Nếu bạn nói hai ngôn ngữ, hẳn bạn từng cảm nhận điều này. Táo bạo hơn khi nói ngôn ngữ này. Thận trọng hơn khi nói ngôn ngữ kia. Hài hước hơn ở đây, ít biểu cảm hơn ở kia.
Không có gì ở bạn thực sự thay đổi vị trí. Ngôn ngữ thay đổi, và một phần hành vi của bạn cũng theo đó được thể hiện ra bên ngoài.
Gợi ý: Đặt tên cho hai phiên bản ấy. Ngôn ngữ nào khiến bạn ngắt lời người khác, và ngôn ngữ nào khiến bạn chờ đợi?
Các bài kiểm tra tính cách cũng nhận ra điều đó
Đưa cho một người song ngữ cùng một bảng câu hỏi tính cách hai lần, một lần bằng mỗi ngôn ngữ, và kết quả sẽ khác nhau.
Một nghiên cứu năm 2023 yêu cầu những người song ngữ Thụy Điển - Anh đánh giá tính cách của chính họ trong khi hình dung mình đang làm việc cho một công ty Thụy Điển hoặc một công ty Mỹ.
Công ty mà họ hình dung có ảnh hưởng ít hơn so với ngôn ngữ họ dùng để trả lời. Những từ ngữ trên trang giấy đã làm thay đổi cách họ tự đánh giá bản thân.
Gợi ý: Viết các mục tiêu của bạn bằng ngôn ngữ mà bạn sử dụng thành thạo nhất. Đó là phiên bản bản thân có nhiều lợi thế nhất.
Mỗi ngôn ngữ mang theo cả một cuộc đời
Một ngôn ngữ không bao giờ chỉ là từ vựng. Nó đến cùng mọi ký ức bạn tạo ra bằng ngôn ngữ đó, mọi quy tắc bạn học bằng ngôn ngữ đó và mọi giọng nói bạn từng nghe sử dụng nó.
Khi chuyển đổi ngôn ngữ, bộ não chuyển sang trạng thái kích hoạt một nhóm những điều đó. Cảm nhận của bạn về bản thân cũng đi theo.
Gợi ý: Hãy để ý xem những mối quan hệ nào tồn tại trong ngôn ngữ nào. Đó là nơi mỗi phiên bản của bạn được hình thành.
Chuyển đổi ngôn ngữ là một công việc kiểm soát
Duy trì một ngôn ngữ và đồng thời kìm hãm ngôn ngữ còn lại đòi hỏi nỗ lực. Vỏ não trước trán, vùng vỏ não vành trước và hạch nền đảm nhiệm công việc đó.
Đây cũng là những vùng não tham gia điều chỉnh các xung động và duy trì cảm nhận về bản sắc của bạn, vì vậy việc chuyển đổi ngôn ngữ có thể tạo cảm giác giống như chuyển đổi tính cách.
Gợi ý: Hãy dự đoán rằng bạn sẽ có một khoảng trễ ngắn sau khi chuyển đổi ngôn ngữ. Hệ thống kiểm soát cần một chút thời gian để ổn định.
Hệ thống kết nối trở nên dày đặc hơn
Hình ảnh não bộ cho thấy những người song ngữ có những khác biệt về mặt thể chất ở các vùng kiểm soát này so với những người chỉ nói một ngôn ngữ.
Càng dành nhiều năm để vận hành hai hệ thống ngôn ngữ, hệ thống kết nối phục vụ khả năng kiểm soát nhận thức càng trở nên dày đặc. Việc quản lý các ngôn ngữ cũng rèn luyện chính bộ phận quản lý.
Gợi ý: Hãy tiếp tục sử dụng ngôn ngữ yếu hơn, ngay cả khi bạn sử dụng nó chưa tốt. Điều quan trọng là số lần luyện tập, không phải độ chính xác.
Cảm xúc trở nên nhẹ hơn
Cảm xúc thường tác động nhẹ hơn trong một ngôn ngữ được học sau này. Những liên tưởng gắn với nó nông hơn và ít mang tính tự động hơn.
Ngôn ngữ đầu tiên của bạn đã được kết nối với cảm xúc từ trước khi bạn có thể suy luận về chúng. Ngôn ngữ thứ hai được kết nối với lớp học, công việc, màn hình.
Gợi ý: Hãy để ý xem bạn chửi thề bằng ngôn ngữ nào. Ngôn ngữ đó vẫn sở hữu hệ thần kinh của bạn.
Những cuộc trò chuyện khó khăn trở nên dễ dàng hơn
Kênh cảm xúc “lạnh” hơn đó là lý do nhiều người song ngữ thích sử dụng ngôn ngữ thứ hai cho những cuộc trò chuyện khó khăn. Có một lớp đệm nhỏ giữa từ ngữ và cảm giác đau đớn mà chúng gây ra.
Lớp đệm này giúp bạn dễ dàng duy trì sự trực diện, tính phân tích và một mức độ tách biệt nhất định khi chủ đề trở nên nặng nề.
Gợi ý: Hãy tập dượt một cuộc trò chuyện khó khăn bằng ngôn ngữ thứ hai trước. Sau đó đưa nó trở lại ngôn ngữ thứ nhất.
Điều gì thực sự được chuyển đổi?
Không phải những từ ngữ. Mà là mạng lưới phía sau chúng: những tín hiệu văn hóa, những ký ức cảm xúc và những thói quen tư duy đã lớn lên bên trong ngôn ngữ đó.
Bộ não tải lại mạng lưới ấy và điều chỉnh lại con người bạn để phù hợp với nó. Bản thân là một hệ thống thiết lập, và ngôn ngữ là một trong những nút điều chỉnh.
Gợi ý: Hãy tự hỏi lần cuối bạn cảm thấy mình giống chính mình nhất là khi đang nói ngôn ngữ nào.
Hãy chủ động sử dụng nút điều chỉnh đó
Một khi nhận ra mỗi ngôn ngữ tải lên một phiên bản khác của bạn, bạn có thể lựa chọn phiên bản phù hợp với công việc.
Tách biệt và chính xác cho một cuộc đàm phán. Ấm áp và không phòng bị cho một lời xin lỗi. Sự lựa chọn đã có sẵn trước cả khi từ đầu tiên được nói ra.
Gợi ý: Hãy chọn ngôn ngữ dựa trên kết quả bạn mong muốn trước khi nhấc điện thoại lên.
Một ngôn ngữ vẫn có thể trở thành đòn bẩy
Nếu bạn chỉ nói một ngôn ngữ, cơ chế tương tự vẫn hoạt động thông qua bối cảnh. Một căn phòng, một chức danh công việc, một người bạn cụ thể - mỗi thứ đều có thể kích hoạt một nhóm liên tưởng khác nhau.
Bộ não vẫn thực hiện quá trình tải lại tương tự; chỉ là bạn có ít “công tắc” hữu hình hơn. Điều quan trọng là bản thân được tái cấu trúc để phù hợp với bối cảnh.
Gợi ý: Trước một nhiệm vụ mà bạn luôn né tránh, hãy thay đổi một yếu tố trong bối cảnh - chiếc bàn, con đường đi bộ, âm nhạc.
Tính cách là một thiết lập mà bạn có thể rèn luyện
Người song ngữ cho thấy một điều mà bất kỳ ai cũng có thể áp dụng: Con người bạn là một phần được tái cấu trúc mỗi khi bộ não tải một bối cảnh.
Những thiết lập được tải lại có thể được chủ động tải lại. Đó chính là lời hứa của việc tái cấu trúc não bộ, và cùng một tính mềm dẻo thần kinh đứng phía sau cả hai quá trình.
Gợi ý: Hãy coi một đặc điểm mà bạn không thích ở bản thân là một thiết lập, chứ không phải một phán quyết, và thay đổi thứ kích hoạt nó.
Ngôn ngữ nào, hay căn phòng nào, giúp bạn trở thành phiên bản tốt nhất của chính mình?
- Theo: Better Neuroscience