Theo Publishers Weekly, sự phát triển mạnh mẽ của các hộp sách đăng ký như FairyLoot, OwlCrate, Illumicrate hay Midnight Whispers đang khiến những phiên bản sách cao cấp trở thành “định dạng thứ năm” của ngành xuất bản, bên cạnh paperback, hardcover, ebook và audiobook.
Khi sách không chỉ để đọc mà còn để trưng bày
Trong vài năm gần đây, mạng xã hội - đặc biệt là TikTok và Instagram - đã góp phần biến những kệ sách đầy màu sắc thành một phần của văn hóa thẩm mỹ trực tuyến. Các ấn bản deluxe với cạnh sách in họa tiết, bìa ánh kim hay tranh minh họa độc quyền nhanh chóng trở thành vật phẩm được săn đón.
Nhiều độc giả thậm chí xem sách như đồ sưu tầm hơn là để đọc. Bec Bentliff, đại diện dịch vụ Illumicrate tại Anh, nhận xét rằng những cuốn sách này giống “một chiếc cúp trưng bày trên kệ sách”.
Xu hướng này cũng khiến ngày càng nhiều nhà xuất bản tham gia cuộc chơi. Các đơn vị như Entangled Publishing hay Bramble Books hiện thường xuyên phát hành bản deluxe ngay từ lần in đầu tiên nhằm tận dụng nhu cầu ngày càng lớn từ độc giả.
“Nghiện đăng ký” và những khoản chi khổng lồ
Sự bùng nổ của các hộp sách đăng ký đang kéo theo một hiện tượng mới được gọi là “subscription addiction” - nghiện đăng ký hộp sách.
Hiện một ấn bản đặc biệt thường có giá khoảng 40 USD, trong khi các gói subscription hàng tháng cũng dao động ở mức tương tự. Trên nhiều diễn đàn Reddit, không ít độc giả thừa nhận họ chi hàng nghìn, thậm chí hàng chục nghìn USD mỗi năm để săn sách phiên bản giới hạn.
Tuy nhiên, sự bùng nổ quá nhanh cũng khiến nhiều người bắt đầu cảm thấy bão hòa. Một số độc giả cho rằng ngày càng nhiều ấn bản đặc biệt có thiết kế na ná nhau, khiến cảm giác độc đáo dần mất đi.
Một “fast fashion” mới của ngành xuất bản?
Vì được sản xuất hàng loạt nhưng lại mang vẻ ngoài của những ấn phẩm thủ công cao cấp, trào lưu sách deluxe hiện cũng bị so sánh với mô hình “fast fashion” trong ngành thời trang.
Phần lớn các ấn bản đặc biệt tại Mỹ hiện được in tại Trung Quốc nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng lớn của thị trường. Trong khi đó, nhiều chuyên gia trong ngành tin rằng “bong bóng” special edition có thể sẽ sớm đạt tới điểm bão hòa.
Dù vậy, ở thời điểm hiện tại, nhu cầu dành cho các phiên bản sách xa hoa vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Nhiều công ty cho biết lịch phát hành của họ đã kín tới tận năm 2027 - cho thấy độc giả vẫn sẵn sàng chi mạnh tay để sở hữu những cuốn sách đẹp như tác phẩm nghệ thuật.
Tại Việt Nam, xu hướng sách phiên bản đặc biệt cũng đang bắt đầu phát triển mạnh trong vài năm gần đây. Từ các bản bìa cứng giới hạn, boxset minh họa riêng, postcard, bookmark độc quyền cho tới cạnh sách in màu, ngày càng nhiều độc giả sẵn sàng chi nhiều hơn để sở hữu một cuốn sách “đẹp để sưu tầm” chứ không chỉ đơn thuần để đọc. Các dòng sách fantasy, trinh thám, văn học kinh điển hay sách chữa lành hiện đều đã xuất hiện những phiên bản được đầu tư thiết kế công phu nhằm đáp ứng nhu cầu này.
Sự thay đổi đó cũng đặt ra một câu hỏi thú vị cho thị trường xuất bản Việt Nam: liệu sách trong tương lai sẽ ngày càng trở thành một “vật phẩm trải nghiệm” và thể hiện cá tính của người đọc, thay vì chỉ là nội dung nằm trên trang giấy?
Còn bạn, bạn có sẵn sàng chi nhiều tiền hơn cho một phiên bản sách đẹp và giới hạn để sưu tầm không, hay với bạn nội dung vẫn là điều quan trọng nhất?
- Trạm Đọc tổng hợp