãnh đạo chỉ biết suy nghĩ nhanh hơn hay thông minh hơn tất cả mọi người.
Nó sẽ thuộc về những người có khả năng tạo dựng niềm tin, xây dựng các mối quan hệ ý nghĩa và kiến tạo một môi trường tích cực, nơi mọi người đều có thể phát huy hết khả năng của mình.
Để làm được điều đó, cần có trí tuệ cảm xúc (EQ).
Đó cũng chính là lý do EQ trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.
Thành công của Satya Nadella tại Microsoft là minh chứng rằng một nhà lãnh đạo xuất sắc được định nghĩa không chỉ bởi trí thông minh, mà còn bởi tư duy dẫn dắt với sự tự nhận thức, tinh thần lạc quan và tính chủ đích.
Trong thời đại AI, những phẩm chất ấy không hề mất đi giá trị. Ngược lại, chúng đang trở thành lợi thế cạnh tranh lớn nhất của mỗi nhà lãnh đạo.
- Theo: Inc.
