Về cơ bản, khi bạn bắt đầu trò chơi Trái Đất, bạn được thả thẳng vào giai đoạn hướng dẫn – các nhà phát triển gọi đó là “tuổi thơ”. Ở đó bạn học những điều cơ bản: cách tương tác, sinh tồn và xoay xở. Nhưng vấn đề là phần tutorial này chỉ chạm rất nhẹ vào những gì bạn thực sự cần biết để chơi Trái Đất thật giỏi và nâng cấp nhân vật của mình.

Trong hầu hết các trò chơi, khi chọn nhân vật, bạn có thể xem toàn bộ điểm mạnh và điểm yếu để lên kế hoạch phù hợp. 

Nhưng trong Trái Đất thì không như vậy. Những đặc điểm sâu bên trong, điểm mạnh và khuyết điểm của nhân vật đều được cố tình giấu kín. Không có cuốn hướng dẫn nào nói cho bạn biết bạn bẩm sinh giỏi ở đâu hay dễ vấp ngã ở chỗ nào. 

Các nhà phát triển thiết kế trò chơi theo cách đó. Bạn phải đào sâu, phải làm việc, phải khám phá để hiểu mình thực sự là ai.

Phần lớn người chơi Trái Đất sống cả đời mà không bao giờ thực sự biết hết tiềm năng của nhân vật mình. Họ mắc kẹt ở mức chơi bề mặt và bỏ lỡ chiều sâu có thể thay đổi hoàn toàn cách họ trải nghiệm toàn bộ trò chơi.

Một trong những mục tiêu bạn có thể nhận được trong game là đưa người chơi mới vào trò chơi. 

Nhân vật của tôi gần đây đã cam kết với một nhân vật khác tên Michelle, và chúng tôi dùng cơ chế trong game cùng “xu” để đưa thêm một người chơi mới vào – chúng tôi đặt tên cô bé là Hannah. 

Cô bé vừa mới bắt đầu giai đoạn tutorial. Đây là một nhiệm vụ khó, nên tôi khuyên bạn chỉ nên làm khi cảm thấy nhân vật của mình đã sẵn sàng, bởi vì cơ chế game buộc bạn phải dẫn dắt nhân vật mới đi qua toàn bộ tutorial. 

Dù sau đó họ sẽ đến một khu vực bản đồ khác, nơi những nhân vật khác hỗ trợ khoảng 8 tiếng mỗi ngày – đó gọi là “trường học”.

Không phải tất cả người chơi đều có cùng một tutorial. Có người khởi đầu khá dễ dàng, có người phải đối mặt với rất nhiều khó khăn ngay từ đầu game. 

Nhưng dù phần mở đầu của bạn như thế nào, Trái Đất vẫn che giấu rất nhiều chi tiết quan trọng khỏi mọi nhân vật. Bạn có thể nghĩ mình đã hiểu rõ điểm mạnh và điểm yếu của mình, nhưng sự thật là luôn còn nhiều điều chưa được khám phá. Có những khả năng và đặc điểm chỉ lộ diện khi bạn thực hiện nhiệm vụ và mở khóa cấp độ mới.

Vì vậy, mục tiêu thực sự là hiểu nhân vật của mình thật sâu sắc.

Sai lầm lớn nhất mà người chơi trên Trái Đất mắc phải là nghĩ rằng họ đã hiểu rõ bản thân chỉ vì họ đã “chơi” một thời gian dài. Nhưng nếu bạn thực sự muốn phát triển, bạn phải đi sâu hơn nữa. 

Hầu hết mọi người không bao giờ đạt tới mức độ tự nhận thức này. Họ quá bận phản ứng với sự ngẫu nhiên kỳ lạ của trò chơi, thay vì dành thời gian để tìm hiểu nhân vật của mình.

Các nhà phát triển không đưa sẵn đáp án cho bạn, và họ cũng không khiến việc tìm ra chúng trở nên dễ dàng. Nhưng một khi bạn làm được, Trái Đất sẽ nâng cấp từ một trò chơi sinh tồn đơn thuần thành một hành trình làm chủ bản thân đầy mạnh mẽ, với những cấp độ mới được mở khóa và nhiều “xu” hơn sau mỗi lần nâng cấp.

Và rồi chúng ta có những “lỗi game”.

Đây là một điều lớn mà không ai nói với bạn khi bắt đầu chơi Trái Đất: nhân vật của bạn có lẽ đang chạy quá nhiều “chương trình” cùng lúc. 

Hãy tưởng tượng bạn luôn mở 50 tab trên trình duyệt. Các nhà phát triển đã tắt thông báo “đang mở quá nhiều chương trình” theo mặc định, nên hầu hết người chơi thậm chí không nhận ra điều đó đang xảy ra. 

Những “chương trình” này cứ chạy ngầm trong nền, khiến nhân vật của bạn bị lag, làm giảm những năng lực quan trọng như khả năng tập trung, sự sắc bén và hiệu suất tổng thể tụt dốc không phanh.

Trong Trái Đất, các chương trình chạy nền này có thể là những việc chưa giải quyết xong, những gánh nặng cảm xúc mà nhân vật cố bám giữ, những xao nhãng hay thói quen không hề giúp nhân vật thăng cấp chút nào.

Và rồi chúng ta nói đến entropy – kẻ giết người thầm lặng. Nếu bạn không thường xuyên xem lại hệ thống của mình – cách bạn kiếm điểm và xu trong game, bạn đang tập trung vào điều gì, bạn đang chơi như thế nào – thì bạn sẽ dần trượt về phía entropy. Điều này đúng với mọi trò chơi. Entropy là sự trôi dạt chậm rãi vào hỗn loạn và mất trật tự, khiến nhân vật không còn tập trung vào điều thực sự quan trọng.

Muốn đánh bại entropy, bạn phải nghiên cứu Trái Đất. Bạn phải hiểu cơ chế, luật chơi và những hệ thống ẩn của nó. Càng hiểu rõ trò chơi vận hành ra sao, bạn càng kiểm soát tốt tiến trình của nhân vật mình.

Nhưng hãy thực tế một chút: phần lớn người chơi sẽ không bỏ thời gian cho việc này. Điều đó vô tình khiến việc thăng cấp trở nên khá dễ so với nhiều trò chơi khác. Tin tốt là bạn không phải làm một mình. 

Bạn có thể thuê ai đó “hack tài khoản” giúp mình – ví dụ như một huấn luyện viên. Coach là những người đã nghiên cứu trò chơi, biết các đường tắt và mẹo để đưa bạn trở lại đúng hướng nhanh hơn nhiều so với việc tự mày mò mọi thứ.

Một cách khác để “reset” nhân vật và đóng bớt những chương trình đang mở là sử dụng một số “glitch” trong game. Một trong những glitch hiệu quả nhất có thể là psychedelics. Nếu nhân vật của bạn ở khu vực mà psychedelics là hợp pháp, bạn có thể tìm chúng trong cửa hàng trong game và đổi xu để sử dụng.

Càng đóng được nhiều chương trình chạy nền và quản lý entropy tốt bao nhiêu, bạn càng dễ thăng cấp, kiếm thêm xu và làm những điều thực sự thú vị trong Trái Đất.

Có năm cơ chế cốt lõi mà không một AI hay hệ thống tự động hóa nào có thể thay thế. 

Đây là những trụ cột của thành công thật sự trên Trái Đất, và mọi nhân vật đều phải làm chủ chúng.

Thứ nhất là kết nối và tình yêu. Xây dựng mối quan hệ với các nhân vật khác là một trong những cơ chế mạnh mẽ nhất trong trò chơi. Và về lâu dài, nó mang lại lợi ích cực lớn.

Thứ hai là sản xuất – production. Công việc có ý nghĩa là một cơ chế cốt lõi trong Trái Đất. Điều này không chỉ là cày cuốc để kiếm xu, mà là phát triển mục đích sống. Những gì bạn tạo ra – vật chất, trí tuệ hay sáng tạo – cho nhân vật một lý do để tiếp tục chơi. Điều này cực kỳ quan trọng.

Thứ ba là mindset – tư duy. Cách nhân vật suy nghĩ là tất cả trong trò chơi này. “Trò chơi nội tâm” quan trọng không kém gì thế giới bên ngoài. Không một AI nào có thể thay thế khả năng phát triển và thích nghi về mặt tinh thần của bạn. Vì vậy, hãy chọn những nhiệm vụ và hành trình xứng đáng để đưa nhân vật của mình vào.

Thứ tư là sức khỏe tổng thể của nhân vật. Theo dõi sức khỏe là điều cực kỳ quan trọng để hoàn thành nhiệm vụ và vượt qua thử thách. Và điều này không chỉ là sức khỏe thể chất, mà còn là tinh thần và cảm xúc. Có rất nhiều thứ phải theo dõi, nhưng hoàn toàn xứng đáng. Một nhân vật khỏe mạnh vận hành tốt hơn nhiều, giúp bạn dễ thành công và kiếm xu hơn.

Tuy nhiên, mọi thứ không đơn giản như vậy. Trò chơi đầy rẫy những khoái cảm tức thời trông giống như bạn đang thăng cấp, nhưng thực chất chỉ là placebo. Chúng mang lại cú hích ngắn hạn nhưng không có lợi ích dài hạn. Niềm vui thực sự, ngược lại, đến từ việc đạt được mục tiêu có ý nghĩa và sống đúng với mục đích của mình.

Mục tiêu cuối cùng của các nhà phát triển là khiến bạn hiểu bản chất của trò chơi – mục đích thật sự của nó là gì. Đây là “meta mechanic” – cơ chế tầng cao của game. Càng nghiên cứu trò chơi, hiểu luật chơi và cách các cơ chế tương tác với nhau, bạn càng chơi giỏi hơn. Và điều này không thể outsource cho AI. Đó là sự khác biệt giữa việc chỉ sinh tồn trong Trái Đất và thực sự thịnh vượng, thăng cấp điên cuồng.

Bí mật thực sự để tận hưởng gameplay là tự thiết kế nhiệm vụ cho mình. Dĩ nhiên, các nhà phát triển đã xây dựng sẵn vô số nhiệm vụ và thử thách để giữ bạn bận rộn. Nhưng nếu muốn chơi như một cao thủ, bạn phải giành lại toàn quyền kiểm soát.

Những người nổi tiếng vì đạt được nhiều điểm nhất không chờ game giao việc cho họ. Họ tự tạo nhiệm vụ và tự định hình câu chuyện của nhân vật mình.

Steven Kotler – một nhân vật hiện có mặt trên bản đồ – đã viết một “tutorial” mang tên “The Art of Impossible” (Chinh phục điều bất khả thi). Trong đó, ông đưa ra một khung tư duy hoàn hảo để bạn tự tạo nhiệm vụ cho mình trên Trái Đất. Hãy nghĩ chúng như những nhiệm vụ tùy chỉnh, do bạn chọn thay vì để game chọn hộ.

Đầu tiên là curiosity – sự tò mò. Nó thúc đẩy nhân vật khám phá và mở khóa cấp độ mới. Càng theo đuổi sự tò mò, nhiệm vụ của bạn càng độc đáo và thú vị. Bỏ qua nó, bạn sẽ mắc kẹt trong những kịch bản lặp lại nhàm chán.

Thứ hai là passion – đam mê. Đây là chiếc la bàn nhiệm vụ, dẫn bạn đến những hành trình có ý nghĩa. Khi bạn kết nối điều khiến mình hứng thú với điều mình giỏi, việc xây dựng nhiệm vụ riêng trở nên dễ dàng hơn rất nhiều.

Thứ ba là purpose – mục đích sống. Hãy xem nó như tuyến nhiệm vụ tối thượng của bạn trong game. Đây là di sản mà nhân vật để lại. Những nhiệm vụ được dẫn dắt bởi mục đích không chỉ là hoàn thành việc, mà là tạo ra điều gì đó có ý nghĩa – điều giúp các nhân vật khác cũng có thể thăng cấp. Đó là một trong những cách để tên bạn được ghi nhớ trên bản đồ, để người khác còn nhắc đến bạn sau khi bạn rời khỏi trò chơi.

Tiếp theo là autonomy – quyền tự chủ. Nó cho bạn quyền kiểm soát hướng đi của nhân vật thay vì chấp nhận những nhiệm vụ mặc định được giao sẵn.

Và cuối cùng là mastery – sự tinh thông. Càng luyện tập và mài giũa kỹ năng, nhân vật của bạn càng mạnh hơn. Điều đó trao cho bạn những công cụ để nhận những nhiệm vụ thử thách hơn, đồng thời kiếm được nhiều xu hơn để sử dụng trong cửa hàng.

Một mẹo nâng cao: hãy thiết kế các nhiệm vụ của bạn theo cách tránh xa “anti-vision” của nhân vật – tức viễn cảnh phản địa đàng, tương lai tồi tệ mà bạn tuyệt đối không muốn xảy ra trong game. Hầu như mọi người chơi đều bỏ qua điều này. Họ không bao giờ dành thời gian để xác định rõ những điều mình không muốn xảy ra.

Khi bạn đã vạch ra các quest của mình, đã đến lúc xây dựng mục tiêu nhiệm vụ. Hãy xem chúng như những checkpoint trên hành trình. Những mục tiêu này trở thành các nhiệm vụ cụ thể mà nhân vật sẽ thực hiện để thăng cấp. Chúng giữ bạn tập trung vào điều quan trọng và giúp bạn tránh rơi vào chế độ xao nhãng.

Nhưng nói đến xao nhãng, có một thứ gọi là “bẫy NPC”. Các nhà phát triển đã cài một mẹo để biến người chơi thật thành NPC – tức non-playable character (nhân vật không thể điều khiển). Nếu bạn chưa quen khái niệm này, NPC là những nhân vật trong game không có quyền kiểm soát thật sự; họ chỉ lặp đi lặp lại các hành vi theo kịch bản, không mục đích, không phát triển – như người bán hàng trong tiệm vậy.

Trong Trái Đất, cái bẫy này hoàn toàn có thật và luôn ở ngay trước mắt. Mỗi lần nhân vật của bạn bị hút vào mạng xã hội, dành hàng giờ doom-scrolling tin tức hay chính trị, hay để bản thân bị truyền thông cuốn đi, bạn đang từng bước tiến vào lãnh thổ của NPC.

Một cách khác họ dùng là khiến bạn liên tục học hỏi, thu thập thông tin qua các “tutorial” của game – nhưng không bao giờ áp dụng kiến thức đó vào nhiệm vụ thực tế. Có vô số tutorial ngoài kia. Phần lớn mọi người không sử dụng chúng đúng cách; họ nghiện việc học mà không hành động.

Các nhà phát triển không muốn mọi người chơi đều đạt tới cấp độ cao. Vì thế họ ngập tràn trò chơi bằng những xao nhãng và đảm bảo rằng nhiều nhân vật không bao giờ vượt qua một ngưỡng nhất định. Phải nói là rất thông minh. Họ quyến rũ bạn bằng những thứ dễ dàng, và trước khi kịp nhận ra, bạn đã trở thành một NPC – chỉ chạy theo xu hướng và phân tâm xung quanh.

Tất cả nhân vật đều dễ mắc bẫy này. Vì vậy hãy cẩn thận nếu bạn quyết định “chơi” Trái Đất một cách nghiêm túc.

Cách hack điều này là: càng ép nhân vật tập trung vào điều thực sự quan trọng – mục tiêu 10 năm, mục tiêu năm, mục tiêu tháng – bạn càng ít có khả năng rơi vào bẫy. Hãy giữ mắt nhìn về dài hạn. Bạn sẽ thăng cấp nhanh hơn rất nhiều và hoàn thành nhiệm vụ thay vì mắc kẹt trong những vòng lặp năng lượng thấp.

Những vòng lặp năng lượng thấp tồn tại vì chúng tiết kiệm tài nguyên xử lý của game. Khi đến điểm này, bạn bắt đầu nhận ra bao nhiêu phần của trò chơi được thiết kế để làm bạn chệch hướng, và bao nhiêu người xung quanh đang mắc kẹt trong vòng lặp đó.

Sự khác biệt giữa người chơi thật và NPC là: NPC phản ứng, còn người chơi lựa chọn. Phần lớn NPC thậm chí không biết rằng nhân vật của họ đã bị chuyển đổi, vì họ được “lập trình” để tin rằng mình vẫn đang chơi, trong khi thực tế họ đang ở chế độ tự động.

Một số NPC tồn tại để “thu hoạch xu”, nhưng phần lớn xao nhãng được tạo ra để khiến bạn nhận những nhiệm vụ nhỏ nhặt và so sánh “trang bị” của mình với người khác, để rồi tiêu xu nâng cấp skin và những thứ bề ngoài khác.

Khi bạn đến gần cuối game, bạn sẽ được tiếp cận một hệ thống chấm điểm nhân vật. Trò chơi chỉ đánh giá bạn khi bạn chuẩn bị rời game – rất gần thời điểm thoát khỏi bản đồ. Và bạn sẽ được chấm điểm dựa trên năm yếu tố này. 

Vậy đây là năm yếu tố bí mật mà trò chơi âm thầm chấm điểm bạn để quyết định liệu bạn có được ghi tên lên bảng xếp hạng hay không.

Thứ nhất là góc nhìn trong quyết định – giữa yêu thương và sợ hãi. Đây là bài kiểm tra tối thượng của trò chơi. Dù không bao giờ nói thẳng, các nhà phát triển đã thiết kế cuộc sống trên Trái Đất để đánh giá xem bạn lựa chọn bao nhiêu lần dựa trên tình yêu, sự đồng cảm, kết nối và lòng trắc ẩn – thay vì dựa trên sợ hãi như tự vệ, phán xét hay cô lập. Những nhân vật đạt điểm cao nhất là những người điều hướng trò chơi từ tình yêu nhiều hơn, ngay cả khi sợ hãi có vẻ là con đường dễ dàng hơn.

Thứ hai trong hệ thống chấm điểm bí mật là sự kết nối với người khác. Điểm được tính dựa trên khả năng hợp tác, thấu hiểu sâu sắc, tha thứ và phá vỡ ảo tưởng về sự tách biệt. Những người chơi mạnh nhất hiểu rằng họ không thực sự cạnh tranh, mà đang cùng nhau tham gia trò chơi này. Đó là cú lừa lớn nhất: khi nghe từ “trò chơi”, mọi người nghĩ phải có người thắng và kẻ thua. Nhưng bí mật nằm ở việc hiểu và sống với sự thật rằng tất cả chúng ta đang cùng nhau ở đây.

Thứ ba là khả năng thích nghi. Trò chơi sẽ ném vào bạn vô số cú twist: mất mát, thất bại, thay đổi bất ngờ. Những người có thể học hỏi và trưởng thành từ nghịch cảnh sẽ được điểm cao hơn nhiều. Ngược lại, những người bám chặt vào kiểm soát và chống lại thay đổi sẽ mất điểm liên tục mà thậm chí không hề nhận ra.

Thứ tư là tính chân thật. Có một phần thưởng ẩn dành cho những ai chơi nhân vật của mình đúng với con người thật bên trong. Điều này không liên quan đến việc sống theo tiêu chuẩn xã hội hay chạy theo thành công bên ngoài. Các nhà phát triển thưởng điểm cho những nhân vật trung thành với tiếng nói nội tâm, đam mê và mục đích của mình – điều mà nhiều người chỉ nhận ra khi gần rời khỏi trò chơi.

Và yếu tố bí mật cuối cùng là sự đóng góp. Điểm được cộng dựa trên mức độ bạn trao lại cho thế giới trò chơi – có thể là giúp đỡ nhân vật khác, chia sẻ kiến thức hoặc để lại điều gì đó mang lại lợi ích cho những người chơi tương lai. Nói đơn giản, nếu bạn sửa chữa điều gì đó cho người khác hoặc cải thiện bản đồ game theo cách nào đó, bạn sẽ được cộng điểm.

Vì vậy hãy nhớ: Trái Đất đầy rẫy những xao nhãng và nhiệm vụ tự động có thể khiến bạn chạy vòng vòng. Nhưng những người chơi giỏi nhất biết “zoom out”, đặt lộ trình và kiểm soát cách câu chuyện của mình kết thúc.

Đây là game của bạn. Luật chơi của bạn. Khi bạn hiểu luật đủ sâu, bạn có thể phá vỡ chúng. Đó là cách bạn chiến thắng và ghi tên mình lên bảng xếp hạng – bằng cách chơi theo cách của riêng mình.

Và đừng quên: bạn luôn có thể reboot nhân vật khi mọi thứ trở nên khó khăn, bằng cách tìm đến một “nhân vật nhà tâm lý học” hoặc một NPC chấp nhận xu để giúp bạn chỉnh lại một vài cài đặt. Điều thú vị là bạn không bao giờ thực sự mắc kẹt ở một vị trí xấu trong Trái Đất – trừ khi bạn chọn như vậy.

Tổng thể, tôi chấm trò chơi này 4,5 sao. Nó thực sự thú vị. Tôi vẫn đang ở trong game khi làm video này cho các nhân vật khác xem. Nếu bạn tập trung vào những điểm chúng ta vừa nói để thực sự chiến thắng trò chơi, thì đây là thêm một bức ảnh của nhân vật tôi đã kết nối và nhân vật mới mà chúng tôi đưa vào game – hiện đang ở giai đoạn tutorial. Điểm của bạn cũng phụ thuộc vào việc những nhân vật mới này có xây dựng được điểm cho riêng họ hay không.

Nếu bạn cũng đang ở trên bản đồ chính, hãy cho tôi biết. Biết đâu nhân vật của chúng ta sẽ gặp nhau.

Bạn đã xem đến cuối – điều mà phần lớn người khác không làm. Vì vậy tôi biết bạn có lẽ thực sự cam kết học những kỹ năng này. Tôi dám cá rằng bạn là một trong số ít người nhận ra rằng chính những kỹ năng này mới quyết định thành công thật sự – và chúng luôn luôn như vậy.

- Xem video tại: Chase Hughes