Đó chính là tinh thần của “Magic Third” mà Malcolm Gladwell nhấn mạnh trong "Lật lại điểm bùng phát" (Revenge of the Tipping Point, 2024): Khi một nhóm thiểu số đạt đến khoảng một phần ba, họ không còn là “ngoại lệ” – họ trở thành một lực lượng có khả năng tái định nghĩa chuẩn mực.
Netflix và cuộc nổi dậy của streaming
Năm 2007, Netflix vẫn chỉ là một công ty cho thuê DVD qua đường bưu điện. Trong khi đó, Blockbuster có hơn 9.000 cửa hàng trên toàn cầu. Đa số người tiêu dùng vẫn đến cửa hàng thuê đĩa phim vì đó là chuẩn mực.
Streaming lúc đó chỉ là một tính năng phụ, chất lượng thấp, ít nội dung.
Từ 2009 - 2011, một nhóm người dùng trẻ, am hiểu công nghệ, thích sự tiện lợi, có thể xem phim bất cứ lúc nào họ muốn nên bắt đầu chuyển hẳn sang xem phim trực tuyến. Hơn nữa, khi xem phim trực tuyến, họ không phải chịu khoản “phạt trễ hẹn”.
Tỷ lệ người dùng streaming tăng đều, và đến khoảng năm 2013 – khi Netflix công bố hơn 40 triệu người dùng toàn cầu - số lượng tài khoản khiến xem phim trực tuyến không còn là lựa chọn phụ. Nó bắt đầu chiếm một phần đủ lớn để:
Kết quả: Netflix trở thành chuẩn mực mới của ngành giải trí.
Microsoft và văn hóa “Growth Mindset”
Trước 2014, Microsoft bị xem là cồng kềnh, nội bộ cạnh tranh lẫn nhau, thiếu sáng tạo. Văn hóa “know-it-all” (biết tuốt) khiến nhân viên phòng thủ và ngại thử nghiệm.
Khi Satya Nadella lên làm CEO năm 2014, ông mang theo một tư tưởng khác: “Learn-it-all” – tư duy học hỏi liên tục, dựa trên nghiên cứu của Carol Dweck về Growth Mindset.
Ban đầu, chỉ một nhóm lãnh đạo cấp cao và một số đội kỹ thuật tin tưởng vào thay đổi này. Phần lớn tổ chức vẫn vận hành theo quán tính cũ.
Nhưng khi triết lý mới bắt đầu được lặp lại trong mọi cuộc họp, chính sách nhân sự và chiến lược cloud-first, nhóm ủng hộ “growth mindset” dần đạt đến một ngưỡng đủ lớn trong các nhóm điều hành chủ chốt.
Điểm chuyển biến xảy ra khi Azure bắt đầu tăng trưởng mạnh và nội bộ ghi nhận sự hợp tác tốt hơn, tư duy mới không còn là khẩu hiệu. Nó trở thành chuẩn văn hóa.
Kết quả:
Tesla và cuộc cách mạng xe điện
Đầu những năm 2000, xe điện bị xem là: Yếu, xấu và không thực tế.
Các hãng xe lớn đầu tư rất ít. Đa số thị trường tin rằng động cơ đốt trong vẫn là tương lai.
Tesla, dưới sự dẫn dắt của Elon Musk, không nhắm vào đa số. Họ nhắm vào một nhóm nhỏ: những người yêu công nghệ, sẵn sàng trả giá cao để sở hữu sản phẩm khác biệt.
Năm 2012, Model S ra mắt. Lượng khách hàng vẫn nhỏ so với toàn thị trường ô tô – nhưng họ đủ đông để:
Khi Tesla đạt quy mô sản xuất lớn hơn và giá cổ phiếu tăng mạnh (đặc biệt giai đoạn 2019–2020), các hãng truyền thống không thể tiếp tục xem xe điện là “ngách”.
Từ đó, hầu hết hãng xe lớn công bố lộ trình điện hóa. Xe điện từ sản phẩm thiểu số trở thành chiến lược toàn ngành.
Trong “Lật lại điểm bùng phát”, Malcolm Gladwell không còn chỉ nói về “điểm bùng phát tự nhiên”. Ông nhấn mạnh rằng:
Điều quan trọng là: Khi thiểu số đạt ngưỡng khoảng một phần ba trong một hệ thống, họ không còn bị cô lập. Họ bắt đầu tái cấu trúc nhận thức của số đông.
- Trạm Đọc
