Nghe thì rất đáng mừng. Nhưng nếu nhìn vào con số hiện tại, theo nhiều thống kê những năm gần đây, người Việt chỉ đọc trung bình khoảng 4 cuốn sách/năm, thậm chí có giai đoạn được ghi nhận chỉ 1-2 cuốn - thì đây là một cú nhảy không nhỏ, trong vòng chưa đầy 4 năm. Để so sánh, người Malaysia đọc khoảng 10 cuốn/năm, người Singapore 14 cuốn, còn người Nhật, Pháp, Israel đều đặn 20 cuốn mỗi năm. Mục tiêu 7-8 cuốn, vì vậy, không phải để "vượt mặt" ai, mà chỉ để Việt Nam tiệm cận mức trung bình của khu vực.

Câu hỏi đặt ra là: con số này sẽ đến từ đâu? 

Chiến lược cũng đặt mục tiêu hình thành 1-2 tập đoàn xuất bản - truyền thông chủ lực, đưa xuất bản điện tử chiếm 13-15% tổng số đầu sách phát hành hằng năm, và xuất khẩu được 150-200 đầu sách Việt ra nước ngoài mỗi năm. Đó là một tầm nhìn về cấu trúc ngành: lớn hơn, số hóa hơn, vươn ra ngoài biên giới hơn. Nhưng cấu trúc ngành và thói quen đọc của một con người lại là hai việc rất khác nhau. Không nhà xuất bản nào, dù lớn đến đâu, có thể tự mình biến một người chưa từng đọc thành người đọc 8 cuốn/năm nếu không có ai gieo cho họ niềm vui đọc từ trước đó.

Thực tế ngay tại TP.HCM cho thấy điều này rõ hơn cả. Báo cáo năm 2025 của Đường Sách TP.HCM - một trong những không gian sách sôi động nhất cả nước - ghi nhận lượng khách đến tăng, nhưng lượng sách bán ra lại giảm 2%, số đầu sách mới giảm hơn 30%. Doanh thu vẫn tăng gần 9%, nhưng phần lớn đến từ cà phê, quà tặng, bán hàng online, chứ không phải từ sách. Người ta vẫn đến Đường Sách, chỉ là không còn đến chủ yếu để mua sách nữa. Đó là một nghịch lý mà cả ngành xuất bản nên dừng lại suy ngẫm, trước khi đặt bút ký những con số tham vọng: không gian có thể đông, nhưng văn hóa đọc chưa chắc đã lớn theo.

Vậy có nên hoài nghi về chiến lược mới này? Chúng tôi nghĩ là không hẳn. Một chính sách cấp quốc gia, đặt ngành xuất bản vào vị trí "một bộ phận quan trọng của công nghiệp văn hóa", ít nhất cũng là một cam kết được luật hóa, một cái đích để các bên - nhà nước, nhà xuất bản, nhà sách, và cả người đọc - cùng nhìn vào. 

Nhưng con số 7-8 cuốn/năm sẽ mãi chỉ là con số trên giấy, nếu không có hàng triệu quyết định nhỏ đi cùng: một người mẹ đọc truyện cho con trước giờ ngủ, một quán cà phê sách giữ lại vài giá sách thật giữa hàng trăm món đồ lưu niệm, một người trẻ chọn một cuốn sách thay vì lướt thêm mười lăm phút trên điện thoại.

Còn bạn - năm nay bạn đã đọc được bao nhiêu cuốn rồi? 

Bạn nghĩ mục tiêu mỗi người đọc 7-8 cuốn/năm vào 2030 có khả thi không? 

Trạm Đọc tổng hợp