Vào tháng 3, nhà xuất bản Hachette đã rút cuốn tiểu thuyết kinh dị “Shy Girl” khỏi kế hoạch phát hành tại Mỹ sau những cáo buộc nghiêm trọng rằng tác giả của cuốn sách, Mia Ballard, đã sử dụng AI để viết tiểu thuyết.
Mặc dù Ballard phủ nhận việc sử dụng AI cho cuốn tiểu thuyết, Hachette vẫn gỡ cuốn sách khỏi website của mình, Amazon và các kệ sách tại Anh. Vụ việc trong thời điểm hiện tại đã khiến ngành sách phải nhìn nhận lại vấn đề: Các nhà bán sách nên làm gì với những cuốn sách được tạo ra bằng AI, đặc biệt khi chúng ngày càng xuất hiện nhiều trên các sàn bán hàng?
Ngày nay, nhu cầu tìm câu trả lời cho câu hỏi này ngày càng trở nên cấp thiết. Những nghiên cứu gần đây cho thấy quy mô của sách do AI tạo ra trên các sàn bán hàng trực tuyến đang đặt ra một vấn đề đối với các tác giả con người, đồng thời có khả năng làm thay đổi rộng hơn bức tranh kinh doanh sách.
Một báo cáo của Originality.AI được công bố vào tháng trước cho thấy trong hơn 2.000 cuốn sách về tôn giáo được xuất bản trên Amazon trong 12 tháng qua, có 1.272 cuốn, tương đương 63%, bị hệ thống đánh dấu là có khả năng được viết bởi các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM).
Một nghiên cứu do Đại học Stony Brook dẫn đầu đã xem xét 14.419 cuốn tiểu thuyết thuộc nhiều thể loại được tự xuất bản và bán trên Amazon trong giai đoạn 2023–2026, sau đó kiểm tra bằng phần mềm phát hiện AI Pangram. Nghiên cứu cho thấy 2.880 cuốn, tương đương khoảng 20%, có lượng văn bản AI ở mức “đáng kể”, nghĩa là hơn 25% nội dung của cuốn sách bị hệ thống đánh dấu là do AI tạo ra. Ngoài ra, 2.168 cuốn có hơn 50% nội dung được tạo ra bằng AI. Gần 1.000 tiểu thuyết có hơn 90% nội dung được tạo ra bởi AI.
Nghiên cứu này, hiện vẫn chưa được bình duyệt, cho thấy sự gia tăng của sách AI đi kèm với sự sụt giảm doanh thu. Trong khoảng thời gian ba năm, số lượng sách có ghi nhận doanh số trong một quý tăng 19,2 lần, nhưng doanh thu theo quý chỉ tăng 8,9 lần. Điều này cho thấy doanh thu trên mỗi cuốn sách được bán ra đã giảm.
Theo các nhà nghiên cứu, tác động này xuất phát từ việc số lượng sách tràn ngập thị trường quá lớn khiến khách hàng Amazon ít có khả năng lựa chọn một cuốn sách do con người viết hơn. Điều đó dẫn đến doanh số thấp hơn đối với từng đầu sách và thu nhập của các tác giả con người bị giảm đi.
“Hiệu ứng lấn át do những cuốn sách này tạo ra - phần lớn trong số đó có chất lượng thấp, nhưng một số vẫn đủ tốt - khiến cạnh tranh gia tăng. Họ có khả năng sẽ bị chèn ép và doanh thu của họ bị giảm xuống,” Paramveer Dhillon, phó giáo sư về thông tin tại Đại học Michigan và đồng tác giả nghiên cứu, nói với Fortune.
Amazon yêu cầu các tác giả tự xuất bản phải công khai nếu họ sử dụng AI để tạo văn bản, đồng thời giới hạn số lượng đầu sách mà họ có thể tải lên trang web ở mức ba cuốn mỗi ngày.
“Chúng tôi cam kết xây dựng một hiệu sách mà độc giả yêu thích, đồng thời các nhà xuất bản và tác giả tin tưởng, với nhiều biện pháp bảo vệ mà chúng tôi liên tục củng cố để bảo vệ trải nghiệm của họ,” một người phát ngôn của Amazon nói với Fortune trong một tuyên bố. “Các nguyên tắc về nội dung của chúng tôi quy định những cuốn sách nào có thể được niêm yết để bán, và chúng tôi chủ động cũng như phản ứng khi cần thiết để ngăn chặn, phát hiện và gỡ bỏ những nội dung vi phạm các nguyên tắc đó, dù chúng có được tạo ra bằng AI hay không. Chúng tôi liên tục giám sát cửa hàng của mình và tăng cường các biện pháp bảo vệ này khi công nghệ và ngành xuất bản phát triển.”
Tuhin Chakrabarty, trợ lý giáo sư khoa học máy tính tại Đại học Stony Brook và đồng tác giả nghiên cứu, cho rằng “bong bóng thuật toán” của các sàn bán hàng trực tuyến là một phần nguyên nhân khiến con người bị đẩy ra khỏi thị trường.
Việc có thêm nhiều sách AI trên Amazon cũng làm tăng khả năng khách hàng mua và nhấp vào những đầu sách do AI tạo ra, từ đó khiến những cuốn sách này có nhiều khả năng được ưu tiên xuất hiện trên các trang của website. Khi công nghệ AI được cải thiện, chất lượng của những cuốn sách do AI tạo ra cũng tăng lên, điều này có thể khiến chúng hấp dẫn hơn đối với độc giả.
“Nếu có một tác giả không phải là cái tên quá lớn, không quá nổi tiếng, và họ đã hoàn toàn viết một cuốn sách bằng mồ hôi và nước mắt của mình, thì giờ đây cuốn sách đó thậm chí có thể không xuất hiện trong danh sách những cuốn sách liên quan, bởi có quá nhiều sách được tạo ra bằng AI đang xuất hiện dựa trên từ khóa và các cụm từ tìm kiếm liên quan đến chúng,” Chakrabarty nói với Fortune.
Về phần mình, các tác giả đã khởi kiện các công ty AI vì những lo ngại liên quan đến bản quyền, kiện những công ty như OpenAI, Meta, Anthropic và xAI vì bị cáo buộc sử dụng sách của họ để huấn luyện các mô hình AI trong khi xóa bỏ thông báo bản quyền và các thông tin liên quan đến bản quyền khác.
Vào tháng 7, một thẩm phán liên bang đã phê duyệt một thỏa thuận dàn xếp bản quyền trị giá 1,5 tỷ USD, yêu cầu Anthropic trả tiền cho hàng nghìn tác giả sau khi công ty AI này tải xuống và lưu trữ hàng triệu cuốn sách lậu để huấn luyện chatbot Claude.
Một số nhà bán sách vẫn đang tìm cách xác định cách thức ứng xử với nội dung do AI tạo ra. James Daunt, CEO của Barnes & Noble, cho biết hồi đầu năm rằng ông sẽ không hoàn toàn cấm bán sách do AI tạo ra, miễn là phải nói rõ những cuốn sách đó được tạo ra bằng công nghệ này. Tuy nhiên, ông lưu ý rằng các nhà xuất bản lớn nhiều khả năng sẽ không phát hành sách do AI tạo ra, và vì vậy nhà bán lẻ cũng ít có khả năng nhập những cuốn sách đó.
“Quan điểm của chúng tôi là, theo những gì chúng tôi biết, chúng tôi không bán sách AI; chúng tôi chủ động thực hiện các biện pháp để loại tất cả sách do AI tạo ra khỏi danh mục trực tuyến và không bao giờ chủ động đặt mua bất kỳ cuốn nào để đưa vào cửa hàng; đồng thời chúng tôi yêu cầu các nhà xuất bản phải dán nhãn đối với bất kỳ cuốn sách nào được tạo ra bằng AI,” Daunt nói với Fortune vào tháng 5. “Đây là sự từ chối rõ ràng đối với sách AI.”
Tuy nhiên, vị CEO này nói thêm rằng việc thảo luận về chuyện không bán sách do AI tạo ra có thể trở nên phức tạp, bởi nó sẽ dẫn đến những cuộc tranh luận về việc cấm hoàn toàn các đầu sách. Barnes & Noble sẽ bán những cuốn sách có 25% nội dung được tạo ra bằng AI chứ? Họ sẽ từ chối bán những cuốn sách có hơn 50% nội dung được tạo ra bằng AI?
“Điều này sẽ cần một hội nghị kéo dài nhiều ngày để thảo luận, và điều đó càng cho thấy rằng quan điểm của chúng tôi là dựa trên lẽ thường,” Daunt nói.
Dhillon và Chakrabarty cho rằng sự gia tăng của nội dung do AI tạo ra sẽ làm thay đổi cách các tác giả, đặc biệt là những người mới nổi, tiếp cận công việc của mình.
Họ hình dung một thị trường bị phân tách thành hai hướng: một bên phục vụ nhóm độc giả không ngại đọc các tác phẩm do AI tạo ra, đồng thời bên kia tạo ra nhu cầu cao hơn đối với những thể loại có chất lượng mà AI hiện vẫn chưa thể đạt tới.
“Sẽ có những tác phẩm văn học không bị AI lấn át, và có thể những tác phẩm đó sẽ trở nên phổ biến hơn,” Chakrabarty nói. “Cũng có thể sẽ tồn tại một thị trường dành cho những tác phẩm được AI tạo ra theo công thức, và thị trường đó sẽ rất có lợi nhuận. Vì vậy, tôi đoán các tác giả con người sẽ tìm ra họ muốn thuộc về ‘phe’ nào.”
- Theo: Sasha Rogelberg (Fortune)