Cuộc sống của một phóng viên đài ABC News hẳn phải rất tuyệt, đúng không? Thu nhập cao, hàng triệu người biết đến gương mặt và tên tuổi của bạn, và bạn còn là người nói cho cả thế giới biết điều gì là quan trọng. Nhưng với một số người, áp lực cuối cùng trở nên quá lớn, và họ sụp đổ.
Điều đó đã xảy ra với Dan Harris cách đây 12 năm. Giọng nói của anh vỡ ra trong một cơn hoảng loạn phát sóng trực tiếp trên truyền hình quốc gia. Sự cố ấy khiến Harris nhận ra đã đến lúc phải đào sâu vào chính bản thân và cuộc sống của mình.
Anh bắt đầu một hành trình dài tìm hiểu về khoa học của căng thẳng và cuối cùng là chánh niệm (mindfulness). Ban đầu vốn là một người hoài nghi, Dan dần học được cách kiểm soát cái tôi của mình thông qua thiền định. Trong cuốn sách "10% hạnh phúc hơn", anh chia sẻ những điều mình rút ra được.
Bài học 1: Cái tôi khiến bạn không bao giờ hạnh phúc vì nó luôn muốn nhiều hơn
Sự xung đột giữa việc sống trong hiện tại nhưng tâm trí luôn nghĩ về quá khứ và tương lai chính là lý do khiến cái tôi không bao giờ được thỏa mãn. Ý tưởng này cũng xuất hiện trong “Sức mạnh của hiện tại” của Eckhart Tolle theo cách khá tương tự.
Dan Harris cho rằng cái tôi liên tục đánh giá giá trị của bạn bằng cách nhìn vào: tài sản, ngoại hình, địa vị xã hội, rồi ngay lập tức tìm kiếm một người khác có nhiều hơn để đem ra so sánh.
Vì thế, chế độ mặc định của cái tôi luôn là: “nhiều hơn nữa”.
Ngay khi bạn cho cái tôi một thành tựu mới, một món đồ chơi mới hay một lời khen mới, mức kỳ vọng lại được đặt lại từ đầu và nó lập tức đi tìm thứ tiếp theo.
Cái tôi sống nhờ vào sự kịch tính và lo âu. Nó luôn tìm kiếm thành tựu lớn hơn để so sánh bản thân, và nếu không có gì mới, nó sẽ đào bới những vấn đề hay khủng hoảng cũ kỹ trong quá khứ để làm phiền bạn.
Đó là lý do cái tôi không bao giờ cảm thấy đủ.
Và bạn cần phải kiểm soát nó, bởi dù bạn đạt tới đỉnh cao nào đi nữa, với cái tôi thì vẫn sẽ không bao giờ là đủ.
Đã đến lúc kiềm nó lại.
Bài học 2: Hãy đơn giản, đừng trở thành kẻ ngốc, buông bỏ cái tôi không khiến bạn yếu đuối
Lúc này bạn có thể nghĩ: “Nếu cái tôi là động lực giúp tôi đạt được nhiều thành tựu hơn, vậy buông bỏ nó liệu có khiến tôi mất đi lợi thế của mình không?”
Không hề.
Thực tế còn ngược lại.
Nhiều người hiểu sai tinh thần “buông bỏ” của Phật giáo và đi quá xa đến mức tránh bộc lộ sở thích cá nhân.
Điều đó thật ngớ ngẩn.
Thiền sư Ấn Độ Munindra từng dạy học trò hãy giữ mọi thứ đơn giản và nhẹ nhàng. Một lần, một học trò bắt gặp ông đang mặc cả rất quyết liệt giá một túi đậu phộng ngoài chợ và hỏi điều đó có phù hợp với bài học trước kia không.
Munindra đáp: “Tôi bảo hãy đơn giản, chứ không phải trở thành kẻ ngốc.”
Chánh niệm không khiến bạn trở thành người nhu nhược.
Nó khiến bạn sáng tạo và hiệu quả hơn.
Thiền giúp loại bỏ nhu cầu cạnh tranh vô nghĩa và thúc đẩy động lực bằng cách loại bỏ: những giả định sai lầm, những suy nghĩ tiêu cực.
Nhờ đó, thay vì tiếp cận công việc bằng căng thẳng thường thấy, bạn xử lý mọi thứ rõ ràng hơn vì không còn bị cuốn theo các cám dỗ hung hăng và bốc đồng.
Dan kể rằng trong một khóa tu thiền, anh đã ghi chép kín hàng trang giấy vì đầu óc trở nên ít hỗn loạn hơn và khả năng sáng tạo tuôn chảy tự nhiên.
Bài học 3: Thiền giúp bạn chánh niệm và giàu lòng trắc ẩn hơn bằng cách tạo ra phản ứng thứ tư
Vậy thiền thực sự giúp chúng ta làm gì để kiểm soát cái tôi mà vẫn duy trì động lực?
Thiền khiến chúng ta: chánh niệm hơn, sống trong hiện tại hơn, và hành xử từ bi hơn với người khác.
Theo trí tuệ Phật giáo cổ xưa, con người thường có ba phản ứng quen thuộc trước mọi trải nghiệm:
Nhưng khi bắt đầu thiền đúng cách, bạn sẽ có thêm một lựa chọn thứ tư: Quan sát mà không phán xét.
Ban đầu điều này thường xuất hiện với cảm giác thể chất.
Bạn nhận ra: chân mình đau, mũi mình ngứa, nhưng thay vì phản ứng ngay bằng việc cử động hay gãi, bạn chỉ quan sát cảm giác đó và để nó tự trôi qua.
Dần dần, khả năng này mở rộng sang cảm xúc và suy nghĩ. Bạn sẽ nhận ra chính mình khi: đang buôn chuyện, lặp lại thói quen xấu, hoặc chìm trong suy nghĩ tiêu cực, và thay vì phản ứng ngay lập tức, bạn chỉ quan sát cảm xúc ấy cho đến khi nó tự tan biến.
Chính khoảng dừng nhỏ bé giữa suy nghĩ và hành động đó giúp bạn nhận ra rằng: rất nhiều lúc, chẳng cần phải làm gì cả.
Và nhờ vậy, bạn đưa ra những lựa chọn tốt hơn trong cuộc sống.
Cuốn sách tiếp cận chánh niệm theo hướng hoàn toàn khoa học, thực tế và gần gũi, dành nhiều thời gian để dùng lập luận logic thuyết phục bạn thử thiền hơn là giải thích chi tiết về kỹ thuật thiền.
Hãy chia sẻ cuốn sách này đến một người bạn đang cần một chút hạnh phúc hơn mỗi ngày!
- Tham khảo: Four Minute Books
