Từng là một độc giả say mê các tác phẩm kinh điển như Dickens, George Eliot hay Bram Stoker từ những năm tuổi trẻ, Ioan Marc Jones bỗng nhận ra rằng chỉ sau chưa đầy một thập kỷ sống giữa điện thoại thông minh, mạng xã hội và vô số nội dung ngắn, anh đã mất đi khả năng đọc những cuốn sách từng khiến mình mê mẩn.
Khi quyết tâm hoàn thành 32 cuốn còn lại trong danh sách 100 tiểu thuyết hay nhất mọi thời đại do Guardian bình chọn, anh liên tiếp thất bại. Những tác phẩm từng được xem là đỉnh cao văn chương giờ đây trở nên khó nhằn: câu văn quá dài, nhịp kể quá chậm, còn sự tập trung thì liên tục bị kéo đi bởi những thông báo và màn hình.
Từ trải nghiệm cá nhân đó, anh đặt ra một câu hỏi đáng suy ngẫm: liệu chúng ta có đang đánh mất khả năng đọc sâu?
Các chuyên gia văn học mà anh phỏng vấn cho rằng vấn đề không nằm ở những cuốn sách kinh điển. Thứ thay đổi chính là thói quen đọc của chúng ta. Sau nhiều năm quen với việc lướt tin, đọc nhanh và chuyển đổi liên tục giữa các ứng dụng, não bộ dần mất đi khả năng theo dõi những câu văn dài, những lập luận phức tạp và những câu chuyện đòi hỏi sự tập trung kéo dài.
Tuy nhiên, khả năng đọc ấy hoàn toàn có thể được rèn luyện trở lại.
Một số lời khuyên được đưa ra gồm:
- Bắt đầu với những tác phẩm ngắn hơn thay vì lao ngay vào các bộ tiểu thuyết đồ sộ.
- Đọc chậm, chia sách thành từng phần nhỏ như cách độc giả thế kỷ XIX từng đọc các tiểu thuyết đăng nhiều kỳ.
- Lựa chọn các tác phẩm kinh điển gần gũi với các vấn đề hiện đại như Frankenstein, Wuthering Heights hay Orwell.
- Tận dụng sách nói, các ấn bản có chú thích và tài liệu bổ trợ để hiểu bối cảnh tác phẩm.
- Quan trọng nhất: kiên trì luyện tập, bởi đọc sâu cũng là một kỹ năng cần được nuôi dưỡng.
Khi áp dụng những phương pháp ấy, anh nhận ra tình yêu với văn học kinh điển đang dần quay trở lại. Những câu văn dài trở nên dễ theo dõi hơn. Những tầng nghĩa ẩn sau từng chi tiết bắt đầu hiện ra. Và việc đọc không còn là một cuộc đua để hoàn thành sách, mà là một hành trình khám phá.
Trong một thế giới liên tục tranh giành sự chú ý của chúng ta, việc dành thời gian cho một cuốn tiểu thuyết kinh điển có thể là một hành động nhỏ nhưng đầy ý nghĩa. Không chỉ giúp cải thiện khả năng tập trung, sách còn mở rộng trí tưởng tượng, nuôi dưỡng tư duy phản biện và trên hết là khả năng thấu cảm với người khác.
Có lẽ bài học quan trọng nhất là: không có cách đọc đúng duy nhất. Hãy đọc theo cách phù hợp với mình. Bởi như Virginia Woolf từng viết:
"Lời khuyên duy nhất về việc đọc là đừng nghe bất kỳ lời khuyên nào. Hãy đi theo bản năng của chính mình và tự đưa ra kết luận của riêng mình."
- Trạm Đọc
- Tham khảo: The Guardian
