Trong một buổi trò chuyện trên Fox Business, ông thẳng thắn gọi hành vi này là “một tín hiệu khủng khiếp”. Nếu là người phỏng vấn, câu hỏi đầu tiên ông sẽ đặt ra là: “Bạn muốn tôi tuyển mẹ bạn hay tuyển bạn?”
Với O’Leary, việc cha mẹ xuất hiện trong buổi phỏng vấn cho thấy ứng viên thiếu độc lập, thiếu tự tin và thiếu khả năng tự ra quyết định. “Bản CV đó sẽ đi thẳng vào thùng rác,” ông nói.
Phản ứng mạnh mẽ này không xuất hiện từ hư không.
Dữ liệu nói gì?
Theo khảo sát của nền tảng nghề nghiệp Zety:
- 5% Gen Z từng để cha mẹ tham gia cùng trong phỏng vấn online.
- 15% đến phỏng vấn trực tiếp cùng cha mẹ.
- 20% cho biết cha mẹ từng liên hệ nhà tuyển dụng thay họ.
- Hơn 40% được cha mẹ hỗ trợ viết hoặc chỉnh sửa CV.
Nhìn bề ngoài, con số 15% có thể khiến nhiều nhà tuyển dụng “giật mình”. Nhưng đồng thời, dữ liệu cũng cho thấy: 80% Gen Z không có cha mẹ tham gia vào phỏng vấn.
Hơn một nửa cảm thấy xấu hổ nếu cha mẹ liên hệ nhà tuyển dụng mà không có sự đồng ý của mình.
Nói cách khác: đây là một xu hướng đáng chú ý, nhưng không phải đại diện cho cả một thế hệ.
Vấn đề thực sự nằm ở đâu?
Khi một ứng viên bước vào phòng phỏng vấn cùng cha mẹ, nhà tuyển dụng không chỉ nhìn thấy “một người đi kèm”. Họ nhìn thấy một dấu hỏi:
- Liệu người này có thể tự xử lý áp lực?
- Liệu họ có thể ra quyết định độc lập?
- Khi gặp vấn đề khó, họ sẽ tự giải quyết hay cần ai đó đứng phía sau?
Trong môi trường doanh nghiệp – đặc biệt là môi trường cạnh tranh cao – khả năng tự chủ gần như là điều kiện tối thiểu.
O’Leary từng kể về một tình huống cụ thể: một ứng viên Gen Z tham gia phỏng vấn Zoom cùng mẹ. Ông lập tức yêu cầu hoặc người mẹ rời khỏi cuộc gọi, hoặc ứng viên sẽ không được xem xét. Với ông, đó là “một cờ đỏ rất lớn”.
Nhưng có thể chúng ta đang nhìn sai hướng?
Thế hệ Gen Z lớn lên trong một bối cảnh rất khác:
- Phụ huynh “helicopter parenting” (cha mẹ giám sát sát sao).
- Thị trường lao động cạnh tranh khốc liệt.
- Áp lực tài chính, chi phí giáo dục cao.
- Và một tuổi trẻ bị gián đoạn bởi đại dịch.
Việc cha mẹ hỗ trợ viết CV hay luyện phỏng vấn không hẳn là điều tiêu cực. Ngược lại, nó phản ánh một gia đình gắn kết và quan tâm.
Vấn đề bắt đầu khi sự hỗ trợ đó vượt qua ranh giới chuẩn bị – và bước vào sân khấu chính thức của ứng viên.
Alex Beene, giảng viên về kiến thức tài chính tại Đại học Tennessee ở Martin, cũng nhận định: nhờ cha mẹ giúp luyện tập là điều bình thường. Nhưng khi đưa họ vào quy trình chính thức, thông điệp gửi đi sẽ không còn đúng nữa.
Phỏng vấn không chỉ là kiểm tra kỹ năng
Một buổi phỏng vấn không chỉ để đánh giá chuyên môn. Nó còn là phép thử về:
- Mức độ trưởng thành
- Khả năng tự chịu trách nhiệm
- Sự tự tin khi đứng một mình
Sự hiện diện của cha mẹ, dù xuất phát từ ý tốt, có thể vô tình làm lu mờ chính ứng viên.
Và trong một thị trường mà 100 người cạnh tranh cho một vị trí, nhà tuyển dụng sẽ không mất thời gian để “giải mã” lý do phía sau. Họ chỉ đơn giản chọn người thể hiện rõ ràng sự độc lập hơn.
Ranh giới giữa hỗ trợ và thay thế
Có lẽ câu hỏi không nên là: “Gen Z có vấn đề gì?”
Mà là: “Khi nào sự hỗ trợ trở thành sự thay thế?”
Cha mẹ có thể là người đứng phía sau, giúp chuẩn bị, động viên, chỉnh sửa. Nhưng đến thời điểm bước vào phòng phỏng vấn, ứng viên cần là người duy nhất xuất hiện.
Bởi vì cuối cùng, công việc đó không phải của cha mẹ.
Nó là của bạn.
Tham khảo: The Entreprenuer