Đến ngày 5/10, nhóm được ghi nhận có gần 400.000 thành viên. Ngày 6/10, nhóm chính không còn hiển thị tại Việt Nam.
Nhưng có lẽ điều đáng suy nghĩ nhất không nằm ở cái tên gây sốc của nhóm, cũng không nằm ở con số thành viên tăng nhanh đến mức nào.
Mà là câu hỏi: Vì sao có những điều một đứa trẻ không thể nói với bố mẹ, nhưng lại có thể viết cho hàng nghìn người xa lạ trên Internet?
Đằng sau chữ “ghét” đôi khi là một điều khác
“Con ghét bố mẹ” nghe giống như một lời tuyên chiến. Nhưng khi nhìn vào những câu chuyện được chia sẻ, bức tranh lại phức tạp hơn nhiều.
Có người bức xúc vì bị cha mẹ kiểm soát quá mức. Có người mệt mỏi vì những kỳ vọng liên tục về điểm số, trường học, nghề nghiệp. Có người tổn thương bởi những lời so sánh tưởng như rất bình thường: “Con nhà người ta…”. Cũng có những người chỉ muốn được công nhận rằng cảm xúc của mình là có thật.
Một số bài viết được đăng ẩn danh, cho thấy mạng xã hội đang trở thành nơi để những người trẻ nói ra những điều họ khó nói trực tiếp với gia đình. Báo chí dẫn lời chuyên gia cho rằng việc tìm thấy những người có cùng trải nghiệm có thể giúp người trẻ cảm thấy mình không đơn độc.
Vì vậy, nếu chỉ nhìn vào chữ “ghét” để kết luận rằng những người tham gia đều là những đứa con vô ơn hay gia đình đang có vấn đề, có lẽ chúng ta đã bỏ qua phần quan trọng nhất của câu chuyện.
Bởi đôi khi, “Con ghét bố mẹ” có thể là cách một đứa trẻ nói:
“Con đang rất buồn nhưng không biết nói với bố mẹ thế nào.”
“Con muốn bố mẹ hiểu con đang cảm thấy gì.”
Hoặc đơn giản hơn:
“Con muốn bố mẹ nghe con nói trước khi dạy con phải làm gì.”
Giao tiếp với con không chỉ là “nói sao cho con nghe lời”
Một trong những cuốn sách có thể gợi mở cách nhìn khác về vấn đề này là “Nói sao để trẻ mở lòng” của ThS. Đinh Ngọc Dinh.
Cuốn sách tiếp cận việc giao tiếp với trẻ từ góc nhìn NLP và tâm lý học, tập trung vào những thói quen ngôn ngữ có thể vô tình tạo ra khoảng cách giữa cha mẹ và con cái. Sách phân tích 14 lỗi giao tiếp phổ biến, trong đó có những cách nói như gán nhãn, quy kết động cơ hay trấn áp cảm xúc; đồng thời đưa ra những cách chuyển hóa ngôn ngữ theo hướng khích lệ, thấu hiểu và công nhận.
Điều đáng chú ý ở đây là: thay đổi cách nói không đơn thuần là học thêm vài câu “nói chuyện với con”. Đó là thay đổi cách cha mẹ nhìn vào cảm xúc và nhu cầu của con.
Bởi nếu cha mẹ chỉ thay đổi câu chữ nhưng vẫn xuất phát từ mong muốn kiểm soát, cuộc trò chuyện rất khó thực sự thay đổi.
Khi cha mẹ cũng cần thay đổi
Một cuốn sách khác có cách tiếp cận thẳng thắn hơn là “Thế bây giờ mẹ muốn “cái giề”?” của Dr. Cherry Vũ.
Cuốn sách đặt vấn đề từ phía cha mẹ: rất nhiều khó khăn của con không thể tách rời khỏi cách cha mẹ nhìn nhận, hành xử và phản ứng. Thay vì coi con như một “dự án” cần được uốn nắn theo khuôn mẫu, tác giả gợi ý cha mẹ nên trở thành người tạo môi trường để con phát triển theo bản chất riêng, đồng thời học cách đồng hành, lắng nghe và tôn trọng con như một cá thể độc lập.
Cách nhìn này đặc biệt đáng suy nghĩ khi đặt cạnh những câu chuyện đang được chia sẻ trên mạng.
Có khi vấn đề không phải là “làm thế nào để con ngoan hơn?”, mà là “Tại sao con lại phải tìm một nơi xa lạ để được nói những điều mà đáng lẽ con có thể nói ở nhà?”
Điều quan trọng nhất là “hiện diện bên con”
“Hiện diện bên con – Ý nghĩa tối hậu của việc làm cha mẹ” cũng đi vào một nền tảng quan trọng của mối quan hệ cha mẹ – con cái: lắng nghe và giao tiếp thấu cảm.
Cuốn sách nhấn mạnh việc cha mẹ dẫn dắt con bằng sự bình tĩnh, yêu thương và rõ ràng thay vì tranh cãi hay cưỡng ép; đồng thời xem việc nuôi dạy con là quá trình cha mẹ cũng trưởng thành cùng con.
Có lẽ đây là điều dễ bị quên nhất trong hành trình làm cha mẹ.
Trẻ em không chỉ cần được ăn uống đầy đủ, học hành tử tế hay có một tương lai tốt.
Trẻ cũng cần một nơi mà chúng có thể nói “con buồn”, “con sợ”, “con thất vọng”, “con không đồng ý” mà không lập tức bị xem là hư, vô ơn hay hỗn.
Một gia đình khỏe mạnh không phải là gia đình không có bất đồng. Đó là gia đình mà sau bất đồng, mọi người vẫn có thể quay lại với nhau và nói: “Con kể cho bố/mẹ nghe xem chuyện gì đã xảy ra.”
Và cũng có thể nói: “Bố/mẹ xin lỗi. Có lẽ lúc đó bố/mẹ đã không thực sự lắng nghe con.”
Có lẽ, điều đáng để người lớn suy nghĩ từ câu chuyện của nhóm “Con ghét bố mẹ” không phải là làm thế nào để những đứa trẻ không bao giờ ghét cha mẹ, bởi những cảm xúc như giận dữ, thất vọng hay tức giận là một phần tự nhiên của bất kỳ mối quan hệ gần gũi nào.
Điều quan trọng hơn là: ngay cả khi con đang giận bố mẹ, con vẫn biết mình có thể trở về và nói chuyện, vì mục tiêu cuối cùng của việc nuôi dạy con có lẽ không phải tạo ra một đứa trẻ luôn nghe lời, mà là nuôi dưỡng một người trẻ có thể nói thật, biết lắng nghe, biết bày tỏ cảm xúc và vẫn cảm thấy an toàn khi ở bên gia đình.
- Trạm Đọc