Theo thống kê từ ban tổ chức, hội sách năm nay thu hút khoảng 121.000 lượt khách tham dự chỉ trong ba ngày, tăng so với năm trước. Đây là một con số đáng chú ý, đặc biệt trong bối cảnh nhiều thị trường xuất bản đang đối mặt với sự suy giảm thói quen đọc truyền thống. Tuy nhiên, điều đáng nói hơn không chỉ là số lượng, mà là cơ cấu người tham dự: gần một nửa là độc giả trẻ dưới 25 tuổi.

Sự hiện diện đông đảo của thế hệ trẻ cho thấy một tín hiệu tích cực: văn hóa đọc chưa hề biến mất, mà đang chuyển dịch. Người trẻ vẫn đến với sách, nhưng không chỉ để mua hay đọc, mà còn để trải nghiệm, kết nối và thể hiện bản sắc cá nhân. Điều này lý giải vì sao hội sách năm nay không còn đơn thuần là một “chợ sách”, mà mang dáng dấp của một lễ hội đa trải nghiệm.

Với hơn 1.800 tác giả tham gia và khoảng 3.000 buổi ký tặng, Festival du Livre de Paris 2026 đã tạo ra một không gian tương tác trực tiếp hiếm có giữa người viết và độc giả. Đây chính là yếu tố mà các nền tảng số chưa thể thay thế hoàn toàn: cảm giác gặp gỡ, trò chuyện và chia sẻ trong đời thực.

Một trong những điểm nổi bật nhất của kỳ hội sách năm nay là sự chuyển dịch rõ rệt từ mô hình hội chợ truyền thống sang mô hình lễ hội văn hóa. Bên cạnh các gian hàng sách, hàng loạt hoạt động bên lề đã được tổ chức: từ talkshow, tọa đàm chuyên đề, cho đến những sự kiện mang tính tương tác cao như “Grand Dictation” – buổi chính tả tập thể quy mô lớn.

Sự thay đổi này phản ánh một xu hướng rộng hơn trong ngành xuất bản: để thu hút độc giả trong thời đại cạnh tranh khốc liệt với các hình thức giải trí khác, sách cần được “đóng gói” lại như một trải nghiệm. Không gian hội sách vì thế trở thành nơi giao thoa giữa văn học, nghệ thuật, giáo dục và giải trí.

Điều này cũng đặt ra một câu hỏi quan trọng: liệu tương lai của hội sách có còn nằm ở việc bán sách, hay sẽ chuyển hẳn sang vai trò một nền tảng văn hóa – nơi sách chỉ là trung tâm của một hệ sinh thái trải nghiệm rộng lớn hơn?

Nếu phải chọn một điểm nóng lớn nhất của Festival du Livre de Paris 2026, đó chắc chắn là tranh cãi xoay quanh Amazon. Việc nền tảng thương mại điện tử khổng lồ này tham gia tài trợ hội sách đã vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ Hiệp hội hiệu sách Pháp.

Các hiệu sách độc lập cho rằng Amazon không chỉ cạnh tranh về giá, mà còn làm xói mòn toàn bộ hệ sinh thái xuất bản truyền thống. Đặc biệt, những lo ngại liên quan đến sách do AI tạo ra, tình trạng đánh giá ảo và sự bão hòa nội dung kém chất lượng đã khiến căng thẳng leo thang.

Đỉnh điểm là việc Amazon quyết định rút tài trợ khỏi sự kiện, một động thái được xem như nhượng bộ trước áp lực từ cộng đồng xuất bản. Tuy nhiên, câu chuyện này không dừng lại ở một quyết định tài trợ. Nó phơi bày một xung đột sâu sắc hơn: giữa mô hình xuất bản truyền thống dựa trên chọn lọc và kiểm duyệt, với mô hình mở của nền tảng số, nơi bất kỳ ai cũng có thể xuất bản.

Đây không chỉ là câu chuyện của Pháp, mà là vấn đề toàn cầu. Trong bối cảnh AI và self-publishing ngày càng phát triển, ngành xuất bản buộc phải đối diện với câu hỏi: làm thế nào để bảo vệ chất lượng nội dung mà không kìm hãm sự sáng tạo?

Không chỉ chịu tác động từ bên ngoài, ngành xuất bản Pháp cũng đang trải qua những biến động nội tại đáng kể. Việc một số “ông lớn” như Hachette Livre vắng mặt tại hội sách năm nay đã tạo ra một khoảng trống đáng chú ý, đồng thời mở ra cơ hội cho các nhà xuất bản độc lập.

Sự nổi lên của các đơn vị nhỏ hơn mang lại một bức tranh đa dạng hơn cho hội sách, nhưng cũng phản ánh những thay đổi trong cấu trúc quyền lực của ngành. Bên cạnh đó, các tranh cãi liên quan đến quyền tự do sáng tạo, sự can thiệp của yếu tố chính trị và việc nhiều tác giả rời bỏ nhà xuất bản lớn cho thấy ngành xuất bản đang trong quá trình tái cấu trúc.

Festival du Livre de Paris 2026 vì thế không chỉ là nơi giới thiệu sách, mà còn là không gian nơi các vấn đề của ngành được “phơi bày” một cách công khai. Những cuộc thảo luận, tranh luận diễn ra không chỉ trên sân khấu, mà còn trong chính cách các đơn vị tham gia và lựa chọn đứng ngoài cuộc.

Một điểm đáng chú ý khác là nỗ lực quốc tế hóa của hội sách. Bên cạnh sự kiện chính, các hoạt động như Paris Book Market tiếp tục được tổ chức nhằm thúc đẩy giao dịch bản quyền và kết nối giữa các nhà xuất bản toàn cầu.

Điều này cho thấy Paris không chỉ muốn duy trì vai trò một trung tâm văn hóa, mà còn hướng tới trở thành một “hub” giao dịch bản quyền quốc tế. Trong bối cảnh thị trường sách ngày càng toàn cầu hóa, việc sở hữu một nền tảng kết nối như vậy là yếu tố then chốt để các nhà xuất bản mở rộng thị trường.

Đồng thời, xu hướng này cũng phản ánh sự thay đổi trong cách ngành xuất bản vận hành: từ mô hình nội địa sang mô hình xuyên biên giới, nơi một cuốn sách có thể nhanh chóng được mua bản quyền và xuất bản ở nhiều quốc gia khác nhau.

Nhìn tổng thể, Festival du Livre de Paris 2026 không chỉ là một sự kiện văn hóa, mà là một “tấm gương” phản chiếu những gì đang diễn ra trong ngành xuất bản toàn cầu. Từ sự gia tăng của độc giả trẻ, sự chuyển dịch sang mô hình trải nghiệm, cho đến những xung đột với các nền tảng công nghệ và biến động nội tại của ngành – tất cả đều hội tụ tại đây.

Điểm đáng chú ý là, thay vì né tránh, hội sách đã trở thành nơi những vấn đề này được đưa ra thảo luận một cách trực diện. Điều này cho thấy vai trò mới của các hội sách lớn: không chỉ là nơi trưng bày thành tựu, mà còn là diễn đàn để ngành xuất bản tự nhìn lại và định hình tương lai.

Festival du Livre de Paris 2026 đã cho thấy một thực tế rõ ràng: ngành xuất bản đang ở trong một giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ. Những thành công về lượng khách tham dự hay mức độ quan tâm của công chúng là tín hiệu tích cực, nhưng không đủ để che lấp những thách thức sâu sắc phía sau.

Từ câu chuyện của Amazon đến sự thay đổi trong cấu trúc ngành, từ việc “lễ hội hóa” hội sách đến xu hướng toàn cầu hóa bản quyền, tất cả đều đặt ra những câu hỏi lớn về tương lai của sách và việc đọc.

Có lẽ, điều quan trọng nhất mà hội sách năm nay mang lại không phải là những con số ấn tượng, mà là một nhận thức: để tồn tại và phát triển, ngành xuất bản không thể đứng yên. Và trong hành trình đó, những sự kiện như Festival du Livre de Paris sẽ tiếp tục đóng vai trò như những “phòng thí nghiệm” – nơi các ý tưởng mới được thử nghiệm, tranh luận và định hình.