Có một giai thoại về “Tiếng chim hót trong bụi mận gai” mà nhiều người không biết: Colleen McCullough không định viết một cuốn sách tình cảm. Bà là nhà thần kinh học, làm việc tại Trường Y Yale ở Mỹ, mỗi ngày bà đều làm việc với não người và các thí nghiệm khoa học. Viết tiểu thuyết chỉ là điều bà làm sau giờ tan ca, vì cô đơn nơi xứ người và vì tiền thuê nhà ở New Haven quá đắt mà bà thì đang cần thêm thu nhập.

Cuốn sách đầu tay “Tim” (1974) ra đời trong hoàn cảnh đó. Nhưng chính “The Thorn Birds” (1977) mới đưa tên bà vào lịch sử văn học thế giới.

“The Thorn Birds” mở đầu bằng một truyền thuyết: có một loài chim suốt đời tìm kiếm bụi gai. Khi tìm thấy chiếc gai sắc nhất, nó tự lao vào, để tiếng hót cất lên trong đau đớn tột cùng, và đó là tiếng hót hay nhất thế giới từng nghe. Rồi nó chết.

McCullough dùng hình ảnh này để kể câu chuyện của Meggie Cleary - một cô gái lớn lên trên vùng đất khô cằn Drogheda, Australia - và tình yêu không thể thành của cô với cha Ralph de Bricassart, một linh mục Công giáo tham vọng và đẹp trai. Mối tình trải dài qua nhiều thập kỷ, qua ba thế hệ gia đình Cleary, nhưng không bao giờ có hồi kết trọn vẹn. Như loài chim trong truyền thuyết: biết là sẽ đau nhưng vẫn lao vào.

Cuốn sách bán được hơn 30 triệu bản trên toàn thế giới. Năm 1983, bộ phim truyền hình chuyển thể với Richard Chamberlain và Rachel Ward trở thành hiện tượng truyền hình toàn cầu.

Colleen McCullough sinh ngày 1/6/1937 tại Wellington, New South Wales. Bà lớn lên trong một gia đình không giàu có, một mình tự phấn đấu để lấy bằng sinh lý học tại Đại học New South Wales. Rồi bà trở thành nhà thần kinh học, làm việc tại Anh, Mỹ - trước khi ngồi viết văn vào những buổi tối một mình.

Sau thành công vang dội của “The Thorn Birds”, McCullough làm một điều bất ngờ: bà rời bỏ tất cả. Không sống ở New York hay London, không tham gia các vòng xã giao văn học hào nhoáng. Bà chuyển đến đảo Norfolk - một hòn đảo nhỏ hẻo lánh giữa Thái Bình Dương - và ở lại đó cho đến cuối đời.

Trên đảo Norfolk, bà tiếp tục viết. Hơn 25 cuốn sách, trong đó có bộ tiểu thuyết lịch sử đồ sộ về La Mã cổ đại “Masters of Rome” (7 tập). Bà mất ngày 29/1/2015, thọ 77 tuổi, sau nhiều năm chống chọi với bệnh tật nhưng không ngừng viết.

“Tiếng chim hót trong bụi mận gai” là một trong những cuốn tiểu thuyết nước ngoài được yêu thích nhất ở Việt Nam từ thập niên 1990 đến nay. Nhiều thế hệ độc giả Việt đã khóc vì Meggie và cha Ralph, không chỉ vì mối tình không thể có, mà vì cái cảm giác mà McCullough diễn đạt quá chính xác: đôi khi người ta biết điều gì sẽ làm mình đau, mà vẫn không thể dừng lại.

Hôm nay, nhân ngày sinh của bà, nếu bạn chưa đọc tác phẩm này thì đây là một dịp để bạn có thể bắt đầu. Nếu đã đọc rồi, biết đâu đọc lại, bạn sẽ thấy mình khóc vì những điều khác hẳn so với lần đầu.

Vì đó mới là điều một cuốn sách thật sự làm được.

- Trạm Đọc