Đó cũng là thông điệp xuyên suốt của sự kiện quy tụ khoảng 500 đại biểu đến từ 40 quốc gia.

Trong bài phát biểu khai mạc, Gvantsa Jobava, Chủ tịch IPA, cũng khẳng định vai trò cốt lõi của ngành xuất bản trong kỷ nguyên AI:

"Chúng ta mang đến tri thức, những ý tưởng mới, những câu chuyện mới và sự đồng cảm trong tất cả sự đa dạng của mình. Thành quả lao động chung của chúng ta đã trở thành nguồn dữ liệu huấn luyện quý giá nhất cho AI. Mỗi cuốn sách đều có giá trị, cả ở cấp độ cá nhân lẫn tập thể. Nếu AI có thể thực sự hiện thực hóa những lời hứa của mình, thì đó cũng là nhờ chất lượng của những cuốn sách mà tất cả chúng ta đã tạo ra."

Một trong những diễn giả nổi bật là Thad McIlroy, chuyên gia đến từ The Future of Publishing, người dành phần lớn bài phát biểu để phân tích tác động của AI đối với ngành xuất bản.

Theo McIlroy, ngành xuất bản đã vượt qua giai đoạn chỉ còn ngạc nhiên trước AI để bước sang giai đoạn thực tế hơn: "Chúng ta đã đi từ giai đoạn 'Ôi, AI thật kỳ diệu!' sang giai đoạn 'Giờ thì chúng ta phải làm gì với AI đây?'"

Ông cho rằng ngành xuất bản không nên né tránh, phớt lờ hay chỉ trích AI, mà cần chủ động đối diện với công nghệ này và tìm ra cách ứng dụng AI một cách có trách nhiệm.

McIlroy cũng nhận định hiện nay cộng đồng xuất bản đang chia thành hai xu hướng rõ rệt.

Ở lĩnh vực xuất bản học thuật, các đơn vị đã phần lớn chấp nhận AI và đang tìm cách tích hợp công nghệ này vào quy trình làm việc.

Trong khi đó, xuất bản thương mại mới chỉ bắt đầu chuyển từ trạng thái lo ngại, sợ hãi và hoảng hốt sang giai đoạn thử nghiệm AI một cách thận trọng; thậm chí, ở nhiều nơi, việc ứng dụng AI vẫn diễn ra khá kín đáo.

Ngay sau đó, một phiên thảo luận về đạo đức xuất bản trong thời đại AI và thông tin sai lệch đã diễn ra dưới sự điều phối của Richard Mollet, Trưởng bộ phận Quan hệ Chính phủ châu Âu của RELX.

Hai diễn giả là Melissa Fleming, Phó Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc phụ trách truyền thông toàn cầu, và Kai Zenner, cố vấn chính sách số của Nghị viện châu Âu, đã trao đổi về những thách thức của tin giả, thông tin sai lệch, quá trình xây dựng chính sách còn chậm chạp cũng như những hạn chế của hệ thống chính trị trong bối cảnh công nghệ phát triển quá nhanh.

Theo Melissa Fleming, những vấn đề như biến đổi khí hậu, AI hay chiến tranh đều vượt qua biên giới quốc gia. Vì vậy, các giải pháp như cấp phép nội dung, tăng cường truyền thông và minh bạch thông tin cũng cần được thực hiện ở quy mô toàn cầu.

Bà nhấn mạnh: "Điều chúng ta cần là cùng nhau hành động và triển khai những giải pháp đó."

Ngoài AI, Đại hội IPA 2026 cũng dành nhiều phiên thảo luận cho xuất bản giáo dục, tập trung phân tích các xu hướng, thách thức và những mô hình thành công của lĩnh vực này.

Một phiên khác về "transmedia" (kể chuyện đa nền tảng) đã khám phá khả năng đưa nội dung sách lên màn ảnh, trò chơi điện tử và nhiều hình thức truyền thông khác nhằm mở rộng vòng đời của tác phẩm.

Một trong những điểm nhấn của chương trình là phiên thảo luận kỷ niệm 20 năm Giải Prix Voltaire, với sự tham gia của ba tác giả từng đoạt giải: Khaled Lotfy (Ai Cập, giải năm 2019), Rasha Al Ameer (Liban, giải năm 2021), Nadia Kandrusevich (Belarus, giải năm 2025). 

Dưới sự điều phối của Trasvin Jittidecharak (Silkworm Books, Thái Lan), các diễn giả đã chia sẻ về những khó khăn trong hành trình làm xuất bản, tình hình tự do xuất bản tại quê hương cũng như ý nghĩa của giải thưởng đối với sự nghiệp của họ.

Các diễn giả đều thống nhất rằng tự do xuất bản không phải là điều hiển nhiên, và quyền tự do xuất bản luôn gắn liền với công lý.

Khi được hỏi về triết lý làm nghề, Rasha Al Ameer chỉ trả lời bằng hai từ ngắn gọn:

"Không sợ hãi."

- Trạm Đọc