Chiến dịch do Hiệp hội Người bán sách Anh (Booksellers Association) sau khi chính phủ nước này công bố sẽ giảm 20% thuế kinh doanh cho các quán rượu, câu lạc bộ và địa điểm biểu diễn nhạc sống từ tháng 4/2027. Cho rằng hiệu sách cũng đóng vai trò quan trọng đối với đời sống cộng đồng, Hiệp hội Người bán sách đã gửi thư ngỏ tới Thủ tướng và Bộ trưởng Tài chính, kêu gọi chính phủ dành cho các nhà sách sự hỗ trợ tương tự. Đến nay, 234 nhà sách độc lập đã ký vào thư ngỏ, cùng hơn một chục tác giả công khai bày tỏ sự ủng hộ.
Trong số những người đứng sau chiến dịch có nhiều tên tuổi quen thuộc với độc giả quốc tế như Patrice Lawrence, Adam Kay, Lemn Sissay, Anthony Horowitz, Patrick Ness, Donna Ashworth và Rachel Joyce. Sự ủng hộ của các nhà văn cho thấy vấn đề thuế kinh doanh không chỉ được nhìn nhận như một câu chuyện tài chính của ngành bán lẻ, mà còn liên quan trực tiếp đến tương lai của văn hóa đọc và những không gian văn hóa tại các khu phố trung tâm của nước Anh.
Trong thư gửi chính phủ ngày 13/8, Hiệp hội Người bán sách cho biết các hiệu sách “vô cùng thất vọng” khi biết mình không nằm trong diện được hưởng chính sách hỗ trợ bổ sung. Hiệp hội lập luận rằng chính phủ đã thừa nhận những doanh nghiệp mang lại lợi ích đáng kể cho cộng đồng xứng đáng nhận được hỗ trợ và các hiệu sách hoàn toàn đáp ứng tiêu chí này. Theo họ, hiệu sách không chỉ cung cấp sách mà còn tổ chức các sự kiện, tạo không gian gặp gỡ và góp phần duy trì đời sống văn hóa tại địa phương.
Đặc biệt, Hiệp hội Người bán sách cho rằng việc hỗ trợ hiệu sách sẽ là một phần quan trọng trong di sản của Năm Đọc sách Quốc gia. Chính phủ đang khuyến khích người dân đọc sách và nhấn mạnh tầm quan trọng của văn hóa đọc, nhưng chính sách thuế hiện tại lại có nguy cơ khiến các hiệu sách phải cắt giảm đầu tư hoặc đóng cửa. Theo quan điểm của Hiệp hội, sẽ là một nghịch lý nếu một mặt chính phủ thúc đẩy việc đọc, trong khi mặt khác lại khiến những nơi giúp người dân tiếp cận sách trở nên khó tồn tại hơn.
Maggie O’Farrell, tác giả của “Hamnet”, gọi các hiệu sách độc lập là “những trái tim đang đập của các khu phố và cộng đồng”, đồng thời cho rằng họ cần nhận được mọi sự hỗ trợ có thể. Một nhà văn khác cũng cảnh báo rằng việc để các hiệu sách biến mất khỏi những khu phố trung tâm sẽ đồng nghĩa với việc làm suy yếu văn hóa và khả năng tiếp cận những tư tưởng, ý tưởng mới của cộng đồng.
Những lo ngại này có cơ sở từ các con số về chi phí. Phân tích do công ty tư vấn kinh tế Cebr thực hiện cho thấy các hiệu sách độc lập ở Anh không đủ điều kiện hưởng đầy đủ chính sách giảm thuế dành cho doanh nghiệp nhỏ có thể phải đối mặt với mức tăng chi phí trung bình hơn 4.500 bảng Anh mỗi năm vào năm tài chính 2029–2030. Khi chính sách hỗ trợ chuyển tiếp kết thúc, một số hiệu sách thậm chí có thể phải chịu các chi phí tăng gấp đôi.
Với một hiệu sách trung bình, Cebr ước tính cửa hàng sẽ phải bán thêm khoảng hơn 1.100 cuốn sách mỗi năm chỉ để bù đắp khoản chi phí phát sinh. Đây là một áp lực đáng kể đối với những cửa hàng vốn hoạt động với biên lợi nhuận không cao và phải cạnh tranh với các nhà bán sách trực tuyến cũng như những hệ thống bán lẻ quy mô lớn.
Một nghiên cứu riêng của Hiệp hội Người bán sách cho biết 85% các nhà sách được khảo sát cho rằng họ sẽ ít có khả năng đầu tư vào nguồn sách, nhân sự, các sự kiện hoặc cơ sở vật chất do chi phí kinh doanh tăng lên. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động của từng cửa hàng mà còn có thể làm giảm những hoạt động văn hóa mà các hiệu sách thường tổ chức cho cộng đồng.
Philip Pullman, tác giả bộ sách “Vật chất tối của Ngài”, ví các nhà bán sách độc lập như “những ngọn hải đăng” giữa “bóng tối của các tập đoàn”, những nơi gần như là các tín hiệu cuối cùng nhắc nhở xã hội về giá trị của việc đọc sách, khám phá và niềm vui khi con người tìm thấy sự đồng cảm trong những cuốn sách.
Trong khi đó, Bộ Tài chính Anh cho rằng các hiệu sách không hoàn toàn bị bỏ qua. Cơ quan này lập luận rằng họ đã được hưởng mức hệ số thuế kinh doanh thấp hơn một cách lâu dài, cùng với gói hỗ trợ trị giá 4,3 tỷ bảng Anh nhằm hạn chế mức tăng hóa đơn cho các doanh nghiệp. Tuy nhiên, Hiệp hội Người bán sách cho rằng những biện pháp này chưa đủ để giải quyết áp lực mà các cửa hàng độc lập đang phải đối mặt.
Với những người ủng hộ chiến dịch, hỗ trợ hiệu sách cũng chính là đầu tư vào văn hóa đọc và đời sống cộng đồng. Trong bối cảnh chính phủ Anh đang thúc đẩy người dân đọc nhiều hơn, họ cho rằng việc giúp các hiệu sách độc lập tồn tại không nên được xem là một ưu đãi cho một ngành kinh doanh riêng lẻ, mà là một phần của chính sách bảo vệ hệ sinh thái văn hóa và tri thức trên các khu phố của nước Anh.
- Trạm Đọc tổng hợp