Một lần nọ, các nhạc cụ khác tập hợp lại và hỏi cây sáo: “Ngươi có gì đặc biệt mà Krishna lúc nào cũng đặt ngươi lên môi vậy? Ngài ấy chẳng bao giờ ngó ngàng đến bọn ta".

Cây sáo trả lời: “Ta luôn trống rỗng".

Mỗi ngày đều là một ngày mới. Hằng ngày, chúng ta làm nhiều việc để làm mới cơ thể mình: đánh răng, thay quần áo sạch, tắm rửa, ăn những món ăn mới nấu... Tuy vậy, tâm trí của chúng ta vẫn bám lấy những chuyện cũ. Chúng ta vẫn mang theo bên mình những cảm xúc của ngày hôm qua và ngày hôm kia, của vài tuần, vài tháng, vài năm và vài chục năm trước đó. Điều đó thật vô nghĩa. Không ai trở nên tốt đẹp hơn, mạnh mẽ hơn, khôn ngoan hơn hay cảm thấy bình yên khi giữ khư khư những cảm xúc tiêu cực trong lòng. Nếu bạn thật sự muốn có được bình yên, hãy tha thứ cho người khác bất kể họ có xứng đáng hay không.

Đôi khi ta lại tưởng tượng ra cảnh ai đó tìm đến ta và nói: “Tôi rất xin lỗi vì những gì mình đã làm. Tôi muốn được hiện diện trong cuộc đời bạn lần nữa". Chuyện đó hầu như không bao giờ xảy ra, vì vậy tốt hơn hết ta nên tâm niệm rằng người đã bước ra khỏi cuộc đời ta sẽ không bao giờ quay lại, và rằng người đó chẳng những không bao giờ tìm đến xin ta tha thứ mà thậm chí còn có thể làm tổn thương ta thêm lần nữa.

Dù vậy, chương này không nói về lòng bao dung, mà về cái mà tôi gọi là sự thanh lọc cảm xúc. Thanh lọc cảm xúc là trút bỏ những gánh nặng mà chúng ta giữ trong tâm trí. Nếu đã tin rằng vạn pháp đều là không, chúng ta nên thực hành tinh thần đó trong đời thực thay vì chỉ xem nó như một ý niệm triết học. Để làm được điều đó, tôi có một phương pháp rất hay và đơn giản dựa trên một truyền thống của người Nhật. Có thể nói là phương pháp này không bắt nguồn từ các thiền viện và cũng chưa từng thuộc về bất kỳ truyền thống nào của Thiền tông. Trước đây là vậy. Nhưng giờ, phương pháp này là một phần trong truyền thống thiền của tôi và trong các pháp thực hành thiên của chúng ta. Tôi đã thử nghiệm phương pháp này trong các khóa tu khác nhau trên khắp thế giới và nhận thấy nó cực kỳ hiệu quả.

Phương pháp này được gọi là Osoji. (Osoji: thuật ngữ tiếng Nhật, có nghĩa là “đại tảo trừ, hiểu nôm na là việc tổng vệ sinh vào cuối năm. Không chỉ là dọn dẹp, Osoji còn mang ngụ ý là loại bỏ những bụi bán, xui xẻo trong suốt một năm qua để chuẩn bị chào đón một năm mới khởi sắc, tràn đầy niềm vui, hạnh phúc.)

Ở Nhật Bản, cứ mỗi năm một lần, thường là vào cuối năm, người ta sẽ gom tất cả đồ đạc trong nhà lại một chỗ. Mọi thứ từ quần áo, giày dép, trang sức, đồ vệ sinh cá nhân đến đồ gia dụng đều được tập trung lại ở giữa phòng khách.

Sau đó, họ xem qua từng món một, giữ lại những món thật sự cần thiết rồi vứt bỏ hoặc đem cho mọi thứ còn lại. Thường thì người ta chỉ thật sự cần khoảng 30% số đồ mà họ đang giữ. Đó là một trong những cách dọn dẹp hiệu quả nhất. Và khi bạn dọn dẹp thế giới bên ngoài như vậy, thế giới nội tâm của bạn sẽ tự động được thanh lọc theo.

Trong nhà càng có nhiều không gian chứa đồ, chúng ta càng giữ lại nhiều thứ không cần thiết. Chúng ta chất đầy đồ đạc vào các tủ quần áo, ngăn kéo và tầng gác mái trong nhà mình – tất cả những nơi này đều có những cánh cửa đẹp đẽ mà chúng ta có thể đóng lại để che đi đống bừa bộn bên trong. Nhìn bên ngoài, ngôi nhà của chúng ta có vẻ sạch sẽ và ngăn nắp, nhưng thật ra nó lại chứa đầy những thứ mà chúng ta hiếm khi dùng đến.

Nếu từng chuyển nhà (có lẽ ai rồi cũng sẽ có lúc chuyển nhà), bạn chắc hẳn đã rất ngạc nhiên khi nhìn thấy tất cả những đồ đạc mà mình giữ lại. Khi chúng nằm yên trên gác mái hay trong các ngăn tủ, bạn không nhận ra mình đã tích trữ nhiều đồ đến mức nào. Bạn nghĩ mười thùng carton là đủ để đựng hết đồ đạc, nhưng khi đang đóng gói giữa chừng, bạn mới nhận ra là thậm chí năm mươi thùng carton cũng không đủ cho đống đồ của bạn.

Đó cũng là những gì xảy ra với tâm trí và thân thể ta. Ta cứ giữ lại đủ thứ trong lòng, nhưng lúc nào ta cũng cho rằng mình không nghĩ gì nhiều, mình cảm thấy rất nhẹ nhõm và mình không hận bất kỳ ai. Ta tự nhủ mình chỉ ghét một hoặc hai người và không có vấn đề với ai khác nữa. Nhưng khi thẳng thắn đối diện với chính mình, ta mới nhận ra có rất nhiều thứ chất chứa bên trong ta. Và chính những gánh nặng nội tâm này sẽ ảnh hưởng đến trạng thái tinh thần và cảm xúc của ta. Nếu ta đặt một bình hoa trong phòng, hương hoa sẽ lan tỏa khắp phòng. Mọi thứ ta giữ bên cạnh mình đều sẽ ảnh hưởng đến môi trường quanh ta. Tương tự như vậy, tất cả những cảm xúc mà ta giữ trong lòng sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe của ta, ít nhất là về mặt cảm xúc và nhận thức.

Tôi không có ý nói rằng bệnh tật luôn bắt nguồn từ những vấn đề về mặt cảm xúc. Nhưng trên thực tế, có rất nhiều người bị bệnh vì những gánh nặng họ mang trong lòng. Những gánh nặng này không được giải tỏa mà cứ tích tụ thêm, khiến nội tâm của họ trông giống như những bãi rác khổng lồ. Đến một lúc nào đó, những cảm xúc chất chứa trong lòng họ sẽ tràn ra ngoài. Chúng có thể xuất hiện dưới dạng một khối u, bệnh trầm cảm hoặc các tình trạng suy nhược khác trong một cơ thể đáng lý rất khỏe mạnh.

Cuộc sống luôn tồn tại vấn đề. Những con người quá quắt và những thử thách khó nhằn sẽ không ngừng xuất hiện trong đời bạn. Sẽ có những người khiến bạn đau lòng và sẽ có những người làm bạn tổn thương. Tất cả những điều đó sẽ không thay đổi. Vậy bạn sẽ làm gì? Bạn có muốn tận hưởng những khoảnh khắc tĩnh lặng mà mình có được hay không? Hay bạn muốn tiếp tục than thở và khóc lóc? Bạn sẽ chìm trong lo âu hay sẽ tìm cách thay đổi tình hình? 

Điều tốt nhất bạn có thể làm, ít nhất là trong khoảnh khắc hiện tại, là không nghĩ đến những người khiến bạn đau khổ nữa. Theo tôi, khi suy nghĩ tiêu cực về ai đó, bạn chỉ đang tự làm khổ chính mình, vì người đó thậm chí còn không biết là bạn đang nghĩ đến họ. Có một cách “kích hoạt” chánh niệm rất hiệu quả mà bạn có thể thực hành mỗi khi những ý nghĩ về người khác xuất hiện trong tâm trí bạn, đó là tự hỏi bản thân: “Người đó có biết mình đang dành thời gian nghĩ về họ không? Suy nghĩ của mình có ảnh hưởng gì đến họ không?”. Nếu câu trả lời là không, vậy bạn còn nghĩ về họ làm gì?

Tôi vừa trình bày triết lý nền tảng của việc thanh lọc cảm xúc. Tiếp theo, tôi sẽ hướng dẫn bạn cách áp dụng triết lý này trong thực tế.

Osoji gồm hai phần. Phần đầu là cách làm của người Nhật: dọn dẹp nhà cửa và vứt bỏ những thứ không cần thiết trong thế giới bên ngoài. Đừng làm lắt nhắt mà hãy dọn sạch toàn bộ ngôi nhà của bạn trong một lần. Hãy làm như tôi nói và tự mình cảm nhận sự khác biệt sau khi bạn hoàn tất việc dọn dẹp.

Khía cạnh còn lại của Osoji, cũng là điều tôi muốn nhấn mạnh, là thanh lọc tâm trí. Hãy gom vào một chỗ tất cả những thứ chất chứa trong tâm trí bạn: cảm xúc, sự hằn học, những thứ bạn không hài lòng, những điều bạn muốn thú nhận, sự oán giận, giận dữ và đố kỵ. Vậy làm sao để tập trung mọi gánh nặng trong tâm trí lại một chỗ?

Hãy lấy một quyển sổ và viết ra tên của những người khiến bạn bận lòng, kèm theo những cảm xúc tiêu cực gắn liền với những cái tên đó. Hãy viết ra cảm xúc của bạn: tức giận, ghen tị, đố kỵ...

Tôi hy vọng một quyển sổ là đủ, nhưng nếu bạn dùng hết toàn bộ sản phẩm của cả một nhà máy giấy thì cũng không sao (dĩ nhiên là tôi đùa thôi). Hãy dành thời gian cho việc này và làm thật kỹ lưỡng. Bạn càng viết ra một cách chi tiết và chín chu thì những gì bạn cảm nhận được sau đó càng mạnh mẽ. Hãy trút hết nỗi lòng của bạn ra trang giấy và khiến bản thân trở nên trống rỗng. Tuy nhiên, bạn nên lưu ý rằng bạn không phải đang viết nhật ký. Vì vậy, đừng kể lại tất cả những gì đã xảy ra. Bạn chỉ cần viết ra tên của người (hoặc những người) đó và cảm xúc tiêu cực mà bạn trải qua khi nghĩ đến họ là được.

Hãy viết bằng cảm xúc thật, bằng sự chân thành của bạn, bởi việc này không chỉ là một bài tập, mà là cách để bạn cam kết rằng mình sẽ không tiếp tục giữ những cảm xúc tiêu cực này trong lòng nữa, rằng bạn thật sự tha thứ cho những người đã khiến bạn phiền lòng. Nhưng bạn chỉ nên tha thứ cho họ nếu bạn thật sự có ý đó, vì nếu bạn miễn cưỡng bỏ qua cho người khác thì cũng không có ích gì. Khi viết, bạn không cần giải thích rõ là tại sao mình có cảm xúc như vậy, nhưng nếu muốn, bạn có thể ghi chú vài từ ngắn gọn. Dù sao thì trọng tâm vẫn là trút bỏ những cảm xúc của bạn.

Dù người tạo ra gánh nặng trong lòng bạn đã qua đời hay vẫn đang hiện diện trong cuộc sống của bạn, miễn là bạn còn giữ cảm xúc tiêu cực về người đó và bạn quyết tâm trút bỏ nó, thì hãy viết ra.

Sau khi bạn viết xong, hãy gấp (những) tờ giấy đó lại, nhẹ nhàng giữ nó giữa hai lòng bàn tay và ngồi yên. Tiếp theo, hãy nhắm mắt lại và thả lỏng. Giờ hãy tự nói với mình những lời sau. (Bạn có thể nói cách khác nếu thích. Đây chỉ là gợi ý của tôi thôi.)

“Hôm nay, tôi tự hứa với lòng sẽ sống một cuộc đời khác. Tôi sẽ tha thứ cho (những) người được ghi tên trong mảnh giấy mà tôi đang giữ trong tay ngay lúc này. Tôi đang thanh lọc chính mình. Tôi đang trút bỏ những cảm xúc tiêu cực đối với họ. Tôi sẽ không giữ những gánh nặng này trong lòng nữa.

Từ khoảnh khắc này trở đi, tôi không muốn những cảm xúc tiêu cực này hiện diện trong đời mình nữa. Tôi chưa bao giờ muốn có chúng, nhưng lựa chọn của tôi hoặc nghiệp mà tôi tạo ra đã đưa tôi vào những hoàn cảnh khó khăn. Những hoàn cảnh đó khiến tôi giận dữ, buồn bã và đố kỵ với (những) người đó. Những hoàn cảnh đó khơi dậy trong tôi đủ loại cảm xúc mà tôi không hề muốn có. Tôi đã nghĩ xấu về tất cả những người đã cư xử không phải với tôi. Toàn bộ những cảm xúc tiêu cực mà họ đã khơi dậy trong tôi – bất kể giữa tôi và họ còn chuyện gì chưa giải quyết với nhau, bất kể nguyên nhân là gì tôi sẽ không giữ chúng trong lòng hoặc trong tâm trí mình nữa.

Tôi là một sinh linh lương thiện, một linh hồn bao la, một phần của Đấng linh thiêng. Những cảm xúc mà tôi đang giữ trong tay chưa bao giờ là một phần của tôi và sẽ không bao giờ trở thành một phần của tôi. Chúng chỉ là những phản ứng tạm thời, thiếu suy xét của tôi trước những gì tôi trải qua vào thời điểm đó. Giờ đây, tôi cảm nhận được sự thuần khiết trong trái tim và tâm trí mình. Tôi cảm nhận được ánh sáng và niềm hạnh phúc đang bao bọc mình. Tôi đang mỉm cười một cách tự nhiên vì mọi thứ dơ bẩn đã không còn trong tôi nữa. Tôi không muốn có bất cứ mối dây nhân quả nào với những người đó nữa. Nếu họ hiện diện trong cuộc đời tôi ở hiện tại hoặc trong tương lai, tôi sẽ chỉ đơn giản làm tròn bổn phận của mình và lựa chọn không nuôi dưỡng cảm xúc tiêu cực đối với bất kỳ chúng sinh hữu tình nào.

Tôi không trao cho ai quyền lực và không trao cho ai sức mạnh để khơi dậy những cảm xúc tiêu cực trong tôi. Mối liên hệ giữa tôi với Đấng linh thiêng, với vũ trụ, là thuần khiết và vô nhiễm. Mối liên hệ này cao quý hơn mọi suy nghĩ nhỏ nhen hay tiêu cực.

Cái mà tôi đang giữ trong tay là con người cũ của tôi, là quá khứ chứ không phải tương lai của tôi. Tôi sẽ trút bỏ những cảm xúc tiêu cực ra khỏi chính mình. Từ giờ trở đi, tôi sẽ không rơi nước mắt vì đau đớn, mà sẽ chỉ khóc vì niềm hạnh phúc và lòng biết ơn. Mỗi người xuất hiện trong đời tôi đều có lý do, và tôi sẽ thuận theo duyên số. Tôi không muốn thay đổi bất cứ điều gì trong cuộc sống của mình. Tôi chỉ muốn khẳng định lại cam kết của tôi với chính mình rằng những cảm xúc tiêu cực này không có chỗ trong cuộc sống của tôi.”

Sau đó, bạn hãy hít một hơi thật sâu. Hãy hít vào lòng trắc ẩn, tình yêu và sự tử tế, giữ hơi lại, rồi thở ra mọi điều tiêu cực, nỗi sợ, mối bận tâm và sự phiền muộn. Dù có ra sao thì cuộc đời bạn vẫn đẹp theo cách riêng của nó. Khi trút bỏ được những cảm xúc tiêu cực, bạn sẽ cảm thấy lòng mình ngập tràn hạnh phúc, bình yên và ánh sáng. Hãy để mọi chuyện thuận theo tự nhiên và tập trung vào chính mình. Hãy cảm nhận sự trống rỗng bên trong bạn: nội tâm bạn là vũ trụ vô hạn, nơi vượt ra ngoài mọi sự phán xét và nỗi đau.

Hãy xé nát, cắt nhỏ hoặc đơn giản là vò tờ giấy trong tay bạn lại rồi ném nó vào thùng rác. Những gì bạn viết trong đó đã biến mất vĩnh viễn.

Hãy buông bỏ.

- Trích từ cuốn sách “Thiền giữa đời thường” của tác giả Om Swami do First News chuyển ngữ và phát hành